(AİHS m. 6, 35, 41) (765 S. K. m. 168, 369, 411) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 48054/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, 1970 doğumlu Saffet Sarıoğlu isimli şahıs tarafından, anılan ülke aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne sunulan 48054/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi, 19 Aralık 1996 tarihinde, yasadışı silahlı DHKP/C örgütüne üye olduğu şüphesiyle İzmir Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü görevlilerince yakalanarak göz altına alınmıştır.
7-11. 28 Aralık 1996 tarihinde, İzmir DGM Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenilmiş tutuklanması emrini veren Nöbetçi Hakim önüne çıkartılmıştır. Savcılık ve Hakim önünde verdiği ifadesinde, polis tarafından alınan ifadesinin gerçeği yansıtmadığını, ifadesinin polisler tarafından zorla imzalattırıldığını beyan etmiştir. 25 Mart 1997 tarihli iddianamesinde Savcı, başvuru sahibinin DHKP/C örgüt mensubu olmak ve kundaklama suçlarından TCK'nun 168/2., 369. ve 411. maddeleri ile 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesine istinaden yargılanmasını talep etmiştir. Bir asker ve iki sivil hakimden oluşan İzmir DGM'de yapılan 29 Aralık 1996 tarihli duruşmada, başvuru sahibini isnat edilen suçlardan dolayı suçlu bulmuş ve 12 yıl 17 ay 20 gün ağır hapis cezasına mahkum etmiştir. Yargıtay 19 Ekim 1998 tarihinde kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
13. Başvuru sahibi, kendisini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
14-21. Hükümet, başvuru sahibinin Sözleşmesinin 35. maddesine uygun olarak müracaatını 6 ay içerisinde yapmadığı iddiasıyla, başvurunun reddedilmesini talep etmiştir. Mahkeme, Hükümetin bu talebini Özdemir v. Türkiye davasında olduğu gibi reddetmiştir.
Mahkeme, önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
22-24. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme, bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
25-34. Başvuru sahibi, maddi ve manevi tazminat olarak 25.000 Dolar talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme başvuru sahibine maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına karar vermiş ve Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğini belirtmiştir.
Mahkeme, 630 Euro avukatlık ücreti düşülmek kaydıyla, başvuru sahibine masraflar için 2.000 Euro ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bu miktarlara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3-Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
4-Ayrıca;
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, 630 Euro'luk avukat ücreti düşülmek kaydıyla mahkeme masrafları için ödemesi gereken 2.000 Euro'nun ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine;
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
5- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy