(AİHS m. 6, 34, 35, 41) (SEBAHATTİN EVCİMEN - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 26964/09)
KARAR
STRASBOURG
2 Nisan 2013
İşbu Karar nihaidir ancak idari düzenlemelere tabi olabilir.
Kıranel v. Türkiye davasında,
12 Mart 2013 tarihinde, Başkan
Dragoljub Popovic,
Yargıçlar
Paulo Pinto de Albuquerque,
Helen Keller,
ve Daire Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Elens-Passosun katılımıyla oluşturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Dairesi), yapılan gizli müzakereler sonrasında aynı gün kabul edilen aşağıdaki kararı vermiştir:
USUL
1. Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan (26964/09 nolu) dava, Türk vatandaşı Akın Kıranelin (başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine (AİHM veya Mahkeme) 6 Mayıs 2009 tarihinde, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına ilişkin Sözleşmenin (Sözleşme) 34. maddesi kapsamında yapmış olduğu başvurudan ibarettir.
2. Başvuran, İstanbulda görev yapan avukat M. Köksal tarafından temsil edilmektedir. Türk Hükümeti (Hükümet) ise kendi görevlisi tarafından temsil edilmektedir.
3. 2 Kasım 2010 tarihinde başvuru Hükümete bildirilmiştir.
4. Hükümet başvurunun bir kurul tarafından incelenmesine itiraz etmiştir. Mahkeme Hükümetin itirazını değerlendirdikten sonra reddetmiştir.
OLAY VE OLGULAR
DAVANIN KOŞULLARI
5. Başvuran 1962 doğumlu olup İstanbulda ikamet etmektedir.
6. Eşi ve kızı bir trafik kazasında hayatını kaybetmiştir.
7. 8 Mart 2005 tarihinde başvuran İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinde trafik kazasına karışan şoför ve şoförün kullandığı aracın sahibi olan firma aleyhinde dava açarak tazminat talebinde bulunmuştur.
8. Belirlenemeyen bir tarihte İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi firma aleyhine açılan davada yetkisizlik kararı vererek davanın bu kısmı yönünden yetkili olan firmanın genel merkezinin yerleşik bulunduğu Kartal Asliye Hukuk Mahkemesine göndermiştir.
9. 4 Nisan 2006da Kartal Asliye Hukuk Mahkemesi kazayla ilgili ceza kovuşturmalarının tamamlanmasını bekleme kararı almıştır.
10. 6 Mayıs 2008de ceza kovuşturmaları tamamlandıktan sonra, sanık firma Kartal Asliye Hukuk Mahkemesinden şoförle ilgili İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinde görülmekte olan diğer davanın sonuçlanmasını beklemesini talep etmiştir.
11. Kartal Asliye Hukuk Mahkemesi talebe olumlu cevap vermiştir. O tarihten itibaren Kartal Asliye Hukuk Mahkemesinde bu davayla ilgili hiçbir yargılama yapılmamıştır.
12. 27 Şubat 2012 tarihinde Yargıtay İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinin şoför aleyhine vermiş olduğu kararı onamıştır.
13. Davalı firma aleyhine yürütülen yargılama süreci halen Kartal Asliye Hukuk Mahkemesinde devam etmektedir.
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN 1. PARAGRAFININ İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
14. Başvuran yargılamanın süresinin Sözleşmenin aşağıda verilen 6. maddesinin 1. paragrafındaki makul süre şartına uymadığından şikayet etmektedir:
Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili
..bir mahkeme tarafından
.. makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.
15. Hükümet bu iddiaya itiraz etmiştir.
16. Dikkate alınması gereken süre 8 Mart 2005 te başvuran tarafından yasal işlem başlatıldığında başlamış olup hukuki süreç hala devam etmektedir. Karar tarihi itibariyle yedi yıl on bir ay sürmüştür.
A. Kabul Edilebilirlik Hakkında
17. AİHM söz konusu şikayetin Sözleşmenin 35. maddesinin 3(a) paragrafı kapsamında açıkça dayanaksız olmadığı kanısındadır. Mahkeme ayrıca diğer gerekçelerle de davanın kabul edilemez olmadığına kanaat getirmiştir. Bu nedenlerden ötürü dava kabul edilebilir addedilmelidir.
B. Esas Hakkında
18. AİHM yargılamanın süresinin ne derece makul olduğunun davanın koşullarına ve davanın karmaşıklığı, başvuranın ve ilgili kurumların davayı yürütme şekli ve başvuran açısından mevzuubahis ihtilafın içeriği kriterlerine göre değerlendirilmesi gerektiğini yineler:. (bkz diğer yetkililerle birlikte Daneshpayeh v. Türkiye, no. 21086/04, paragraf 28, 16 Temmuz 2009).
19. AİHMin mevcut davaya benzer konuların gündeme geldiği diğer davalarda Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafının ihlal edildiğine karar verdiği sık görülmüştür (bkz, örneğin, Sebahattin Evcimen v. Türkiye, no. 31792/06, 28-34. paragraflar, 23 Şubat 2010).
20. Mevcut davanın özel koşulları dikkate alındığında, AİHM Kartal Asliye Hukuk Mahkemesinin 6 Mayıs 2008 tarihinde İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinin kararını beklemeye karar verdiğini dikkate almaktadır. AİHM, hızlı ve etkin çalışabilmek açısından ellerindeki dosyaların nasıl yönetileceğinin yerel mahkemelerin kararına tabi olması gerektiği yönündeki görüşünü yineler (bkz, Sebahattin Evcimen, yukarıda atıfta bulunulan, paragraf 32 ve burada atıfta bulunulan davalar). Bu nedenden ötürü, başvuran açısından mevzuubahis ihtilafın içeriğini dikkate aldığında AİHM in Kartal Asliye Hukuk Mahkemesinin gereken özeni göstermediği kanaatine varmak dışında bir seçeneği kalmamaktadır.
21. AİHM ayrıca Hükümetin mevcut davada farklı bir sonuca varmasını sağlayacak herhangi bir kanıt ya da tespit sunmadığını da dikkate alır. Konuyla ilgili içtihadını dikkate alan AİHM mevcut davada yargılamanın süresinin gereğinden fazla uzun olduğunu ve makul süre şartını karşılayamadığını dikkate almaktadır.
Buna göre 6. maddesinin 1. paragrafı açısından bir ihlal söz konusudur.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
22. Sözleşmenin 41. Maddesine göre:
Eğer Mahkeme bu Sözleşme ve Protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlalin sonuçlarını ancak kısmen ortadan kaldırabiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, zarar gören taraf lehine adil bir tazmin verilmesine hükmeder.
A. Tazminat
23. Başvuran 69,079 Avro (EUR) maddi tazminat ve 10,000 Avro (EUR) manevi tazminat talep etmektedir.
24. Hükümet bu taleplere itiraz etmiştir.
25. AİHM tespit edilen ihlal ile talep edilen maddi tazminat arasında sebep sonuç ilişkisi tespit edememiştir; o nedenle bu talebi reddeder. Öte yandan AİHM başvuranın manevi zarara uğradığını da dikkate almaktadır. O nedenle, AİHM başvurana manevi tazminat olarak 5000 EUR ödenmesine karar vermiştir.
B. Masraf ve Harcamalar
26. Başvuran hem yerel mahkemeler, hem de AİHM nezdinde tahakkuk etmiş olan masraf ve harcamaları için de 7,029 Avro (EUR) talep etmektedir. Başvuran bu talepleri desteklemek üzere, taksi ve posta makbuzlarıyla Türkiye Barolar Birliği avukatlık ücret tarifesinin kopyalarını ibraz etmiştir.
27. Hükümet bu talebe itiraz etmiştir.
28. AİHM bir başvuranın yaptığı masraf ve harcamaların geri ödenebilmesi için, söz konusu masraf ve harcamaların fiilen ve gerekli şekilde tahakkuk ettirildiğini ve makul miktarlarda olduğunu kanıtlamakla yükümlü olduğunu vurgulamaktadır. Mahkeme yalnızca Türkiye Barolar Birliği avukatlık ücretleri tarifesinin ibraz edilmiş olmasının bu masraflara delil teşkil etmeyeceğini hatırlatır. Ayrıca, AİHM ibraz edilmiş olan taksi makbuzlarından üçünün başvuranın avukatının katıldığı duruşma tarihleriyle örtüştüğünü, bu nedenle bu başlık altında başvurana 50 Avro (EUR) ödenmesinin makul olacağına karar vermiştir.
C. Gecikme Faizi
29. AİHM gecikme faizi oranının Avrupa Merkez Bankasının marjinal borçlanma oranı artı üç yüzde puanına göre belirlenmesi gerektiğine karar vermiştir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME OYBİRLİĞİYLE
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğunu beyan eder;
2. Sözleşmenin 6. maddesinin 1. paragrafı açısından bir ihlalin söz konusu olduğuna karar verir;
3. (a) Savunmacı Hükümetin aşağıda belirtilen tutarları ödemenin yapılacağı tarihte geçerli kurdan kendi para birimine çevirerek üç ay içinde miktara yansıtılabilecek her türlü vergilerle birlikte:
(i) manevi tazminat olarak 5,000 Avro (beş bin Avro) artı tahakkuk edecek tüm vergiler;
(ii) başvuranın yapmış olduğu masraf ve harcamalar için 50 Avro (elli Avro) artı vergilerin ödenmesine karar verir;
(b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin sona ermesinden ödemenin yapıldığı güne kadar geçen gecikme süresince yukarıda belirtilen tutarlara Avrupa Merkez Bankasının marjinal borçlanma oranı artı üç yüzde puanı eklenerek ödenmesine karar verir.
4. Başvuranın geri kalan taleplerini reddeder.
İşbu karar İngilizce dilinde tanzim edilmiş ve AİHM İçtüzüğünün 77. maddesinin 2. ve 3. paragrafları uyarınca 2 Nisan 2013 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy