(Mülkiyet Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 3. Daire Kararı
Başvuru No: 50915/99
Karar Tarihi: 22 Nisan 2004
(Kararı Fransızca aslından çeviren: Ali GÖKÇE, Başkomiser, İnterpol Daire Başkanlığı.)
Başvuru sahiplerine ait olan bir arazi 1991 yılında kamulaştırılmış ancak kamulaştırma bedelinin arttırılmasını talep eden başvuru sahipleri bu iddialarını son olarak da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine intikal ettirmişlerdir.
Mahkeme ise, oybirliğiyle;
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tazmin oluşturduğuna,
4. a) Sorumlu Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
i) Maddi zarar olarak 3.000 Euro (üç bin Euro)
ii) Mahkeme harcı ve masraflar için 1.200 Euro (bin iki yüz Euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın % 3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
KARARDA ATIF YAPILAN DİĞER DAVALAR
1. Aka v. Türkiye
2. Akkuş v. Türkiye
PROSEDÜR
1-5. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti'ne karşı verilen 50915/99 nolu dilekçe yer almaktadır. T.C. vatandaşı başvuru sahipleri Bayan, Rukiye Feride Yazganoğlu, Esma Yazganoğlu, Mukaddes Fikriye Yazganoğlu ve Bay Fatih Yazganoğlu, İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin korunması Sözleşmesinin 34. maddesi gereğince 22 Haziran 1999 tarihinde Mahkemeyi görevlendirmiştir.
OLAYLAR
6. Başvuru sahiplerinden Rukiye Feride Yazganoğlu 1979, Esma Yazganoğlu 1983, Mukaddes Fikriye Yazganoğlu 1958 ve Fatih Yazganoğlu 1980 doğumlu olup, İzmir'de ikamet etmektedirler.
7. 14 Haziran 1991 tarihinde Karayolları Genel Müdürlüğü Işıklar'da (İzmir) bulunan 3/20'lik payı başvuru sahiplerine ait bir araziyi kamulaştırmıştır. Müdürlük kamulaştırma bedeli olarak onlara 838 443 000 TL toplam üzerinden 3/20'lik pay için 125 766 450 TL para ödemiştir.
8. 14 Kasım 1995 tarihinde, Müdürlük tarafından ödenen bedele itiraz ederek, başvuru sahipleri Bornova/İzmir Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde kamulaştırma tazminatının artırılması davası açmışlardır.
9. 29 Aralık 1995 tarihinde, mahkeme başvuru sahiplerinin tazminat talebini kabul etmiş ve Müdürlüğü 26.772.000.000 TL kamulaştırma ek tazminatı ödemeye mahkum etmiştir. Bu tutar 7 Kasım 1995 tarihinden başlayarak yıllık % 30 yasal oranda basit gecikme faizlerini içermektedir.
10. 23 Mart 1998 tarihinde, Yargıtay bidayet mahkemesinin kararını onaylamıştır.
11. 28 Aralık 1998 tarihinde, kesinleşmiş karardan dokuz ay sonra, Müdürlük başvuru sahiplerine 31 Aralık 1997 tarihine kadar % 30, sonraki dönem için % 50 oranında gecikme faizlerini içeren kamulaştırma ek bedeli olarak 8.611.415.506 TL toplam üzerinden 3/20'lik pay için 57.283.166.000 ödemiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. 1 NO.LU PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
13. Başvuru sahipleri Türkiye'de çok yüksek enflasyon oranına nazaran gecikme faizlerinin yetersizliği nedeniyle Devlet tarafından gecikmeli ödenen kamulaştırma ek tazminatının değer kaybından şikayet etmişlerdir. Bu açıdan 1 No.lu Protokolün 1. maddesini ileri sürmüşlerdir.
18. Mahkeme iç mahkemeler taraftan verilen ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin, mal sahiplerini mallarının kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara uğratan kamulaştıran idareye yüklenebileceğini tespit etmiştir.
19. Dolayısıyla, 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlali söz konusudur.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21. Başvuru sahipleri maddi ve manevi zararlar ile mahkeme harcı ve masraflar için 19 500 Euro para istemişlerdir.
24. Manevi zarar konusunda, Mahkeme, olayın detaylarında, ihlalin saptanmasının kendi kendine yeterince adil bir tazmin oluşturduğunu düşünmektedir.
TÜM BU GEREKÇELERLE MAHKEME OY BİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabul edilebilir olduğuna,
2. 1 No.lu Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğine,
3. İş bu kararın manevi zarar olarak kendi kendine yeterince adil bir tazmin oluşturduğuna,
4. a) Sorumlu Devletin başvuru sahiplerine Sözleşmenin 44&2 maddesine uygun olarak kararın kesinleştiği günden itibaren üç ay içerisinde, ödeme tarihinde uygun oranda Türk lirasına çevrilecek, istenilen mali yükümlülükler, damga resmi ve vergiler olarak verilmesi gereken aşağıdaki tutarları başvuru sahiplerine ödemesi gerektiğine, buna göre,
i) Maddi zarar olarak 3.000 Euro (üç bin Euro)
ii) Mahkeme harcı ve masraflar için 1.200 Euro (bin iki yüz Euro)
b) Gecikme faizinin Avrupa Merkez Bankasının uygulamış olduğu faiz oranın % 3 arttırılarak uygulanmasına,
5. Hakkaniyete uygun tazminle ilgili talebin bakiyesinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy