(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 38420/97
Karar Tarihi: 27 Mayıs 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı)
Şanlıurfa'da ikamet eden başvuru sahibinin bir gayrimenkulü Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığınca kamulaştırılmıştır. Ancak kamulaştırma tazminatı konusunda bakanlıkla anlaşamayan başvuru sahibi, tazminat için bir dava açmıştır. Ancak dava sonucunda hükmedilen tazminat miktarının yetersiz olması sebebi ile başvuru sahibi konuyu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine intikal ettirmiştir.
Mahkeme ise, oybirliğiyle;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 6&1 maddesinden çıkarılan şikayeti ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken maddi zarar olarak 2 400 EUR (iki bin dört yüz Euro) parayı başvuru sahibine ödemesi gerektiğine,
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
6. Hakkaniyete uygun tatminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Akkuş v. Türkiye.
2. Aka v. Türkiye.
3. Colacioppo v. İtalya.
PROSEDÜR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 38420/97 no.lu dilekçe yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahibi I.I., İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin eski 25. maddesi gereğince 22 Temmuz 1997 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonunu görevlendirmişti.
OLAYLAR
7. Başvuru sahibi 1932 doğumludur ve Şanlıurfa'da ikamet etmektedir.
8. 4 Mart 1996 tarihinde, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı("bakanlık"), başvuru sahibine ait Birecik'te bulunan bir taşınmaz malı istimlak etti. Bakanlık tarafından tespit edilen kamulaştırma tazminatı mülkiyetin nakil tarihinde başvuru sahibine ödenmiştir.
9. 26 Mart 1996 tarihinde, bakanlık tarafından ödenen tutarda anlaşamayarak, başvuru sahibi, Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde her taşınmaz mal için kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmıştır.
10. 23 Ağustos 1996 tarihli bir kararla, mahkeme başvuru sahibini haklı görmüş ve bakanlığı kendisine, 4 Mart 1996 tarihinden başlayarak yıllık % 30 oranda basit gecikme faizlerini içeren 4 673 988 865 TL kamulaştırma ek tazminatlarını ödemeye mahkum etmiştir. Bu karar Yargıtay tarafından onaylanmış ve kesinleşmiştir.
11. 10 Haziran 1997 tarihinde, bakanlık başvuru sahibine kamulaştırma ek tazminatı olarak 6 253 292 009 TL para ödemiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NOLU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
13-17. Başvuru sahibi Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Bakanlık tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmiştir. Bu açıdan aşağıdaki şekilde kaleme alınmış 1 no.lu protokolün 1. maddesini ileri sürmüştür.
II. SÖZLEŞMENİN 6&1 MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
18-20. Başvuru sahibi aynı zamanda Birecik Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlendirilmesi ile fiili ödeme arasında geçen zamanın Sözleşmenin 6&1 maddesi uyarınca davasının makul bir sürede görülmesi hakkının görmezden gelinmesinden şikayet etmektedir.
III. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
22-24. Başvuru sahibi 20.000 Dolar olarak tahmin ettiği maddi ve manevi zararın tazmin edilmesi gerektiğini iddia etmiştir.
25. Başvuru sahibi Sözleşmenin temsilcileri ve/veya iç mahkemeler önünde yüklenilen mahkeme harcı ve masraflarının ödenmesini istememiştir ve benzer sorun kendiliğinden bir incelemeyi gerektirmemiştir. (Colacioppo v. İtalya, 19 Şubat 1991 tarihli karar, A serisi, no. 197-D, sayfa 52, & 16).
MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 6&1 maddesinden çıkarılan şikayeti ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken maddi zarar olarak 2 400 EUR (iki bin dört yüz Euro) parayı başvuru sahibine ödemesi gerektiğine,
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
6. Hakkaniyete uygun tatminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy