(AİHS m. 6, 14, 35, 41, 44) (765 S. K. m. 168, 169) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 47757/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-5. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1974 doğumlu Özgür Çavuşoğlu, 1977 doğumlu İnanç Özen ve 1973 doğumlu Veli Akdağ isimli şahısların, anılan ülke aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine sunduğu 47757/99 sayılı müracaat dilekçesi bulunmaktadır. Dilekçeyi Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne sunduklarında, Çavuşoğlu Denizli'de ikamet etmekte; diğer iki başvuru sahibi ise Buca Cezaevinde bulunmaktadır.
6-12. İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince yasadışı MLKP örgütüne yönelik yürütülen operasyon kapsamında, başvuru sahiplerinden, Çavuşoğlu 16 Kasım 1995 tarihinde, Özen 20 Kasım 1995 tarihinde, Akdağ ise 2 Ocak 1996 tarihinde göz altına alınmışlardır. 27 Kasım 1995 tarihinde, Çavuşoğlu ve Özen İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmelerinin akabinde, geçici olarak tutuklanmaları emrini veren nöbetçi hakim önüne çıkartılmışlardır. 4 Ocak 1996 tarihinde aynı süreç Akdağ için yaşanmıştır. Savcı, Çavuşoğlu ve Özen için hazırladığı 15 Aralık 1995 tarihli iddianamesinde ve Akdağ için hazırladığı 9 Ocak 1996 tarihli iddianamesinde, başvuru sahiplerinin yasadışı silahlı örgüt mensubu oldukları iddiasıyla Türk Ceza Kanununun 168/2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca cezalandırılmaları istemiyle haklarında İzmir DGM nezdinde bir ceza davası başlatmıştır. Mahkeme iki iddianameyi de birleştirerek incelemeye almıştır. Bir asker ve iki sivil hakimden oluşan İzmir DGM'de görülen davada, başvuru sahipleri suçsuz olduklarını savunmuşlar ve haklarında yapılan suçlamaları kabul etmemişlerdir. 20 Mayıs 1997 tarihli duruşmada, Özen ve Akdağ'a isnat edilen suçlardan dolayı DGM, bahse konu başvuru sahiplerini 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına mahkum etmiş, Çavuşoğlu'nun ise TCK 169. maddesi uyarınca 3 yıl 9 ay ağır hapis cezasına çarptırılmasına karar vermiştir. 17 Haziran 1998 tarihlinde Yargıtay ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6/1. MADDESİ İLE 14. MADESİNİN İHLALİ İDDİASI
14. Başvuru sahipleri, kendilerini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. bendinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
15-17. Hükümet, başvuru sahiplerinin Sözleşmesinin 35.maddesine uygun olarak müracaatlarını 6 ay içerisinde yapmadıkları iddiasıyla müracaatın reddedilmesini talep etmiştir. Mahkeme, Hükümetin bu talebini Özdemir v. Türkiye davasında olduğu gibi reddetmiştir.
Mahkeme daha önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
18-20. Mahkeme dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını belirterek Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21-29. Maddi ve manevi tazminat olarak başvuru sahiplerinden Özen ve Akdağ, 25.000 Çavuşoğlu ise 15.000 euro talep etmiştir. Mahkeme, mevcut koşullar altında, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının haddi zatında tazminat yerine kabul edilebileceğini ifade etmiştir.
Ayrıca Mahkeme başvuru sahiplerine, 630 euro avukat ücreti düşülmek kaydıyla masraflar için, 2.000 euro tazminat ödenmesini ve bu miktarlara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6.maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
4- Ayrıca;
a) Davalı Devletin, Sözleşmenin 44 & 2. Maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde 630 euro avukat ücreti düşülerek ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla, masraflar için başvuru sahiplerine 2.000 euro ödemesine;
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
5- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy