(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başkan: G. Ress, Üyeler: I. Cabral Barreto, L. Caflisch, P. Kuris, R. Türmen, K. Traja ve A. Gyulumyan
Başvuru No: 42786/98
Karar Tarihi: 8 Ocak 2004
PROSEDÜR
1-7. Dava, Türk vatandaşı Bayan Nuran İlkay isimli şahsın Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti aleyhine, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunması Sözleşmesi'nin eski 25.maddesi uyarınca, 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiği iddiası ile Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na 18 Haziran 1998 tarihinde vermiş olduğu 42686/98 numaralı dilekçesinden kaynaklanmaktadır. 1 Kasım 2001 tarihinde Üçüncü Daire'ye sevk edilmiştir.
OLAYLAR
8. Başvuru sahibi, 1949 doğumludur ve Ankara'da ikamet etmektedir.
9. Bilinmeyen bir tarihte, başvuru sahibine ait Ankara Yenimahalle İlçesinde bulunan arazi, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından, 6.457.500 Türk Lirası mukabilinde kamulaştırılmıştır.
10. 24 Aralık 1993 tarihinde, müracaat sahibi kamulaştırma bedelinin arttırılması amacıyla Ankara Asliye Hukuk Mahkemesine müracaatta bulunmuştur.
11. 22 Eylül 1994 günü, Mahkeme, 17 Haziran 1992 tarihinden itibaren, yıllık % 30luk gecikme faizi uygulanarak 71.955.000 TL. ek tazminat verilmesini karara bağlamıştır.
12. 12 Aralık 1994 günü, Yargıtay ilk mahkemenin vermiş olduğu kararı onamıştır.
13. 20 Ocak 1998, kararın kesinleşmesinden 39 ay sonra, Karayolları Genel Müdürlüğü müracaat sahibine, 31 Aralık 1997 tarihine kadar senelik % 30 ve sonraki dönem için % 50 gecikme faizi uygulayarak toplam 197.791.000 Türk lirası ek tazminat ödenmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1. NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15. Başvuru sahibi mülkiyet hakkına saygı gösterilmediğini, idarenin ek kamulaştırma tazminatının gecikmeli olarak ödediğini, gecikme faizlerinin yetersiz olduğunu Türkiye'deki enflasyon oranlarının çok yüksek olduğunu belirterek 1. No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
16-19. Mahkeme, her iki tarafında görüşlerini dinledikten sonra, Aka v. Türkiye (23 Eylül 1998) ve Akkuş v. Türkiye (9 Temmuz 1997) tarihli kararlarına atıf yaparak, başvuru sahiplerinin iddialarını haklı bulmuş ve Sözleşme'ye ek 1. No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
II. SÖZLEŞME'NİN 13. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
20. Başvuru sahibi, iç hukukta kendisine etkili bir başvuru yolu sağlanmadığını ileri sürerek Sözleşme'nin 13. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
21-22. Mahkeme, bu iddiayı ayrı olarak incelemeyi gerekli görmemiştir.
III. SÖZLEŞME'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
24. Başvuru sahibi, 13.072 Amerikan Doları maddi tazminat ve 1.000 Amerikan Doları da manevi tazminat talebinde bulunmuş, mahkeme masrafları için ise 999 Amerikan Doları istemiştir.
25. Hükümet, bu miktarların çok aşırı olduğunu ileri sürmüştür.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1) Davanın kabul edilebilirliğine,
2) 1 No.lu Ek protokolün 1.maddesinin ihlal edildiğine,
3) Sözleşmenin 13.maddesi ihlali iddiasını ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4) Mevcut kararın manevi tazminat yerine geçeceğine,
5) a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. Maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, başvuru sahibine ödemesi gereken 1 900 Euro maddi tazminatın ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru b) Mahkeme masrafları için 500 Euro para ödenmesine,
6) Hakkaniyete uygun olmayan diğer taleplerin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy