(AİHS. m. 6, 34, 35, 44)
(Başvuru no. 10434/08)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
3 Kasım 2011
İşbu karar AİHS'nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 10434/08 no'lu davanın nedeni, Haydar Işık, Nuri Işık ve Rıza Işık ("başvuranlar") adlı üç Türk vatandaşının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne ("mahkeme") 15 Ocak 2008 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme'nin ("Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin - AİHS") 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.
Başvuranlar Bursa Barosu avukatlarından A.F. Demirkan tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
DAVANIN KOŞULLARI
Sırasıyla 1941, 1946 ve 1948 doğumlu başvuranlar Bursa'da ikamet etmektedirler.
2004 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü, başvuranlara ait bir arsaya otoyol inşaatı için resmi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın el koymuştur. Başvuranlar, arsalarının fiili kamulaştırılmasından dolayı tazminat almak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi önünde dava açmışlardır. Tazminat olarak mahkemeden 6.500 Türk Lirası talep etmişler ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuşlardır.
16 Kasım 2006 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuranların arsalarının fiili kamulaştırılmasından dolayı başvuranlara talep ettikleri gibi 6.500 TL ödenmesine hükmetmiştir. Başvuranlar söz konusu miktarı almak için Bursa İcra Dairesi önünde icra işlemlerini başlatmışlardır (dosya no. 2009/2793).
13 Mart 2007 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
Başvuranlar, önceki dava sırasında elde edilen ve arsaya başvuranların talep ettiğinden daha yüksek değer biçen bilirkişi raporu ışığında, ek tazminat talebinde bulunmak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ek dava açmışlardır.
10 Mayıs 2007 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, faiz eklenerek başvuranlara 158.626,30 TL ödenmesine hükmetmiştir. Başvuranlar, hükmedilen miktarı almak için Bursa İcra Dairesi önünde diğer icra işlemlerini başlatmışlardır (dosya no. 2007/6182).
16 Ekim 2007 tarihinde Yargıtay, Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararını onamıştır.
20 Mart 2009 tarihlerinde İdare, 10.297,75 TL ödeme yapmıştır. Başvuranların sundukları bilgilere göre, icra dosyalarında ödenmemiş borç bulunmamaktadır.
HUKUK
I.AİHS'İN 6/1 MADDESİ VE 1 NO.'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuranlar, lehlerinde verilen, infazı mümkün ve bağlayıcı kararları yetkililerin tam olarak uzun süre yerine getirmemesinin
AİHS'in 6. maddesi uyarınca mahkemeye başvurma haklarını ve 1 No.'lu Protokol'ün 1. maddesi uyarınca mülkiyetin serbestçe kullanımı haklarını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuşlardır.
AİHM, AİHS'in 35/3 maddesi bağlamında bu şikâyetlerin açıkça dayanaktan yoksun ve başka açılardan bakıldığında da kabul edilemez olmadığı kanısındadır. Dolayısıyla söz konusu şikâyetler kabul edilebilir ilan edilmelidir.
AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarından doğan borçların son ödemesini 20 Mart 2009 tarihinde yapmış olmasına rağmen, Hükümetin başvuranların lehlerine verilen kararların uygulanmasında meydana gelen 24 aylık gecikmeyi haklı gösterecek herhangi bir açıklama yapmadığını gözlemler.
AİHM mevcut davadakine benzer meseleleri ele alan davalarda sıklıkla, AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz., örneğin; Burdov - Rusya, 59498/00; Kaçar ve Diğerleri - Türkiye, 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04 ve Burdov - Rusya (no. 2), 33509/04). Söz konusu davada AİHM'in farklı bir sonuca ulaşmasını sağlayacak herhangi bir iddia bulunmamaktadır.
Dolayısıyla AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarını gereğince yerine getirmemesi nedeniyle, AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
II.AİHS'İN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
A.Tazminat, yargılama masraf ve giderleri
Başvuranlar, arsalarının fiili kamulaştırılmasından ötürü mahrum bırakıldıkları potansiyel kira gelirine karşılık maddi tazminat olarak 130.000 TL (yaklaşık 61.700 Euro) talep etmişlerdir. Manevi tazminata ilişkin olarak başvuranlar, iç hukukta verilen kararın ödemesinin yapılmamasından dolayı endişe ve sıkıntıya maruz kaldıklarını iddia etmişler ve söz konusu tazminat miktarının AİHM tarafından belirlenmesini talep etmişlerdir. Yargılama masraf ve giderleri olarak başvuranlar, miktarın belirlenmesini AİHM'e bırakarak mevcut davada avukatlarının yürüttüğü iş için ödeme yapılmasına hükmedilmesini AİHM'den talep etmişlerdir.
Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir.
AİHM, nihai kararın icrasının gecikmesinden dolayı AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kaydeder.
Ayrıca AİHM, iç hukukta başvuranın lehine verilen bir karar yerine getirildiğinde, bu kararın borcuna ilişkin olarak ödemeye hükmetmeyeceğini kaydeder. Bu itibarla AİHM, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder.
Diğer yandan AİHM, başvuranların yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek birtakım manevi zarara uğradıkları kanısındadır.
Sonuç olarak, davanın koşulları, özellikle iç hukukta verilen kararın icrasında meydana gelen gecikme göz önüne alındığında ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme yapıldığında AİHM, başvuranlara manevi tazminat olarak ortaklaşa 2.400 Euro ödenmesine hükmeder.
Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AİHM içtihadına göre, başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak bunların gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edebilir. Mevcut davada bu iddiaları karşılayan somut görüş bulunmaması bakımından AİHM, bu başlık altında herhangi bir ödeme yapılmamasına hükmetmiştir.
B.Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
AİHM YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE
1.Başvurunun kabul edilebilir olduğuna;
2.AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3.(a) Savunmacı Devlet'in, başvuranlara ortaklaşa, AİHS'in 44. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak, manevi tazminat olarak 2.400 Euro (iki bin dört yüz Euro) ödemesine;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, söz konusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankası'nın anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına;
4. Başvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce hazırlanmış, AİHM İç Tüzüğü'nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 3 Kasım 2011 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy