(AİHS m. 6, 41, 44) (765 S. K. m. 168, 264) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 52665/99
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1977 doğumlu Çağlar AKKAŞ isimli şahsın, anılan ülke aleyhine, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine sunduğu 52665/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi 10 Mart 1996 tarihinde yasadışı DHKP-C örgüt mensubu olmak ve patlayıcı madde imal etmek suçlarından dolayı yakalanarak göz altına alınmıştır.
7-12. Başvuru sahibi, 19 Mart 1996 tarihinde Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenilmiş ve aynı gün geçici olarak tutuklanması emrini veren Ankara DGM'si Nöbetçi Hakimi önüne çıkartılmıştır. Başvuru sahibinin, yasadışı örgüt üyesi olmak suçundan dolayı Türk Ceza Kanununun 168. ve 264. maddesi ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca yargılanması talep edilmiştir. Bir asker ve iki sivil hakimden oluşan Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde 27 Mayıs 1997 tarihinde yapılan duruşmada, başvuru sahibi yasadışı örgüt üyesi olmak ve patlayıcı madde imal etmek suçlarından TCK'nun 168. ve 264. maddeleri ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca 19 yıl 2 ay ağır hapis ve 1.200.000 Türk Lirası para cezasına çarptırılmıştır. 16 Mart 1998 tarihinde, Yargıtay, DGM'nin verdiği kararı bozmuştur. 4 Ağustos 1998 tarihinde, DGM, başvuru sahibini, kendisine isnat edilen suçlardan ötürü 17 yıl ağır hapis ve 1.000.000 Türk Lirası para cezasına çarptırmıştır. Yargıtay, 15 Mart 1999 tarihinde, ilk mahkemenin verdiği bu kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15. Başvuru sahibi, kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan askeri hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirtmiş, ayrıca, yargılamanın hakkaniyete uygun olmadığını, yargılanmasına baskı altında alınan ifadesinin dayanak edildiğini ifade ederek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
16-18. Hükümet, başvuru sahibinin, müracaatını Sözleşmenin 35. maddesinde belirtilen 6 aylık süre içerisinde yapmadığını iddia ederek, başvurunun kabul edilmemesi gerektiğini bildirmiştir. Mahkeme, hükümetin bu talebini reddederek, daha önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
19-21. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiş ve bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine karar vermiştir.
2. Adli prosedürün hakkaniyeti üzerine
22-23. Mahkeme, daha önceki benzer davalarda, bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliği bulunan bir mahkemenin her hal ve şartta yargısına tabi insanlara hakkaniyete uygun bir muhakeme sunamayacağına hükmettiğini hatırlatmıştır. Ancak başvuru sahibinin bağımsız ve tarafsız olmayan bir mahkemede yargılanması sebebiyle Sözleşmenin ihlal edildiğinin kabul edilmesiyle birlikte, Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün tebliğ edilmemesi ile ilgili hakkaniyetsizlik iddiasının incelenmesine lüzum olmadığına karar verilmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
24-33. Başvuru sahibi maddi ve manevi tazminat olarak 22.750 $ talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine karar vermiştir.
Mahkeme, başvuru sahibine, masraflar için 2.500 Euro ödenmesine karar vermiş ve bu miktara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca,
a)Davalı Devletin, Sözleşmenin 44 & 2. maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, mahkeme masrafları için ödemesi gereken 2.500 Euro'yu ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine;
b)Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
6-Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy