(AİHS m. 6, 41) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 50743/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1969 doğumlu Hayrettin Barbaros Yılmaz isimli şahsın, anılan ülke aleyhine verdiği Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne 50743/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi, 29 Kasım 1996 tarihinde, Ankara Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü görevlilerince, yasadışı silahlı TDP örgütü üyesi olduğu şüphesiyle göz altına alınmıştır.
7-11. 6 Aralık 1996 günü, tutuklanması emrini veren Ankara DGM Nöbetçi Hakimi önüne çıkartılmıştır. 16 Aralık 1996 tarihinde, başvuru sahibine yasadışı örgüt üyesi olmak suçlamasında bulunulmuş ve 16 Nisan 1998 tarihli DGM'de yapılan duruşmasında, isnat edilen suçlardan dolayı 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına çarptırılmıştır. Yargıtay, 1 Aralık 1998 tarihinde, ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
14. Başvuru sahibi kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirtmiş, ayrıca, bu mahkeme önünde yapılan yargılamasının hakkaniyete uygun olmadığını, savunmasının hazırlaması sırasında gereken yardım ve zamanın kendisine sağlanmadığını ifade ederek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrası ile 3. fıkrasının b) bendinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
15. Mahkeme, daha önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine,
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine,
16-18. Mahkeme dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Başvuru sahibinin yargılandığı ve mahkum edildiği Mahkemedeki hakimlerden birinin askeri hakim olması münasebetiyle, Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin tarafsız ve bağımsız olmadığına ve Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
2. Yargıtay önündeki adli prosedürün hakkaniyeti üzerine
19-20. Mahkeme, daha önceki benzer davalarda bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliği bulunan mahkemelerin her hal ve şartta yargısına tabi insanlara hakkaniyete uygun bir muhakeme sunamayacağına hükmettiğini hatırlatmıştır. Ancak başvuru sahiplerinin bağımsız ve tarafsız bir muhakemeye sahip olmadıkları iddialarının kabul edilmesiyle birlikte, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün tebliğ edilmemesiyle ilgili mevcut şikayetin incelenmesine lüzum olmadığına karar vermiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21-27. Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine hükmetmiştir. Başvuru sahibi, mahkeme masraflarının karşılanması yönünde hiç bir talepte bulunmamıştır.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. Maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna, karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy