(AİHS m. 6, 44) (765 S. K. m. 169) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 47654/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1969 doğumlu Osman Duran isimli şahsın, anılan ülke aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine sunduğu 47654/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi, 2 Haziran 1997 tarihinde İstanbul Emniyet Müdürlüğü görevlilerince göz altına alınmıştır.
7-10. 6 Haziran 1997 tarihi itibariyle, geçici olarak tutuklanması emrini veren Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi Nöbetçi Hakimliği önüne çıkartılmıştır. 17 Haziran 1997 tarihindeki iddianamesinde, Cumhuriyet Savcısı başvuru sahibinin yasadışı PKK örgütüne yardım ettiği gerekçesiyle yargılanmasını istemiştir. 14 Ekim 1997 tarihinde yapılan duruşmada, bünyesinde bir askeri hakimin de bulunduğu Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesi şahsa isnat edilen suçtan ötürü suçlu bulunmuş ve Türk Ceza Kanununun 169. maddesi uyarınca 3 yıl 9 ay ağır hapis cezasına çarptırılmasına hükmetmiştir. 17 Eylül 1998 günü Yargıtay ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6/1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
12. Başvuru sahibi, kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirtmiş, ayrıca, savunmasının hazırlaması sırasında gereken yardım ve zamanın da kendisine gösterilmediğini iddia ederek, Sözleşmenin 6. maddesinin ihlal edildiğini ifade etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
13. Mahkeme daha önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
14-16. Mahkeme dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
2. Adli prosedürün hakkaniyeti üzerine
17-19. Mahkeme, daha önceki benzer davalarda bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliği bulunan mahkemelerin her hal ve şartta yargısına tabi insanlara hakkaniyete uygun bir muhakeme sunamayacağına hükmettiğini hatırlatmıştır. Buna karşılık, başvuru sahibinin bağımsız ve tarafsız bir muhakemeye sahip olmadığı iddiasının kabul etmekle birlikte, bu hakkaniyetsizlik iddiasının incelenmesine lüzum olmadığına karar vermiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
20-29. Başvuru sahibi maddi tazminat olarak 31.527 euro, manevi tazminat olarak da 100.000 euro talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine hükmetmiştir.
Mahkeme masraflar için ise başvuru sahibine 2.000 euro ödenmesine karar vermiş ve bu tutara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. Maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca;
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. Maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, mahkeme masrafları için ödemesi gereken 2.000 euro'yu ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahiplerine ödemesine;
a) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına.
6- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy