(Adil Yargılanma Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Üçüncü Daire Kararı
Başvuru No: 48155/99
Karar Tarihi: 15 Ocak 2004
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-8. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyetine karşı verilen 48155/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Söz konusu Devletin uyruğuna tabi başvuru sahibi 1976 doğumlu Aydın Çınar, Savcılığın yürüttüğü bir soruşturma kapsamında Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi görevlileri tarafından TİKKO örgütü üyesi olmak suçlamasıyla 15 Aralık 1997 tarihinde gözaltına alınmıştır.
9-10. 18 Aralık 1997 tarihinde başvuru sahibi Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi Hâkimi tarafından geçici olarak tevkif edilmiştir. 7 Ocak 1998 tarihli bir iddianameyle Ankara DGM Cumhuriyet Savcısı, Kamu gücüne karşı suç işlemek ve illegal silahlı bir örgüte yardım ve yataklık yapmak iddiasıyla başvuru sahibini terörle mücadeleye ilişkin 3713 sayılı yasanın 5. maddesi ile Ceza Kanununun 146 & 6. ile 169. maddeleri gereğince yargılanmasını talep etmiştir.
11-13. DGM'nin 9 Haziran 1998 tarihli kararıyla başvuru sahibi kendisine atfedilen iddialardan dolayı suçlu bulunmuş ve Ceza Kanununun 169. maddesi gereğince 7 yıl 6 ay hapis cezasına mahkûm edilmiştir. Yargıtay, 15 Şubat 1999 tarihli kararla DGM kararını onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15. Başvuru sahibi kendisini yargılayıp mahkûm eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin, bünyesinde bulunan Askeri Hâkimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını ve gözaltı süresi esnasında avukat hakkını kullanamadığından dolayı Yargının kendisine hakkaniyete uygun bir yargılama sağlamadığını ifade etmiştir. Bu sebeplerle Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 3 c) bendinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
16-18. Hükümet, Sözleşmenin 35&1. Maddesinde zikredilen 6 aylık süreye uyulmadığı gerekçesiyle Mahkemeden davayı reddetmesini talep etmektedir. Mahkeme, içtihadından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerin ışığında bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
19-21. Mahkeme dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin öncekilerden farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmektedir. Mahkeme bu sebeplerle başvur sahibini yargılayıp mahkum ettiği esnada İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında zikredildiği şekliyle bağımsız ve tarafsız olmadığına hükmetmektedir.
2. Adli prosedürün hakkaniyeti üzerine
22-24. Hükümet herhangi bir ihlal olduğunu reddetmektedir. Mahkeme, daha önceki benzer davalarda bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliği bulunan mahkemelerin her hal ve şartta yargıya tabi insanlara hakkaniyete uygun bir muhakeme sunamayacağına hükmettiğini hatırlatmıştır. Bunun üzerine başvuru sahibinin bağımsız ve tarafsız bir muhakemeye sahip olamadığı iddiasının Mahkeme tarafından kabul edilmesiyle birlikte mevcut iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına karar vermiştir (bakınız, diğerleri arasında, Çıraklar ve Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, s. 3074, §§ 44-45).
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
26-34. Başvuru sahibi, manevi tazminat olarak 20.000 Euro ve masrafları için 10.000 Euro talep etse de Mahkeme, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının haddi zatında manevi tazminat olarak kabul edilebileceğini ifade etmiş, masraflar içinse 2.000 Euro tazminat ödenmesini ve bu miktara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. Maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesi gereğince, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde ve ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine masrafları için 2000 Euro ödemesine;
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla uygulanmasına,
6- Hakkaniyete uygun ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy