(AİHS. m. 4, 6, 35, EK 1 NOLU PROTOKOL) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 10594/11)
KARAR
STRAZBURG
1 Ekim 2013
İşbu karar nihaidir. Bazı şekli değişikliklere tabi tutulabilir.
Başkan
Peer Lorenzen
Yargıçlar
András Sajó
Neboja Vucinic
ve Bölüm Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Seçkin Erelin katılımıyla 1 Ekim 2013 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölüm), Ekte belirtilen yukarıdaki başvurulara ilişkin olarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR
Başvuranların listesi ekte yer almaktadır. Ayrıca, şikayet konusu yargılamalara ait dava ve karar numaraları da Ekte belirtilmiştir.
A. Davanın Koşulları
Dava konusu olaylar, başvuranlar tarafından ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar, farklı tarihlerde, farklı hukuk mahkemelerinde dava açmış veya söz konusu mahkemelerde aleyhlerine hukuki işlemler başlatılmıştır. Bazı davalar birkaç yıl devam etmiştir. Bazı yargılamalar ise yerel mahkemeler önünde halen derdesttir.
B. İlgili İç Hukuk
İlgili iç hukuk kurallarına ilişkin açıklamalar, Müdür Turgut ve Diğerleri / Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, prg. 19-26, 26 Mart 2013) davasında yer almaktadır.
ŞİKAYETLER
Başvuranlar, Sözleşmenin 6/1 maddesi uyarınca, ulusal mahkemeler önünde yürütülen yargılamaların makul bir sürede tamamlanmadığından şikayet etmişlerdir.
Bazı başvuranlar Sözleşmenin 6. maddesine dayanarak, yerel adli makamların delillerin değerlendirilmesi ve olayların tespit edilmesi hususlarında hataya düşmüş olduklarından ötürü adil yargılanma haklarından mahrum bırakılmış olduklarını ileri sürmüşlerdir.
Ayrıca bazı başvuranlar, kendilerine ödenmesine hükmedilen miktarların, yargılamaların uzunluğundan dolayı değer kaybetmesi nedeniyle Sözleşmenin Ek 1 No.lu Protokolünün 1. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
I. BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ HAKKINDA
Mahkeme öncelikle, Mahkeme İçtüzüğünün 42/1 hükmü uyarınca, davaların olay ve olguları ile içerdiği hukuki konular bakımından benzer olduğunu dikkate alarak, başvuruların birleştirilmesi gerektiği kanısındadır.
II. YARGILAMALARIN UZUNLUĞUNA İLİŞKİN İHLAL İDDİASI HAKKINDA
Başvuran, yargılamaların süresinin, Sözleşmenin 6/1 hükmünde belirtilen makul süre koşuluna uygun olmadığından şikayetçi olmuştur. Söz konusu maddenin somut olayla ilgili bölümü aşağıdaki gibidir:
Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili
karar verecek olan
bir mahkeme tarafından
, makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir.
Mahkeme, başvuranların, yargılamaların uzunluğunun Sözleşmenin 6/1 hükmü uyarınca belirtilen makul süre gerekliliği ilkesine uygun olmadığını ileri sürdüklerini gözlemlemektedir. Mahkeme, Müdür Turgut ve Diğerleri (yukarıda anılan, prg. 58 ve 60) davasında, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun erişilebilir olduğundan ve yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler açısından makul tazminat imkanı sağladığından dolayı, başvuranların tüketmeleri gereken bir hukuk yolu olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle, başvuranlar, 6384 sayılı Kanun ile ortaya çıkan yeni hukuk yolundan istifade etmelidirler.
Mahkeme, dava konusu şikayetlerin, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle Sözleşmenin 35/1 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.
III. SÖZLEŞME KAPSAMINDAKİ DİĞER İHLAL İDDİALARI HAKKINDA
A. Sözleşmenin 6/1 maddesi
Bazı başvuranlar Sözleşmenin 6. maddesine dayanarak, yerel adli makamların delillerin değerlendirilmesi ve olayların tespit edilmesi hususlarında hataya düşmüş olduklarından ötürü adil yargılanma haklarından mahrum bırakılmış olduklarını ileri sürmüşlerdir. Mahkeme, söz konusu şikayetin Sözleşmenin 6/1 maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği kanaatindedir.
Mahkeme, başvuranların yargılamaların sonucundan şikayetçi olduklarını ve keyfi olmadığı sürece, Mahkemenin davayı Sözleşmenin 6/1 hükmü kapsamında incelemesinin mümkün olmadığını ifade etmektedir. Başvuranlar şikayette bulunmamışlardır ve yerel mahkemelerin tarafsızlıktan yoksun olduklarını ya da yargılamaların başka herhangi bir şekilde adil olmadıklarını gösteren hiçbir delil bulunmamaktadır. Mahkeme, elinde bulunan tüm belgeler ışığında, başvuranların somut davadaki iddialarını, Sözleşmenin 6/1 maddesinde belirtilen güvenceleri sunan ve söz konusu iddiaları usulüne uygun şekilde gerekçelendirilmiş ve keyfi nitelikli olmayan kararlarında ele almış olan mahkemeler önünde savunabildikleri kanaatindedir (Bk. Garda Ruiz / İspanya (BD), no. 30544/96, prg. 23-30, AİHM 1999-I).
Mahkeme, Sözleşmenin 35/3 ve 4 hükümleri uyarınca, bahsi geçen şikayetlerin açıkça dayanaktan yoksun olduğu gerekçesiyle kabul edilemez olarak beyan edilmesi gerektiğine karar vermiştir.
B. Sözleşmenin Ek 1 No.lu Protokolünün 1. Maddesi
Mahkeme, elinde buluna belgeler ışığında ve şikayette bulunulan hususun yargı yetkisine girdiği ölçüde başvuranların şikayetlerini inceleyerek, Sözleşme veya Protokolde belirtilen hak ve özgürlüklerin ihlal edilmediğini tespit etmiştir.
Mahkeme, başvuruların bu bölümlerinin, açıkla dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleşmenin 35/3 ve 4 hükümleri uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle, Mahkeme, oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine karar vermiş,
Başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan etmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy