(AİHS m. 6, 13, 35, Protokol No 1) (4721 S. K. m. 1007) (6292 S. K. m. 7) (TURGUT VE DİĞERLERİ - TÜRKİYE DAVASI) (REMZİ AYDIN - TÜRKİYE DAVASI) (TAHİR ARIOĞLU VE DİĞERLERİ V. - TÜRKİYE DAVASI)
(Başvuru no. 3995/12)
KABUL EDİLEBİLİRLİK HAKKINDA KARAR
10 Aralık 2013 tarihinde,
Başkan
Dragoljub Popovic,
Yargıçlar
Paulo Pinto de Albuquerque,
Helen Keller, ve Yazı İşleri Müdürü Stanley Naismithin katılımıyla oluşturulan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Bölümü) komite olarak, ekte ayrıntılı bilgilerin de bulunduğu söz konusu başvurulan dikkate alarak, gerçekleştirilen kapalı müzakereler neticesinde aynı tarihte aşağıdaki kararı vermiştir:
OLAY VE OLGULAR
1. Başvuranların isim listesi ekte bulunmaktadır.
A. Davanın koşulları
2. Başvurunun kendine özgü koşulları, başvuranlar tarafından ifade edildiği şekilde, aşağıdaki gibi özetlenebilir.
3. Başvuranların taşınmaz tapu kayıtları, farklı tarihlerde, adli kararlar üzerine, herhangi bir tazminat ödenmeksizin Hazine lehine iptal edilmiştir.
4. İptal kararlar, ihtilaf konusu mülklerin, hem Devlete ait orman arazisi (2B arazileri) olmalarına hem de orman vasfını kaybetmeden evvel tespit işlemlerinin gerçekleşmesine dayanmıştır. Sonuç olarak, tapu kayıtlarının başvuranlar adına düzenlenmesi hukuka uygun olmayıp, bu sebepten ötürü iptal edilmelidir.
B. ilgili iç hukuk ve uygulanması
1. Son içtihadı gelişmeler
5. Orman arazisiyle ilgili davalarda AİHM tarafından verilen kararların ardından (Bk., bu arada, Turgut ve diğerleri / Türkiye, no. 1411/03, 8 Temmuz 2008), Yargıtay, tapu kayıtlarının alınmasından kaynaklanan her türlü zarardan Devletin sorumlu olduğuna hükmeden Medeni Kanununun 1007. maddesine dayanarak ve Devlete ait olduğu tespit edilen söz konusu taşınmaz tapu kaydının iptal edilmesi gerekçesiyle bütün tüzel kişilere tazminat elde etme imkanı sağlanmasına dair içtihadında değişiklik yapmıştır. Diğer taraftan AİHM, bu başvuruyu yapmak için sürenin, tapunun iptal edilmesinden başlanarak on yıl olduğuna karar vermiştir.
6. AİHM, Yargıtayın bu yeni içtihadını ayrıntılı olarak incelemek için Altunay / Türkiye (kabul edilebilirlik kararı), no. 42936/07, §§ 21-27, 17 Nisan 2012) Kararına atıfta bulunmaktadır.
2. Son mevzuata ilişkin gelişmeler
7. Türkiye Büyük Millet Meclisi, 18 Nisan 2012 tarihinde, 6292 sayılı Kanununun 7. maddesinde, tapuları iptal edilen 2B tipi taşınmazların son sahiplerine iade edilmesini kabul etmiştir (Resmi Gazetede yayımlanıp 26 Nisan 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir).
8. Aynı maddede, arsanın iade edilemeyeceğine dair bir dizi durumlar öngörülmekte ancak meydana gelmesi halinde, ilgililere arsalarının yerine ödeme yapılacağı veya piyasa değerine eşdeğer bir tazminat ya da eşdeğere sahip bir taşınmaz verileceği tespit edilmektedir.
ŞİKAYETLER
9. Başvuranlar, Sözleşmenin 6.,13. maddelerindeki çeşitli hükümleri ve Ek 1 No.lu Protokolün 1. maddesini ileri sürerek, tapu kayıtlarının tazminat verilmeksizin adli kararlarla iptal edilmesinin haksız ve adaletsiz olmasından şikayet etmektedirler.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
10. AİHM, meydana getirilen konu ve olaylarla ilgili olarak, davaların benzer olmalarını dikkate alarak, İçtüzüğünün 42. maddesinin 1. fıkrasına uygun olarak birleştirilmelerinin uygun olduğu kanaatindedir.
11. Olay ve olguların hukuki nitelendirilmesini konusunda takdir yetkisine sahip olan AİHM, tarafların yaptıkları olay ve olguların hukuki nitelendirilmesi ile bağlı olmadığını hatırlatmaktadır (Bk., diğerleri arasında, Remzi Aydın / Türkiye, no. 30911/04, § 44, 20 Şubat 2007). Somut olayda AİHM, özellikle başvuranların şikayetlerinin, Sözleşmenin 1. No.lu Ek Protokolünün 1. maddesi açısından incelenmeleri gerektiği kanaatindedir.
12. AİHM, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle, benzer başvurulan daha önce incelemiş olduğunu ve kabul edilemez olduklarına karar verdiğini gözlemlemektedir.
13. Bu nedenle AİHM, son zamanlarda 6292 sayılı Kanunun 7. maddesinde tanınan tazminat/iade başvurusunun ve Medeni Kanununun 1007. maddesinde öngörülen tazminat başvurusunun, Sözleşmenin 35. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, başvuru yapıldıktan sonra dahi tanınan başvuru yollarının tüketilmesi gereken bir yol olduğu kanaatine varmıştır (anılan, Altunay, §§ 30-38; ve Arıoğlu / Türkiye (kabul edilebilirlik kararı), no. 11166/05, §§ 22-35, 6 Kasım 2012).
14. Somut olayda AİHM, başka bir yaklaşım kabul ettiğini destekleyen herhangi bir koşul tespit etmemektedir.
15. Dolayısıyla AIHM, başvuru yollarının tüketilmemesi nedeniyle, bu şikayetlerin kabul edilemez olduklarına karar vermiştir.
Bu gerekçelerle, AİHM,
Oybirliğiyle,
Başvuruların birleştirilmesine,
Başvuruların kabul edilemez olduklarına karar vermiştir. (¤¤)
EK
No Başvuru No Başvuru tarihi Başvuranın doğum tarihi Temsilci
ve doğum yeri
1. 3995/12 06/12/2011 Berna KAİN Oğuz KAİN
29/08/1970
İstanbul
2. 6760/12 05/01/2012 Orhan Hamdi PAZARBAŞI Emir YENER
25/09/1933
İstanbul
Ülkü PAZARBAŞI
01/07/1939
İstanbul
3. 10802/12 16/01/2012 Hüseyin KAPLAN TORGUT
Tunceli
4. 11970/12 22/12/2011 İbrahim İRENLER Zeynel KADAYIFÇI
21/04/1954
Kocaeli
5. 13635/12 15/02/2012 Alattin KOCAAĞA Mehmet Cemal ACAR
17/04/1961
Siirt
6. 13726/12 28/01/2012 İbrahim ÖZKAYA Utku Çağrı AKTAY
Mersin
Hüseyin Özkal ÖZKAYA
Mersin
7. 16882/12 15/02/2012 Menderes SAĞLAM Ahmet ÖZMEN
01/09/1960
İstanbul
8. 33667/12 16/04/2012 JORUCO İNŞAAT EMLAK Ali ÇELİK
DANIŞMANLIK TURİZM
SANAYİ TİCARET LİMİTED
ŞİRKETİ
9. 36025/12 09/04/2012 Hüseyin GÜN İzgen VAROL GÜN
07/01/1949
Muğla
10. 50648/12 30/05/2012 İzzet YILMAZ Özlem YILMAZ
03/03/1944
Çanakkale
11. 64030/12 17/09/2012 Bekir KAŞ Ali GÜLER
01/02/1959
Yalova
Full & Egal Universal Law Academy