(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 45630/99
Karar Tarihi: 29 Nisan 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı)
Diyarbakır'da ikamet eden başvuru sahipleri, DSİ'nin kendilerine ait bir araziyi kamulaştırması üzerine DSİ'nin ve Türk mahkemesinin tazminat ödemelerinden memnun kalmayarak Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Devlet Su İşleri tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan 1 No.lu protokolün 1. maddesinin ihlalini ileri sürmüşlerdir.
Mahkeme ise, başvuru sahibini haklı bularak oybirliği ile;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 8 ve 13. maddelerinden çıkarılan şikâyetleri ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
Maddi zarar olarak 1.250 Euro (bin iki yüz elli Euro)
Mahkeme harcı ve masraflar için 500 Euro (beş yüz Euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
6. Hakkaniyete uygun tatminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Akkuş v. Türkiye.
PROSEDÜR
1-3. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 45630/99 no.lu dilekçe yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri Mehmet Salih Çakmak ve Abdülsamet Çakmak, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin 34. maddesi gereğince 30 Kasım 1998 tarihinde Mahkemeyi görevlendirmiştir. 7 Haziran 2001 tarihinde, Mahkeme (birinci daire) başvuruyu Hükümete iletmeye karar vermiştir.
OLAYLAR
6. Başvuru sahipleri Diyarbakır'da ikamet etmektedirler.
7. 26 Nisan 1993 tarihinde, Devlet Su İşleri başvuru sahiplerine ait Diyarbakır Kurudere köyünde bulunan bir araziyi kamulaştırdı. Kamulaştırma tazminatı olarak onlara 11.137.500 TL ödemiştir.
8. 28 Aralık 1993 ve 2 Şubat 1994 tarihlerinde, DSİ tarafından ödenen tutarda anlaşamayarak, başvuru sahipleri, Dicle (Diyarbakır) Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmışlardır.
9. 31 Ekim 1996 tarihinde, mahkeme başvuru sahiplerinin taleplerini kabul etmiş ve DSİ'ni onlara 240.000.000 TL kamulaştırma ek tazminatı ödemeye mahkûm etmiştir. Bu tutar 13 Aralık 1993 tarihinden başlayarak yıllık % 30 yasal oranda basit gecikme faizlerini içermektedir.
10. 6 Şubat 1997 tarihinde, Yargıtay bidayet mahkemesinin kararını onaylamıştır.
11. 1 Haziran 1998 tarihinde kamulaştırma ek tazminatı başvuru sahiplerine ödenmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NOLU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
13. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Devlet Su İşleri tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan aşağıdaki şekilde kaleme alınmış 1 No.lu protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
18. Mahkeme iç mahkemeler taraftan verilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, mal sahiplerini mallarının kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara uğratan kamulaştıran idareye yüklenebileceğini tespit etmiştir.
19. Dolayısıyla, 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlali söz konusudur.
II. SÖZLEŞMENİN 8 ve 13. MADDELERİNİN İHLALİ İDDİALARI
20. Başvuru sahipleri, aile ve özel hayatlarına saygı haklarının tanınmadığı ve Devleti kamulaştırma ek tazminatını çabucak ödemeye zorlamak için etkili bir başvuru yolu olmadığından şikâyet etmişlerdir.
III. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
24. Başvuru sahipleri 5.000 Euro olarak düşündükleri maddi ve manevi zararların karşılanması gerektiğini ileri sürmüşlerdir.
26. Manevi zarar konusunda, Mahkeme, olayın detaylarında, ihlalin saptanmasının kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğunu düşünmektedir.
27. Başvuru sahipleri mahkeme önünde uğranılan mahkeme harcı ve masraflar için ayrıca 2.000 Euro istemişlerdir.
MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. Sözleşmenin 8 ve 13. maddelerinden çıkarılan şikâyetleri ayrıca incelemeye gerek olmadığına,
4. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tatmin oluşturduğuna,
5. a) Savunmacı Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
Maddi zarar olarak 1.250 Euro (bin iki yüz elli Euro)
Mahkeme harcı ve masraflar için 500 Euro (beş yüz Euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
6. Hakkaniyete uygun tatminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy