(Adil Yargılanma Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Üçüncü Daire Kararı
Başvuru No: 47340/99
Karar Tarihi: 22 Ocak 2004
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-7. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyetine karşı verilen 47340/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Söz konusu Devletin uyruğuna tabi başvuru sahibi 1979 doğumlu Sayed Samed S. Jalaliaghdam, yasadışı DHKP/C örgütüne yönelik gerçekleştirilen bir operasyon kapsamında İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi görevlileri tarafından 18 Ocak 1996 tarihinde gözaltına alınmıştır.
8-9. 29 Ocak 1996 günü başvuru sahibi İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinde, Cumhuriyet Savcısı huzurunda, polisin baskısı karşısında mahallesinde duvarlara yazılmış bazı sloganları polise gösterdiğini, fakat bunları kendisinin yazmadığını ifade etmiştir. Başvuru sahibi aynı gün İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Hakimi tarafından da dinlenmiş ve geçici olarak tevkif edilmiştir. Başvuru sahibi Hakimin huzurunda suçsuz olduğunu ve zorla imzaladığı polis tutanağındaki ifadelerini kabul etmediğini ifade etmiştir.
10-14. 14 Şubat 1996 tarihli bir iddianameyle Cumhuriyet Savcısı, yasadışı silahlı bir örgüte mensup olmak iddiasıyla başvuru sahibinin, Ceza Kanununun devlete karşı cürüm işlemesi muhtemel silahlı çetelerin oluşturulmasını yasaklayan 168. maddesinin 2. bendi ile terörle mücadeleye ilişkin 3713 sayılı yasanın 5. maddesine istinaden yargılanmasını talep etmiştir. DGM'nin 4 Kasım 1997 tarihli kararıyla başvuru sahibi Ceza Kanununun 169. maddesine istinaden suçlu bulunmuş ve 2 yıl 6 ay hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Yargıtay, 4 Mart 1999 tarihli kararıyla DGM kararını onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15. Başvuru sahibi kendisini yargılayıp mahkûm eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin, bünyesinde bulunan Askeri Hâkimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını ve gözaltı süresi esnasında avukat hakkını kullanamadığından dolayı Yargının kendisine hakkaniyete uygun bir yargılama sağlamadığını ifade etmiştir. Bu sebeplerle Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmektedir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
16-18. Hükümet, Sözleşmenin 35. maddesinde zikredilen 6 aylık süreye uyulmadığı gerekçesiyle Mahkemeden davayı reddetmesini talep etmektedir. Mahkeme, içtihadından doğan kriterler ışığında (bakınız 28 Ekim 1998 tarihli Çıraklar v. Türkiye davası) ve toplanan verilerin yardımıyla davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
19-21. Mahkeme, Hükümetin dava konusu olaylarla ilgili öncekilerden farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmektedir. Mahkeme bu sebeplerle başvuru sahibini yargılayıp mahkûm ettiği esnada İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında zikredildiği şekliyle bağımsız ve tarafsız olmadığına hükmetmektedir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
22-29. Başvuru sahibi, maddi ve manevi tazminat olarak toplam 100.000 Euro, masraflar içinse 2.900 Euro talep etse de Mahkeme, bu davada Sözleşmenin ihlal edildiğinin kabul edilmesinin haddi zatında manevi tazminat olarak kabul edilebileceğini ifade etmektedir.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
12. Davanın kabul edilebilirliğine,
13. İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine
14. Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tarziye olduğuna,
15. Ayrıca
1- Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesi gereğince, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde ve ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine masrafları için 2.000 Euro ödemesine;
2- Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla uygulanmasına,
16. Hakkaniyete uygun ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy