(AİHS m. 3, 4, 6, 13, 35) (MÜDÜR TURGUT VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 39617/11)
KARAR
STRAZBURG
1 Ekim 2013
Başkan
Peer Lorenzen
Yargıçlar
András Sajó
Neboja Vucinic Ve Daire Yazı İşleri Müdür Yardımcısı Vekili Seçkin Erel katılımıyla 1 Ekim 2013 tarihinde Komite halinde toplanan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire), ekte belirtilen yukarıdaki başvurulara ilişkin olarak yapılan müzakerelerin ardından aşağıdaki kararı vermiştir.
OLAYLAR
Başvuranların listesi ekte yer almaktadır. Ayrıca, şikayet konusu yargılamalara ait dava ve karar numaraları ekte belirtilmiştir.
A. Davanın Koşulları
Dava konusu olaylar, başvuranlar tarafından ibraz edildiği şekliyle, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar, farklı tarihlerde, farklı hukuk mahkemelerinde dava açmış veya hukuk mahkemelerinde aleyhlerine hukuki işlemler başlatılmıştır. Bazı davalar birkaç yıl devam etmiştir. Bazı yargılamalar ise ulusal mahkemeler önünde halen derdesttir.
B. İlgili iç hukuk
İlgili iç hukuk kurallarına ilişkin açıklamalar, Müdür Turgut ve Diğerleri / Türkiye ((k.k.), no. 4860/09, § § 19-26, 26 Mart 2013) davasında yer almaktadır.
ŞİKAYETLER
Başvuranlar, Sözleşmenin 6 § 1 maddesi uyarınca, ulusal mahkemeler önünde yürütülen yargılamaların makul bir sürede tamamlanmadığından şikayet etmişlerdir.
Bazı başvuranlar, Türk hukuku kapsamında etkin bir hukuk yolu bulunmaması nedeniyle Sözleşmenin 13.maddesinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
Ayrıca bazı başvuranlar, Sözleşmenin Ek 1 No.lu Protokolünün 1. maddesi uyarınca, kendilerine ödenmesine hükmedilen miktarların, yargılamaların uzunluğundan dolayı değer kaybettiği hususunda şikayette bulunmuşlardır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
1. BAŞVURULARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
Mahkeme öncelikle, Mahkeme İçtüzüğünün 42 § 1 maddesi uyarınca, davaların olay ve olguları ve içerdiği hukuki konular bakımından benzer olduğunu dikkate alarak, başvuruların birleştirilmesi gerektiği kanısındadır.
2. SÖZLEŞMENİN 6 § 1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar, yargılamaların süresinin, Sözleşmenin 6 § 1 maddesinde yer alan makul süre gerekliliğine uygun olmadığından şikayet etmişlerdir. Belirtilen madde aşağıdaki gibidir:
Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili
karar verecek olan
bir mahkeme tarafından
, makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkında sahiptir.
Mahkeme, başvuranların, yargılamaların uzunluğunun, Sözleşmenin 6 § 1 maddesi uyarınca, makul süre gerekliliği ilkesine uygun olmadığını ileri sürdüklerini gözlemlemektedir. Mahkeme, Müdür Turgut ve Diğerleri (yukarıda anılan, § § 58 ve 60) davasında, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun erişilebilir olduğundan ve yargılamaların uzunluğuna ilişkin şikayetler açısından makul tazminat imkanı sağladığından dolayı, başvuranların tüketmesi gereken bir hukuk yolu olduğunu tespit etmiştir. Bu nedenle başvuranlar, 6384 sayılı Kanun ile ortaya çıkan yeni hukuk yolundan yararlanmalıdırlar.
Mahkeme, Sözleşmenin 35 § § 1 ve 4 maddesi uyarınca, iç hukuk yollarının tüketilmediği gerekçesiyle belirtilen şikayetlerin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir.
3. SÖZLEŞMENİN 13. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar ayrıca, Türk hukuku kapsamında etkin bir iç hukuk yolu bulunmamasından
şikayet etmektedirler. Bu hususta, Sözleşmenin aşağıda belirtilen 13. maddesine dayanmaktadırlar:
Bu Sözleşmede tanınmış olan hak ve özgürlükleri ihlal edilen herkes, söz konusu ihlal resmi bir hizmetin ifası için davranan kişiler tarafından gerçekleştirilmiş olsa dahi, ulusal bir merci önünde etkili bir yola başvurma hakkına sahiptir.
Mahkeme, 6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonunun başvuranlara,
Sözleşmenin 6 § 1 maddesi uyarınca, yargılama süresiyle ilgili şikayette bulunma imkanı sağlayarak, 23 Eylül 2012 tarihinden önce AİHMe yapılmış, henüz Hükümete bildirilmemiş ve AİHM önünde halen derdest olan başvurularla ilgili olarak Sözleşmenin 13. Maddesi anlamı dahilinde bir hukuk yolu sunduğuna daha öncede hükmettiğini hatırlatmaktadır (Müdür Turgut ve Diğerleri (yukarıda anılan, § 59).
Mahkeme, başvurunun bu bölümünün açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleşmenin 35 § § 3 (a) ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
4. SÖZLEŞMENİN EK 1 NO.LU PROTOKOLÜNÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Mahkeme, elinde bulunan belgeler ışığında ve şikayette bulunulan hususun yargı yetkisine girdiği ölçüde başvuranların şikayetlerini dikkatle inceleyerek, Sözleşme veya Ek Protokollerde belirtilen hak ve özgürlüklerin ihlal edilmediğini tespit etmiştir.
Mahkeme, başvuruların bu bölümlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu ve Sözleşmenin 35 § § 3 ve 4 maddesi uyarınca reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Bu gerekçelerle Mahkeme oybirliğiyle,
Başvuruları birleştirmeye karar verir,
Başvuruların kabul edilemez olduğunu beyan eder. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy