(Başvuru no. 4397/08)
(AİHS. m. 6, 34, 35, 41, 44, EK I NOLU PROTOKOL )
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
3 Kasım 2011
İşbu karar AİHS'nin 44/2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
USUL
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine yapılan 4397/08 no'lu başvurunun nedeni, Kemal Turhan adlı Türk vatandaşının ("başvuran"), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne 15 Ocak 2008 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşme'nin ("Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin - AİHS") 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran AİHM önünde Bursa Barosu avukatlarından A. F. Demirkan tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
DAVANIN OLAYLARI
1961 doğumlu başvuran Bursa'da ikamet etmektedir.
2004 yılında Karayolları Genel Müdürlüğü, başvurana ait bir arsaya otoyol inşaatı için resmi bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın el koymuştur. Başvuran, mülkiyetinin fiili kamulaştırılmasından dolayı tazminat almak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi önünde dava açmıştır. Tazminat olarak mahkemeden 5.500 Türk Lirası talep etmiş ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmuştur.
15 Haziran 2006 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, başvuranın arsasının fiili kamulaştırılmasından dolayı başvurana talep ettiği gibi 5.500 TL ile faizinin ödenmesine hükmetmiştir.
Başvuran sözkonusu miktarı almak için Bursa İcra Dairesi önünde icra işlemlerini başlatmışlardır (dosya no. 2009/2810).
13 Mart 2007 tarihinde Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
Başvuran, önceki dava sırasında elde edilen ve arsaya başvuranın talep ettiğinden daha yüksek değer biçen bilirkişi raporu ışığında, ek tazminat almak için Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nde ek dava açmıştır.
24 Mayıs 2007 tarihinde Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi, başvurana 36.896,75 TL ile faizinin ödenmesine hükmetmiştir. Başvuran, hükmedilen meblağı almak için Bursa İcra Dairesi'nde icra işlemi başlatmıştır (dosya no. 2007/6187).
16 Ekim 2007 tarihinde Yargıtay, Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararını onamıştır.
23 Mart ve 13 Kasım 2009 tarihlerinde İdare, sırasıyla 8.920 TL ve 53.081 TL ödeme yapmıştır. Başvuranın sunduğu bilgiye göre, icra dosyalarında ödenmemiş borç bulunmamaktadır.
HUKUK
I. AİHS'İN 6/1 MADDESİ İLE AİHS'E EK 1 NO'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, lehinde verilen, infazı mümkün ve bağlayıcı kararları yetkililerin tam olarak uzun süre yerine getirmemesinin
AİHS'in 6. maddesi uyarınca mahkemeye erişim hakkını ve AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesi uyarınca mülkiyetin serbestçe kullanımı hakkını ihlal ettiğinden şikâyetçi olmuştur.
AİHM, AİHS'in 35/3 maddesi bağlamında bu şikâyetlerin açıkça dayanaktan yoksun ve başka açılardan bakıldığında da kabuledilemez olmadığı kanısındadır. Dolayısıyla sözkonusu şikâyetler kabuledilebilir ilan edilmelidir.
AİHM, yetkililerin Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarından doğan borçların son ödemesini 13 Kasım 2009 tarihinde yapmış olmasına rağmen, Hükümetin başvuranın lehinde verilen kararların uygulanmasında meydana gelen 24 aylık gecikmeyi haklı gösterecek herhangi bir açıklama yapmadığını gözlemler.
AİHM mevcut davadakine benzer meseleleri ele alan davalarda sıklıkla, AİHS'in 6/1 maddesi ile AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz., örneğin; Burdov - Rusya, 59498/00; Kaçar ve Diğerleri - Türkiye, 38323/04, 38379/04, 38389/04, 38403/04, 38423/04, 38510/04, 38513/04 ve 38522/04 ve Burdov - Rusya (no. 2), 33509/04). Sözkonusu davada AİHM'nin farklı bir sonuca ulaşmasını sağlayacak herhangi bir argüman bulunmamaktadır.
Dolayısıyla AİHM, makamların Karacabey Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararlarını gereğince yerine getirmemesi nedeniyle, AİHS'in 6/1 maddesi ile AİHS'e Ek ve 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir.
II. AİHS'İN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
A.Tazminat ve yargılama giderleri
Başvuran, arsasının fiili kamulaştırılmasından ötürü mahrum bırakıldığı potansiyel kira gelirine karşılık maddi tazminat olarak 20.000 TL (yaklaşık 9.500 Euro) talep etmiştir. Manevi tazminata ilişkin olarak başvuran, iç hukukta verilen kararın ödemesinin yapılmamasından dolayı endişe ve sıkıntıya maruz kaldığını iddia etmiş, sözkonusu tazminat miktarının AİHM tarafından belirlenmesini talep etmiştir. Yargılama gideri olarak başvuran, miktarın belirlenmesini AİHM'e bırakarak mevcut davada avukatlarının harcadığı mesai için tazminat ödenmesine hükmedilmesini AİHM'den talep etmiştir.
Hükümet bu iddialara itiraz etmiştir.
AİHM, nihai kararın icrasının gecikmesinden dolayı AİHS'nin 6/1 maddesi ile AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini kaydeder.
Ayrıca AİHM, iç hukukta başvuranın lehine verilen bir karar yerine getirildiğinde, bu kararın borcuna ilişkin olarak ödemeye hükmetmeyeceğini kaydeder. Bu itibarla AİHM, tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında illiyet bağı görememektedir. Bu nedenle bu talebi reddeder.
Diğer yandan AİHM, başvuranın yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek birtakım manevi zarara uğradığı kanısındadır. Sonuç olarak, davanın koşulları, özellikle iç hukukta verilen kararın icrasında meydana gelen gecikme göz önüne alındığında ve hakkaniyete uygun bir değerlendirme yapıldığında AİHM, başvurana manevi tazminat olarak 2.400 Euro ödenmesine hükmeder.
AİHM, yargılama giderlerinin, ancak gerçekliği ve gerekliliği kanıtlandığı ve makul bir meblağ olduğu takdirde başvurana geri ödendiğini kaydeder. Mevcut davada bu iddiaları karşılayan somut görüş bulunmaması nedeniyle AİHM bu başlık altında tazminat ödenmemesine hükmeder.
B.Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizinin, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklenerek belirlenmesini uygun görmektedir.
AİHM, BU GEREKÇELERE DAYANARAK, OYBİRLİĞİYLE
1.Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2.AİHS'in 6/1 maddesi ile AİHS'e Ek 1 No'lu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3.(a) Savunmacı Devlet'in, başvurana, AİHS'in 44. maddesinin 2. fıkrası uyarınca kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme gününde geçerli olan kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek üzere, her türlü vergi ve kesintiden muaf tutularak, manevi tazminat olarak 2.400 Euro (iki bin dört yüz Euro) ödemesine;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona erdiği tarihten ödemenin yapılmasına kadar geçen süre için, sözkonusu meblağlara, Avrupa Merkez Bankası'nın anılan dönem için geçerli olan marjinal kredi faiz oranına üç puanlık bir artış eklemek suretiyle belirlenecek basit faiz uygulanmasına;
4. Başvuranın adil tazmin taleplerinin kalan kısmının reddine,
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar İngilizce hazırlanmış, AİHM İç Tüzüğü'nün 77. maddesinin 2. ve 3. fıkraları uyarınca 3 Kasım 2011 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy