(AİHS. m. 6, 13, 35, 1 NOLU PROTOKOL) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
Saime Çakır / Türkiye davasında, Başkan
Guido Raimondi,
Yargıçlar
Danute Jociene,
Peer Lorenzen,
Andras Sajo,
Işıl Karakaş,
Nebojsa Vucinic,
Helen Keller
Ve
Daire Yazı İşleri Müdürü
Stanley Naismithin katılımıyla 25 Haziran 2013 tarihinde Daire halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire) (Mahkeme), ekteki listede belirtilen yukarıdaki başvurularla ilgili olarak, yapılan müzakereler sonucu aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAYLAR
Başvuran isimlerinin listesi ekte belirtilmiştir. Ayrıca, şikayet konusu yargılamalara ait dava ve karar numaraları da ekte yer almaktadır.
A. Davanın koşulları
Başvuranların bildirdiği şekliyle davanın koşulları aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar farklı tarihlerde, hukuk mahkemeleri nezdinde dava açmış veya başvuranlar aleyhine hukuk veya ceza mahkemelerinde işlemler başlatılmıştır. Davalar yıllar boyunca sürmüştür.
B. İlgili iç hukuk kuralları
İlgili iç hukuk kurallarına ilişkin açıklamalar Müdür Turgut ve Diğerleri ((k.k.), no. 4860/09, §§ 19-26, 26 Mart 2013) kararında görülebilir.
ŞİKAYETLER
Başvuranlar, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafına maddesine dayanarak, yerel mahkemeler nezdindeki yargılamaların makul süre içerisinde sonuçlandırılamamasından dolayı şikayetçi olmuşlardır.
Ayrıca bazı başvuranlar, Sözleşmenin 13. maddesinin ve 1 Nolu Ek Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
A. Başvuruların birleştirilmesi hakkında
Mahkeme öncelikle, İçtüzüğün 42. maddesinin 1. paragrafı uyarınca, davaların olay ve olguları ve içerdiği hukuki konular bakımından benzer olduğunu dikkate alarak, başvuruların birleştirilmesi gerektiği kanısındadır.
B. Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafının ihlal edildiği iddiası hakkında
Başvuranlar, yargılama süresinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafında belirtilen makul süre şartına uygun olmadığını ileri sürmüşlerdir. Söz konusu maddenin somut olayla ilgili bölümü aşağıdaki gibidir:
Herkes, gerek medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili nizalar (
) konusunda (
) bir mahkeme tarafından davasının makul bir süre içinde, (
) görülmesini isteme hakkına sahiptir.
Mahkeme başvuranların, yargılama sürelerinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafında belirtilen makul süre şartına uygun olmadığını ileri sürdüklerini gözlemlemektedir. Bu bağlamda, Müdür Turgut ve diğerleri v. Türkiye davasında (yukarıda anılan, bkz. § 56), Mahkeme, Sözleşmenin 35. maddesinin 1. paragrafı uyarınca, başvuranların tüketmesi gereken bir hukuk yolu daha olduğuna ve yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler açısından makul tazminat imkanı sağlaması ve erişilebilir olması nedeniyle 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonuna başvurulması gerektiğine karar vermiştir. Mahkeme, somut davalarda da farklı bir sonuca varmaya gerek duymamıştır.
Dolayısıyla, Sözleşmenin 35. maddesinin 1. ve 4. paragrafları uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle, söz konusu şikayetlerin reddedilmesi gerekmektedir.
C. Sözleşmenin 13. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
Bazı başvuranlar Türk hukuk kapsamında etkin bir hukuk yolu bulunmamasından da şikayetçi olmuşlardır. Bu hususta Sözleşmenin aşağıda belirtilen 13. maddesine dayanmaktadırlar:
Sözleşmede tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkin bir yola başvurma hakkına sahiptir.
Mahkeme, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun başvuranlara, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafı uyarınca yargılama süresiyle ilgili şikayette bulunma imkanı sağlayarak, 23 Eylül 2012 tarihinden önce AİHMe yapılmış, henüz Hükümete bildirilmemiş ve AİHM önünde halen derdest olan başvurularla ilgili olarak Sözleşmenin 13. maddesi anlamında bir başvuru yolu sunduğunu daha önce de değerlendirdiğini hatırlatmaktadır (yukarıda anılan Müdür Turgut ve diğerleri, (kabul edilebilirlik kararı), 59. paragraf).
Başvuruların bu bölümleri, açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleşmenin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmelidir.
D. Sözleşmenin 1 Nolu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası hakkında
Mahkeme, elinde mevcut bulunan kanıtlar deliller ışığında ve şikayette bulunulan hususun yargı yetkisine girdiği ölçüde başvuranların şikayetlerini dikkatle inceleyerek; Sözleşme veya eki Protokollerinde belirtilen hak ve özgürlüklerin ihlal edilmediğini tespit etmiştir.
Başvuruların bu bölümleri, açıkça dayanaktan yoksundur ve Sözleşmenin 35. maddesinin 3. ve 4. paragrafları uyarınca reddedilmelidir.
İşbu gerekçelerle Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar verir;
Başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan eder. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy