(AİHS m. 6, 41, 44) (765 S. K. m. 168) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 37452/97
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-7. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1972 doğumlu Nurettin Demirtaş isimli şahsın, anılan ülke aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine sunduğu 37452/97 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi, 24 Haziran 1993 tarihinde göz altına alınmış ve 2 Temmuz 1993 tarihinde de, İzmir'deki yasadışı PKK örgütünün gençlik bölümünün sorumlusu olduğu suçlamasıyla geçici olarak tutuklanmıştır.
8-9. Bir asker ve iki sivil hakimden oluşan İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinde, 11 Ekim 1995 tarihli duruşmada, başvuru sahibi TCK'nun 168. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca, 18 yıl 9 ay ağır hapis cezasına çarptırılmıştır. Yargıtay 23 Ocak 1997 günü verdiği ve 29 Ocak 1997 tarihinde ilan ettiği kararında, ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6/1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
11. Başvuru sahibi, kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirtmiş, ayrıca, gözaltında tutulduğu sırada, avukat bulundurma hakkını kullanamadığını ve savunmasının hazırlaması sırasında gereken yardım ve zamanın da kendisine gösterilmediğini ifade ederek, Sözleşmenin 6. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine,
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
12-15. Hükümet, başvuru sahibinin bağımsız ve tarafsız bir mahkemede yargılanmadığı iddialarını iç hukuk yollarını tüketmeden Mahkemeye taşıdığı gerekçesiyle Cardot v. Fransa ile Ahmet Sadık v. Yunanistan davalarına atıfta bulunarak, başvurunun reddedilmesini istemiştir. Mahkeme, Hükümetin bu iddialarını kabul etmemiştir. Mahkeme, daha önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
2. Sözleşmenin 6.maddesinin 1. fıkrası ile 3. fıkrasının b) ve c) bentlerinin ihlaline ilişkin diğer iddialar
16-17. Hükümet, müracaat sahibinin 6 ay içerisinde Mahkemeye başvurmadığını belirterek, müracaatının kabul edilmemesini talep etmiştir. Mahkeme, hükümetin bu talebini yerinde bularak, başvuru sahibinin bu yöndeki taleplerini 7 Şubat 2000 tarihli bildirisinde mahkemeye ilettiğini, oysa ki, iç hukuktaki kararın 29 Ocak 1997 tarihinde kesinleştiği, bu sebepten bu iddiaların incelenmesinin mümkün olmadığını belirtmiştir.
B. Esas üzerine
18-20. Mahkeme dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme, bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21-29. Başvuru sahibi maddi ve manevi tazminat olarak 28.000 Euro talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine hükmetmiştir.
Mahkeme masraflar için başvuru sahiplerine, adli yardım başlığı altında Avrupa Konseyi tarafından karşılanan 625,05 Euro'luk tutar düşülmek kaydıyla, 2.000 Euro ödenmesine karar vermiştir. Bu tutara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME,
1- Oy birliğiyle davanın kabul edilebilirliğine,
2- Oy birliğiyle İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine
3- 1'e karşı 6 oyla mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
4- Ayrıca, oy birliğiyle
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. Maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, 625,5 Euro avukatlık ücreti düşülerek, mahkeme masrafları için ödenmesi gereken 2.000 Euroyu ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine;
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına.
5- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy