(AİHS m. 6, 41, 44) (765 S. K. m. 168, 169) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 48134/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1973 doğumlu Yeşim Tan isimli şahsın, anılan ülke aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne sunduğu 48134/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. 2 Aralık 1994 tarihinde, başvuru sahibi, yasadışı silahlı PKK örgütüne yardım ve yataklık ettiği gerekçesiyle Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü görevlilerince yakalanarak göz altına alınmıştır.
7-16. Başvuru sahibi 15 Aralık 1994 tarihinde polisler tarafından sorgulanarak ifadesi alınmıştır. 20 Aralık 1994 günü, Diyarbakır DGM Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenmesinin akabinde, başvuru sahibinin tutuklanması emrini veren DGM Nöbetçi Hakimi önüne çıkartılmıştır. Hakim karşısında, polis tarafından alınan ifadesinin gerçeği yansıtmadığını beyan etmiştir. 21 Ekim 1993 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, başvuru sahibinin, yasadışı örgüt üyesi olduğu iddiasıyla, TCK'nun 168/2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca, bir asker ve iki sivil hakimden oluşan İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi önünde yargılanmasını istemiştir. Başvuru sahibi DGM önünde kendisine isnat edilen tüm suçlamaları reddetmiş ve suçsuz olduğunu savunmuştur. İstanbul DGM, 9 Aralık 1996 tarihinde yapılan duruşmada, bahse konu şahsı yasadışı bir örgüte yardım etmek suçundan Türk Ceza Kanununun 169. maddesine istinaden 3 yıl 9 ay ağır hapis cezasına mahkum etmiştir. Yargıtay, 17 Şubat 1998 tarihinde, ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır. Başvuru sahibi, 17 Şubat 1998 tarihli kararın düzeltilmesi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına müracaatta bulunmuş ancak bu talebi 14 Aralık 1998 tarihinde, Başsavcı tarafından reddedilmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
18. Başvuru sahibi, kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirtmiş, ayrıca, bu mahkeme önünde yapılan yargılamasının hakkaniyete uygun olmadığını, savunmanın şahitlerinin iddia şahitleri ile aynı şartlar altında çağrılıp dinlenmediğini belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 3. fıkrasının d) bendinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
19. Mahkeme, önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
20-22. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiş ve bu sebeplerle başvuru sahiplerini yargılayıp mahkum ettiği esnada Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığını belirterek Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
2. Adli prosedürün hakkaniyeti üzerine
23-25. Mahkeme, daha önceki benzer davalarda bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliği bulunan mahkemelerin her hal ve şartta yargısına tabi insanlara hakkaniyete uygun bir muhakeme sunamayacağına hükmettiğini hatırlatmıştır. Ancak, başvuru sahiplerinin bağımsız ve tarafsız bir muhakemeye tabi olmadıkları iddialarının kabul edilmesiyle birlikte bu şikayetin incelenmesine lüzum olmadığına karar vermiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
26-35. Başvuru sahibi, maddi ve manevi tazminat olarak 40.000 Euro talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine hükmetmiştir
.
Mahkeme, masraflar için başvuru sahibine 630 Euro avukatlık ücreti düşülmek kaydıyla, 2.000 Euro ödenmesine karar vermiştir. Bu tutara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2-Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. Maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca;
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, 630 Euro avukatlık ücreti düşülmek kaydıyla mahkeme masrafları için ödemesi gereken 2.000 Euro'nun ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine,
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
6- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy