(AİHS m. 6, 13, 35, PROTOKOL NO 1) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no: 44066/07)
KARAR
Şükriye CANGİR vd. / Türkiye davasında,
Başkan,
Peer Lorenzen,
Yargıçlar
András Sajó,
Neboja Vucinic,
ve Daire Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Atilla Nalbantın katımıyla 3 Eylül 2013 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire), ekte belirtilen yukarıdaki başvurulara ilişkin olarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
Başvuranların listesi ekte yer almaktadır. Ayrıca, şikayet konusu yargılamalara ait dava ve karar numaraları da ekte belirtilmiştir.
A. Davanın koşulları
Dava konusu olay ve olgular, başvuranlar tarafından ifade edildiği şekliyle aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar, farklı tarihlerde, farklı hukuk mahkemelerinde dava açmış veya hukuk mahkemelerinde aleyhlerine hukuki işlemler başlatılmıştır. Bazı davalar birkaç yıl sürmüştür ancak bazı yargılamalar yerel mahkemeler nezdinde halen derdesttir.
B. İlgili iç hukuk kuralları
İlgili iç hukuk kurallarına ilişkin açıklamalar, Müdür Turgut ve diğerleri / Türkiye davasında yer almaktadır ((k.k.) no. 4860/09 §§ 19-26, 26 Mart 2013).
ŞİKAYETLER
Başvuranlar, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, ulusal mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul süre içerisinde sonuçlandırılmadığından şikayet etmişlerdir.
Bazı başvuranlar, Türk hukuku kapsamında etkin bir hukuk yolu olmamasından dolayı Sözleşmenin 13.maddesinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
Ayrıca bazı başvuranlar, Sözleşmeye ekli 1 no.lu Protokolün 1. maddesi kapsamında; yargılamaların uzunluğundan dolayı kendilerine ödenmesine hükmedilen miktarların değer kaybettiği hususunda şikayette bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA
Mahkeme, öncelikle İçtüzüğün 42. maddesinin 1. fıkrası gereğince, davaların olay ve olguları ve içerdiği hukuki konular bakımından benzer olduğunu dikkate alarak, başvuruların birlettirilmesi gerektiği kanısındadır.
II. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN 1. FIKRASININ İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar, yargılama süresinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen makul süre şartına uygun olmadığını ileri sürmüşlerdir. Söz konusu maddenin somut olayla ilgili bölümü aşağıdaki gibidir:
Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar (
) konusunda (
) bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, (
) görülmesini isteme hakkına sahiptir.
Mahkeme, başvuranların yargılama süresinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen makul süre şartına uygun olmadığını ileri sürdüklerini gözlemlemektedir. Bu bağlamda, Müdür Turgut ve diğerleri / Türkiye davasında ((k.k.), yukarıda alıntılanan, §§ 58 ve 60); Mahkeme, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler açısından makul tazminat imkanı sağladığını ve erişilebilir olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle başvuranlar, 6384 sayılı Kanunla ortaya çıkan yeni hukuk yolundan yararlanmalıdır.
Dolayısıyla Mahkeme, Sözleşmenin 35. maddesinin 1. ve 4. fıkraları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, söz konusu şikayetlerin reddedilmesi gerektiği kanısındadır.
C. SÖZLEŞMENİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Bazı başvuranlar Türk hukuku kapsamında etkin bir hukuk yolu bulunmamasından da şikayetçi olmuşlardır. Bu hususta Sözleşmenin aşağıda belirtilen 13. maddesine dayanmaktadırlar:
Sözleşmede tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkin bir yola başvurma hakkına sahiptir.
Mahkeme; 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun başvuranlara, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrası uyarınca yargılama süresiyle ilgili şikayette bulunma imkanı sağlayarak, 23 Eylül 2012 tarihinden önce AİHMe yapılmış, henüz Hükümete bildirilmemiş ve AHM önünde halen derdest olan başvurularla ilgili olarak Sözleşmenin 13. maddesi anlamında bir başvuru yolu sunduğunu daha önce de değerlendirdiğini hatırlatmaktadır (Müdür Turgut ve diğerleri, (k.k.), yukarıda alıntılanan, § 59).
Mahkeme başvurunun bu bölümünün açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleşmenin 35. maddesinin 3 (a) ve 4.fıkraları uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
D. SÖZLEŞMENİN 1 NOLU PROTOKOLÜNÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Mahkeme, elinde mevcut bulunan deliller ışığında ve şikayette bulunulan hususun yargı yetkisine girdiği ölçüde başvuranların şikayetlerini dikkatle inceleyerek; Sözleşme veya ekli Protokollerinde belirtilen hak ve özgürlüklerin ihlal edilmediğini tespit etmiştir.
Başvuruların bu bölümlerinin, açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleşmenin 35. maddesinin 3. ve 4. fıkraları uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
İşbu gerekçelerle Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar verir;
Başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan eder. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy