(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 42559/98
Karar Tarihi: 24 Haziran 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı)
Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı başvuru sahipleri, 1991 yılında Karayolları Genel Müdürlüğünün kendilerine ait İstanbul'da bulunan taşınmaz malları istimlâk etmesi üzerine Müdürlüğün ve itirazlarının neticesinde Türk mahkemelerinin karar kıldığı tazminat konusunda anlaşamayarak, çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Müdürlük tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan 1 nolu protokolün 1. maddesinin ihlalini ileri sürmüşlerdir.
Mahkeme ise, oybirliği ile;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları ödemesi gerektiğine,
Maddi tazminat olarak Reşat Öner'e 72.000 Euro, Aslan Çavuşoğlu'na 143.200 Euro
Mahkeme harcı ve masraflar için başvuru sahiplerine birlikte 500 Euro
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
4. Hakkaniyete uygun tatmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Akkuş c. Türkiye.
2. Aka c. Türkiye.
PROSEDÜR
1-7. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 42559/98 sayılı başvuru bulunmaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri, Reşat Öner ve Arslan Çavuşoğlu, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin eski 25. maddesi gereğince 2 Haziran 1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonunu görevlendirmişti.
OLAYLAR
8. Başvuru sahipleri İstanbul'da ikamet etmektedir.
9. 1991 yılında, Karayolları Genel Müdürlüğü ("Müdürlük") başvuru sahiplerine ait İstanbul'da bulunan taşınmaz malları istimlâk etti. Bakanlık tarafından tespit edilen kamulaştırma tazminatı mülkiyetin nakil tarihinde başvuru sahiplerine ödenmiştir.
10. Müdürlük tarafından ödenen tutarda anlaşamayarak, başvuru sahipleri, yetkili Asliye Hukuk Mahkemeleri nezdinde her taşınmaz mal için kamulaştırma tazminatının artırılması davaları açmışlardır.
11. Mahkemeler başvuru sahiplerini haklı görmüş ve Müdürlüğü onlara, mülkiyetin nakil tarihinden başlayarak yıllık % 30 oranda basit gecikme faizlerini içeren kamulaştırma ek tazminatlarını ödemeye mahkum etmiştir. Bu kararlar Yargıtay tarafından onaylanmış ve kesinleşmiştir.
12. 7 ve 8 Ocak 1998 tarihlerinde, Müdürlük söz konusu tazminatın geri kalanlarını başvuru sahiplerine ödemiştir.
13. Detaylar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
BAŞVURU SAHİPLERİNİN İSİMLERİ GECİKME FAİZİNİN HESAPLANMASININ BAŞLANGIÇ TARİHİ YARGITAYIN KARAR TARİHİ EK TAZMİNAT TUTARI(TL) ÖDEME TUTARI(TL)
Reşat ÖNER 26.07.1991 24.10.1996 5 827 352 000 17 570 907 000
Aslan ÇAVUŞOĞLU 18.07.1991 4.5.1993 977 470 000 2 861 613 000
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Müdürlük tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan aşağıdaki şekilde kaleme alınmış 1 nolu protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
III. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21. Reşat Öner 1 916 000 ve Aslan Çavuşoğlu 316 920 Amerakin doları maddi zararın karşılanması gerektiğini ileri sürerek, ayrıca 1 000 olarak düşündükleri manevi zararın tazminini istemişlerdir.
24. Başvuru sahipleri iç mahkemeler, Komisyon ve Mahkeme önünde üstlenilen harç ve masraflar için ayrıca 10.068 Dolar talep etmişlerdir.
MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. a) Savunmacı Devletin Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları ödemesi gerektiğine,
Maddi tazminat olarak Reşat Öner'e 72 000 EUR (yetmiş iki bin Euro), Aslan Çavuşoğlu'na 143.200 (yüz kırk üç bin iki yüz Euro),
Mahkeme harcı ve masraflar için başvuru sahiplerine birlikte 500 Euro (beş yüz Euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
4. Hakkaniyete uygun tatmin talebinin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy