(AİHS m. 6, 34, 35, 41, 44, 1 Nolu Protokol)
(Başvuru no. 10450/08)
KARAR
STRAZBURG
3 Kasım 2011
İşbu karar AİHS'nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan 10450/08 no'lu davanın nedeni, Türk vatandaşı Hatem İşcan'ın Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne ("Mahkeme") 15 Ocak 2008 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme'nin ("Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin - AİHS") 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, Bursa Barosu avukatlarından A.F. Demirkan tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
DAVA KOŞULLARI
Başvuran 1937 doğumludur ve Bursa'da ikamet etmektedir.
2004 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü, başvurana ait bir arsaya otoyol inşaatı için resmi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın el koymuştur. Başvuran, mülkiyetinin fiili kamulaştırılmasından dolayı tazminat almak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi önünde dava açmıştır. Tazminat olarak mahkemeden 5.500 Türk Lirası talep etmiş ve fazlaya ilişkin hakkını saklı tutmuştur.
29 Aralık 2005 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, arsasının fiili kamulaştırılmasından dolayı başvurana talep ettiği gibi 5.500 TL ve buna ek olarak faiz ödenmesine hükmetmiştir. Başvuran sözkonusu miktarı almak için Bursa İcra Dairesi önünde icra işlemlerini başlatmıştır (dosya no. 2006/2199).
29 Mayıs 2006 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
Başvuran, önceki dava sırasında elde edilen ve arsaya başvuranların talep ettiğinden daha yüksek değer biçen bilirkişi raporu ışığında, ek tazminat talebinde bulunmak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ek dava açmıştır.
2 Kasım 2006 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, faiz eklenerek başvurana 561,050.75 Türk Lirası ödenmesine hükmetmiştir. Başvuran, hükmedilen miktarı almak için Bursa İcra Dairesi önünde diğer icra işlemlerini başlatmıştır (dosya no. 2009/2815).
13 Mart 2007 tarihinde Yargıtay, Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararını onamıştır.
16 Ocak 2009 tarihinde İdare, Bursa İcra Dairesi 2006/2199 no'lu dosyaya ilk davadan kaynaklanan borç için sırasıyla 9,410.32 TL ödeme yapmıştır.
Müteakiben 19 Mart 2009 tarihinde Bursa İcra Dairesi önündeki 2009/2815 no'lu dosyaya ek davadan kaynaklanan borç için 789,091.92 TL ödeme yapmıştır. Başvuranın sunduğu bilgilere göre, icra dosyalarında ödenmemiş borç bulunmamaktadır.
HUKUK
I.AİHS'İN 6/1 MADDESİ VE 1 NO.'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, lehinde verilen, infazı mümkün ve bağlayıcı kararları yetkililerin tam olarak uzun süre yerine getirmemesinin AİHS'in 6. maddesi uyarınca mahkemeye başvurma hakkını ve 1 No.'lu Protokolün 1. maddesi uyarınca mülkiyetin serbestçe kullanımı hakkını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuştur.
AİHM, AİHS'in 35/3 maddesi bağlamında bu şikâyetlerin açıkça dayanaktan yoksun ve başka açılardan bakıldığında da kabuledilemez olmadığı kanısındadır. Dolayısıyla sözkonusu şikâyetler kabuledilebilir ilan edilmelidir.
AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarından doğan borçların son ödemesini 19 Mart 2009 tarihinde yapmış olmasına rağmen, Hükümetin başvuranın lehine verilen kararların uygulanmasında meydana gelen otuz iki aylık gecikmeyi haklı gösterecek herhangi bir açıklama yapmadığını gözlemler.
AİHM mevcut davadakine benzer meseleleri ele alan davalarda sıklıkla, AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz., örneğin; Burdov - Rusya, 59498/00; Kaçar ve Diğerleri - Türkiye, 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04 ve Burdov - Rusya (no. 2), 33509/04). Söz konusu davada AİHM'in farklı bir sonuca ulaşmasını sağlayacak herhangi bir iddia bulunmamaktadır.
Dolayısıyla AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarını gereğince yerine getirmemesi nedeniyle,
AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
II. AİHSİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
A.Tazminat, yargılama masraf ve giderleri
Başvuran, arsasının fiili kamulaştırılmasından ötürü mahrum bırakıldığı potansiyel kira gelirine karşılık maddi tazminat olarak 200,000 TL (yaklaşık 95,000 Euro) talep etmiştir. Manevi tazminata ilişkin olarak başvuran, iç hukukta verilen kararın ödemesinin yapılmamasından dolayı endişe ve sıkıntıya maruz kaldığını iddia etmiş ve sözkonusu tazminat miktarının AİHM tarafından belirlenmesini talep etmiştir. Yargılama masraf ve giderleri olarak başvuran, miktarın belirlenmesini AİHM'e bırakarak mevcut davada avukatlarının yürüttüğü iş için ödeme yapılmasına hükmedilmesini AİHM'den talep etmiştir.
Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir.
AİHM, nihai kararın icrasının gecikmesinden dolayı AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kaydeder.
Ayrıca AİHM, iç hukukta başvuranın lehine verilen bir karar yerine getirildiğinde, bu kararın borcuna ilişkin olarak ödemeye hükmetmeyeceğini kaydeder. Bu itibarla AİHM, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder.
Diğer yandan AİHM, başvuranın yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek birtakım manevi zarara uğradığı kanısındadır. Sonuç olarak, davanın koşulları, özellikle iç hukukta verilen kararın icrasında meydana gelen gecikme göz önüne alındığında ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme yapıldığında AİHM, başvurana manevi tazminat olarak 3,000 Euro ödenmesine hükmeder.
Yargılama masraf ve giderleri ile ilgili olarak, AİHM içtihadına göre, başvuran yargılama masraf ve giderlerinin geri ödemesini ancak bunların gerçekliği, gerekliliği ve oranlarının makul yapısı ortaya konduğu sürece elde edebilir. Mevcut davada bu iddiaları karşılayan somut görüş bulunmaması bakımından AİHM, bu başlık altında herhangi bir ödeme yapılmamasına hükmetmiştir.
B.Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
AİHM YUKARIDAKİ GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE
1.Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2.AİHS'in 6/1 maddesinin ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3.(a) Savunmacı Devlet'in, başvurana AİHS'in 44. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak, manevi tazminat olarak 3,000 Euro (üç bin Euro) ödemesine;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, söz konusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankası'nın anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına;
4. Başvuranların adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce hazırlanmış, AİHM İç Tüzüğü'nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 3 Kasım 2011 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy