(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 49657/99
Karar Tarihi: 22 Nisan 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı.)
Başvuru sahiplerine ait olan bir arazi 1995 tarihinde kamulaştırılmış ancak kamulaştırma bedelinin arttırılmasını talep eden başvuru sahipleri bu iddialarını son olarak da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine intikal ettirmişlerdir.
Mahkeme ise, oybirliğiyle;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tazmin şekli oluşturduğuna,
4. a) Sorumlu Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
Maddi zarar olarak 6.500 EURO (altı bin beş yüz euro)
Mahkeme harcı ve masraflar için 1.500 EURO (bin beş yüz euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Aka v. Türkiye
2. Akkuş v. Türkiye
PROSEDÜR
1-5. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti aleyhine verilen bir dilekçe yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri Faik Yazgan ve Melahat Yazgan, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin 34. maddesi gereğince 01 Haziran 1999 tarihinde Mahkemeyi görevlendirmiştir.
OLAYLAR
6. Başvuru sahipleri sırasıyla 1930 ve 1929 doğumlu olup, İstanbul'da ikamet etmektedirler.
7. 19 Eylül 1995 tarihinde bir ana okulunun inşası amacıyla Devlet, başvuru sahiplerine ait Yenibosna/ İstanbul'da bulunan bir araziyi kamulaştırmıştır. Devlet istimlak edilen arazilerinin karşılığında kamulaştırma tazminatı olarak her bir başvuru sahibine 316 044 000 Türk lirası ödemiştir.
8. 27 Aralık 1995 tarihinde Devlet tarafından ödenen bedele itiraz ederek, başvuru sahipleri Bakırköy Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde kamulaştırma bedelinin artırılması davası açtılar.
9. 8 Şubat 1996 tarihinde mahkeme önündeki davanın sonucunu beklemeksizin, Devlet, kamulaştırma bedelinin artışı olarak iki başvuru sahibine 1 659 960 000 TL ödemiştir.
10. 26 Mart 1997 tarihinde mahkeme başvuru sahiplerinin tazminat talebini kabul etmiş ve Devleti onlara 4 183 956 000 TL kamulaştırma ek tazminatı ödemeye mahkum etmiştir. Bu tutar Faik Yazgan için 8 Ocak 1996, Melahat Yazgan için 9 Ocak 1996 tarihinden itibaren yıllık % 30 yasal oranda basit gecikme faizlerini içermektedir.
11. 21 Ekim 1997'de, Yargıtay, mahkemenin maddi bir hata işlediği gerekçesiyle bidayet mahkemesinin kararını bozmuştur, zira her başvuru sahibine 4 183 956 000 TL yerine 3 353 976 000 TL kamulaştırma tazminatı verilmesi gerekmektedir.
12. 30 Haziran 1998'de, mahkeme, Yargıtay'ın kararına uymuş ve Devleti her başvuru sahibine 3 353 976 000 TL kamulaştırma ek tazminatı ödemeye mahkum etmiştir. Bu tutar Faik Yazgan için 8 Ocak 1996'dan 31 Aralık 1997 tarihine kadar olan sürede yıllık %30 ve bu tarihten sonra %50, Melahat Yazgan için 9 Ocak 1997- 31 Aralık 1997 dönemi için %30 bu tarihten sonra %50 yasal oranda basit gecikme faizlerini içermektedir.
13. 29 Eylül 1998 tarihinde Yargıtay bidayet mahkemesinin kararını onaylamıştır.
14. 28 Ocak 1999 tarihinde başvuru sahipleri Devlete karşı ek kamulaştırma tazminatının kendilerine ödenmesi için cebri icra davası başlatmışlardır.
15. 12 Şubat 1999 tarihinde, kesinleşmiş mahkeme kararından dört ay on üç gün sonra, Devlet başvuru sahiplerine 31 Aralık 1997 tarihine kadar % 30, sonraki dönem için % 50 oranında gecikme faizlerini içeren kamulaştırma ek tazminatı olarak 14 625 429 600 TL ödemiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
17. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Devlet tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan 1 No.lu Protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
20. Mahkeme, davanın, Akkuş v. Türkiye davasında olduğu gibi kabul edilebilir olduğuna ve ödemelerde gecikmeler ve enflasyon oranlarının dikkate alınmaması sebebi ile ilgili maddenin ihlal edildiği kanaatine varmıştır.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
25. Başvuru sahipleri maddi ve manevi zararlar ile mahkeme harcı ve masraflar için 90.000 Euro tazminat istemişlerdir.
TÜM BU GEREKÇELERLE MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tazmin şekli oluşturduğuna,
4. a) Sorumlu Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
Maddi zarar olarak 6.500 EURO (altı bin beş yüz euro)
Mahkeme harcı ve masraflar için 1.500 EURO (bin beş yüz euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın %3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy