(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 41578/98
Karar Tarihi: 27 Mayıs 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı.)
Başvuru sahiplerine ait olan bir arazi 1995 yılında kamulaştırılmış ancak kamulaştırma bedelinin arttırılmasını talep eden başvuru sahipleri bu iddialarını son olarak da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine intikal ettirmişlerdir.
Mahkeme ise, oybirliğiyle;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. a) Sorumlu Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak başvuru sahiplerine birlikte verilmesi gereken maddi zarar için 87.000 Euro (seksen yedi bin Euro) ödemesine,
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın % 3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Akkuş v. Türkiye
2. Aka v. Türkiye
3. Colacioppo v. İtalya
PROSEDÜR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 41578/98 sayılı başvuru yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri, Melek Baransel, Selma Öztok, Saliha Parlaöz, Z. Semra Gülüser ve Z. Neriman Gülüser, Turgut Baransel, K. Süha Gülüser ve Soner Gülüser, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin eski 25. maddesi gereğince 24 Şubat 1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonunu başvurmuştur.
OLAYLAR
7. Başvuru sahipleri İstanbul'da ikamet etmektedir.
8. 1995 yılında, Bursa Belediyesi başvuru sahiplerine ait Bursa'da bulunan taşınmaz malları istimlak etmiştir. Belediye tarafından tespit edilen kamulaştırma bedeli mülkiyetin nakil tarihinde başvuru sahiplerine ödenmiştir.
9. 20 Eylül 1995 tarihinde, Bursa Belediyesi tarafından ödenen bedele itiraz ederek, başvuru sahipleri, Bursa Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde her taşınmaz mal için kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmışlardır.
10. 1 Temmuz 1996 tarihli bir kararla, mahkeme başvuru sahiplerini haklı görmüş ve 39.658.350.000 TL ek tazminat vermiştir. Ekli bir başka dava göz önüne alınarak, söz konusu tazminatı, 13 Ekim 1995 tarihinden başlayarak yıllık % 30 oranda basit gecikme faizlerini içeren 36.353.487.000 TL olarak belirlemiştir. Bu karar 4 Kasım 1996 tarihinde Yargıtay tarafından onaylanmıştır.
11. 19 Mart ve 2 Eylül 1997 tarihleri arasında, Belediye söz konusu bedelin geri kalanını yedi taksit halinde ödemiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
13. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Belediye tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan 1 No.lu Protokolün 1. maddesini ihlal edildiğini ileri sürmüşlerdir.
14-17. Mahkeme, davanın, Akkuş v. Türkiye davasında olduğu gibi kabul edilebilir olduğuna ve ödemelerde gecikmeler ve enflasyon oranlarının dikkate alınmaması sebebi ile ilgili maddenin ihlal edildiği kanaatine varmıştır.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
19. Başvuru sahipleri 658.402 Amerikan Doları olarak değer biçtikleri maddi kaybın karşılanması gerektiğini iddia etmişler ve ayrıca 50.000.000.000 TL olarak tahmin ettikleri maddi zararın tazminini istemişlerdir.
20. Hükümet, tazminat taleplerinin çok yüksek olduğunu ileri sürmüştür.
21. Mahkeme ise, toplam olarak 87.000 Euro tazminat ödenmesine karar vermiştir.
22. Başvuru sahipleri Sözleşme organları ve/veya iç mahkemeler önünde yüklenilen mahkeme harcı ve masraflarının ödenmesini istememiştir ve benzer sorun kendiliğinden bir incelemeyi gerektirmemiştir. (Colacioppo v. İtalya, 19 Şubat 1991 tarihli karar, A serisi, no. 197-D, sayfa 52, & 16).
TÜM BU GEREKÇELERLE, MAHKEME, OY BİRLİĞİYLE;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. a) Sorumlu Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak başvuru sahiplerine birlikte verilmesi gereken maddi zarar için 87.000 Euro (seksen yedi bin Euro) ödemesine,
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın % 3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy