(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 38883/97
Karar Tarihi: 27 Mayıs 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı)
Şanlıurfa'da ikamet eden başvuru sahiplerine ait Birecik'te bulunan taşınmaz malları, 1996 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı istimlâk etmiştir. Bakanlık tarafından tespit edilen kamulaştırma tazminatı mülkiyetin nakil tarihinde başvuru sahiplerine ödenmiştir. Bakanlık tarafından ödenen tutarda anlaşamayarak, başvuru sahipleri, Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde her taşınmaz mal için kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmışlardır. Hukuk mahkemesi, davalıların taleplerini haklı bularak Bakanlığın tazminat ödemesine hükmetmiştir. Ancak başvuru sahipleri, Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Bakanlık tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikâyet etmişlerdir. Bu açıdan Mahkeme'ye şikayette bulunmuşlar ve 1 No.lu protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
Mahkeme ise oybirliği ile;
1. 3,4,5,6,7,10 ve 11. başvuru sahipleri ile ilk başvurusundan dolayı 8. başvuru sahibinin başvurularının kabul edilebilir, kalanı için kabul edilemez olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 6&1 maddesinden çıkarılan şikayeti ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki şekilde paylaştırılacak, maddi zarar olarak toplam 45.951 Euro (kırk beş bin dokuz yüz elli bir Euro) parayı ödemesi gerektiğine,
-3,4,5 ve 6. başvuru sahiplerine birlikte: 11.882 Euro (on bir bin sekiz yüz seksen iki Euro),
-7. başvuru sahibine: 3.797 Euro (üç bir yedi yüz doksan yedi Euro),
-8. başvuru sahibine: 23.769 Euro (yirmi üç bin yedi yüz altmış dokuz Euro),
-10. başvuru sahibine: 5.726 Euro (beş bin yedi yüz yirmi altı Euro),
-11. başvuru sahibine: 777 Euro (yedi yüz yetmiş yedi Euro),
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tatmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Akkuş v. Türkiye
2. Aka v. Türkiye
3. Colacioppo v. İtalya
PROSEDÜR
1-6. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 38883/97 no.lu dilekçe yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri, H.B., M.S., A.K., A.K., A.K., M.K., S.S., T.S., B.T., S.S. ve A.S., İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin eski 25. maddesi gereğince 1 Kasım 1997 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonunu görevlendirmişti. O zaman kimliklerinin ifşa edilmemesini talep etmişlerdi.
OLAYLAR
7. Başvuru sahipleri Şanlıurfa'da ikamet etmektedir.
8. 1996 yılında, Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı ("bakanlık"), Birecik'te bulunan başvuru sahiplerine ait taşınmaz malları istimlâk etti. Bakanlık tarafından tespit edilen kamulaştırma tazminatı mülkiyetin nakil tarihinde başvuru sahiplerine ödenmiştir.
9. Bakanlık tarafından ödenen tutarda anlaşamayarak, başvuru sahipleri, Birecik Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde her taşınmaz mal için kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmışlardır.
10. Mahkeme başvuru sahiplerini haklı görmüş ve bakanlığı kendilerine, mülkiyetin nakil tarihinden başlayarak yıllık % 30 oranda basit gecikme faizlerini içeren kamulaştırma ek tazminatlarını ödemeye mahkûm etmiştir. Bu kararlar Yargıtay tarafından onaylanmış ve kesinleşmiştir.
11. 1996 ve 1997 yıllarında, bakanlık söz konusu tazminatın geri kalanlarını başvuru sahiplerine ödemiştir.
12. Detaylar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
BAŞVURU SAHİPLERİNİN İSİMLERİ GECİKME FAİZİNİN HESAPLANMA BAŞLANGIÇ TARİHİ YARGITAYIN KARAR TARİHİ EK
TAZMİNATIN TUTARI(TL) ÖDEME TARİHİ ÖDEME TUTARI (TL)
1. Başvuru sahibi 29.02.1996 18.11.1996 1 229 779 263 4.2.1997 1 519 501 257
2. Başvuru sahibi 29.02.1996 18.11.1996 2 783 671 741 4.2.1997 3 502 407 896
3-6 Başvuru sahibi 12.03.1996 3.3.1997 5 685 127 671 21.10.1997 7 887 124 240
7. Başvuru sahibi 8.3.1996 17.03.1997 1 561 394 768 21.10.1997 2 084 169 598
8. Başvuru sahibi(ilk Başvuru) 8.3.1996 3.3.1997 11 695 626 850 21.10.1997 16 329 208 701
8. Başvuru sahibi(2. Başvuru) 5.3.1996 18.11.1996 5 237 851 515 4.2.1997 6 612 810 408
9. Başvuru sahibi 29.02.1996 18.11.1996 2 752 661 742 4.2.1997 3 462 767 437
10.Başvuru sahibi 7.3.1996 10.09.1996 885 959 815 18.12.1996 525 000 000
11.Başvuru sahibi Gecikme faizi yok. 30.12.1996 590 000 000 10.06.1997 586 460 000
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
14. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Bakanlık tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikâyet etmişlerdir. Bu açıdan aşağıdaki şekilde kaleme alınmış 1 No.lu protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
II. SÖZLEŞMENİN 6&1 MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
21. Başvuru sahipleri aynı zamanda Birecik Asliye Hukuk Mahkemesinin görevlendirilmesi ile fiili ödeme arasında geçen zamanın Sözleşmenin 6&1 maddesi uyarınca davalarının makul bir sürede görülmesi haklarının görmezden gelinmesinden şikâyet etmektedir.
III. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
27. Başvuru sahipleri kamulaştırma ek tazminatlarının geç ödenmesi sebebiyle uğranılan maddi zararın karşılanması gerektiğini iddia ederek, Mahkemeden hesaplanmaksızın bir paranın verilmesini, ayrıca 20.000 Dolar olarak tahmin ettikleri manevi zararın tazmin edilmesini istemişlerdir.
30. Başvuru sahipleri Sözleşmenin temsilcileri ve/veya iç mahkemeler önünde yüklenilen mahkeme harcı ve masraflarının ödenmesini istememiştir ve benzer sorun kendiliğinden bir incelemeyi gerektirmemiştir. (Colacioppo v. İtalya, 19 Şubat 1991 tarihli karar, A serisi, no. 197-D, sayfa 52, & 16).
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. 3,4,5,6,7,10 ve 11. başvuru sahipleri ile ilk başvurusundan dolayı 8. başvuru sahibinin başvurularının kabul edilebilir, kalanı için kabul edilemez olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 6&1 maddesinden çıkarılan şikayeti ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki şekilde paylaştırılacak, maddi zarar olarak toplam 45.951 Euro (kırk beş bin dokuz yüz elli bir Euro) parayı ödemesi gerektiğine,
-3,4,5 ve 6. başvuru sahiplerine birlikte: 11.882 Euro (on bir bin sekiz yüz seksen iki Euro),
-7. başvuru sahibine: 3.797 Euro (üç bir yedi yüz doksan yedi Euro),
-8. başvuru sahibine: 23.769 Euro (yirmi üç bin yedi yüz altmış dokuz Euro),
-10. başvuru sahibine: 5.726 Euro (beş bin yedi yüz yirmi altı Euro),
-11. başvuru sahibine: 777 Euro (yedi yüz yetmiş yedi Euro),
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tatmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy