(Adil Yargılanma Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Üçüncü Daire Kararı
Başvuru No: 54919/00
Karar tarihi: 15 Ocak 2004
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-5. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyetine karşı verilen 54919/00 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Söz konusu Devletin uyruğuna tabi başvuru sahibi Mustafa İçöz 1951 doğumlu olup davanın hazırlık aşamasında İskenderun cezaevinde tutuklu olarak bulunmaktaydı. Başvuru sahibi, yasadışı silahlı MLKP örgütüne karşı yürütülen bir operasyon çerçevesinde İskenderun Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şubesi görevlileri tarafından 11 Kasım 1996 tarihinde gözaltına alınmıştır.
6-11. 23 Kasım 1996 günü önce Cumhuriyet Savcısı ardından da Sulh Hâkimi tarafından dinlenen başvuru sahibinin geçici tevkifine karar verilmiştir. Cumhuriyet Savcısı ve Hâkim huzurunda da başvuru sahibi kendisine gerçeklere uymayan bilgileri zorla imzalattıklarından poliste verdiği ifadeyi kabul etmediğini tekrarlamıştır. 6 Aralık 1996 günü Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesinde, Cumhuriyet Savcısı, yasadışı silahlı bir örgüte mensup olmak iddiasıyla başvuru sahibinin cezalandırılmasını talep etmiştir (Ceza Kanununun 169. maddesi ile terörle mücadeleye ilişkin 3713 sayılı yasanın 5. maddesine istinaden). 29 Nisan 1997 tarihinde başvuru sahibi geçici olarak serbest bırakılmıştır. Başvuru sahibi DGM'nin 4 Şubat 1999 tarihli kararıyla yasadışı silahlı bir örgüte yardım ve yataklı yapmak suçundan dolayı ve Ceza Kanununu silahlı çetelere muaveneti yasaklayan 169. maddesine istinaden 3 yıl ve 9 ay hapis cezasına mahkûm edilmiştir.
12-14. 22 Şubat 1999 tarihinde başvuru sahibi kararın temyizi talebiyle Temyiz Mahkemesine başvurmuştur. Yargıtay, 17 Haziran 1999 tarihli kararıyla DGM'nin kararını onamıştır. Başvuru sahibinin Temyiz Mahkemesindeki Cumhuriyet Savcısından 17 Haziran tarihli kararın düzeltilmesini talep etmesi üzerine Cumhuriyet Savcısı bu talebi 20 Ağustos 1999 tarihinde reddetmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15-16. Başvuru sahibi kendisini yargılayıp mahkûm eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin, bünyesinde bulunan Askeri Hâkimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığından, Yargının kendisine hakkaniyete uygun bir yargılama sağlamadığını ifade etmiştir. Başvuru sahibi, gözaltındayken kendisine avukatı ile görüşme hakkı verilmediğinden ifade etmiştir. Bu sebeplerle Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmektedir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
17-22. Hükümet, Sözleşmenin 35. maddesinde zikredilen 6 aylık süreye uyulmadığı gerekçesiyle Mahkemeden davayı reddetmesini talep etmektedir. Mahkeme, içtihadından doğan kriterler ışığında (Bakınız, 28 Ekim 1998 tarihli Çıraklar v. Türkiye davası) ve toplanan verilerin yardımıyla davanın esasının incelenmesi gerektiğine ve ayrıca davanın herhangi bir reddedilme gerekçesinin bulunmadığına kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
23-25. Mahkeme, Hükümetin dava konusu olaylarla ilgili öncekilerden farklı bir karar verilmesini gerektirecek herhangi bir argüman sunmadığını ifade etmektedir. Mahkeme bu sebeplerle başvuru sahibini yargılayıp mahkûm ettiği esnada İzmir Devlet Güvenlik Mahkemesinin Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasında zikredildiği şekliyle bağımsız ve tarafsız olmadığına hükmetmektedir.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
26-35. Başvuru sahibi, herhangi bir meblağ belirtmeksizin maddi ve manevi olarak zarara uğradığını ifade etmiştir. Mahkeme safahatında yaptığı masraflar için yine meblağ belirtmeksizin ve herhangi bir hesap detayı sunmaksızın tazminat talep etmektedir. Mahkeme, bu davada Sözleşmenin ihlal edildiğinin kabul edilmesinin haddi zatında manevi tazminat olarak kabul edilebileceğini ifade ederek, masraflar içinse 2.000 Euro tazminat ödenmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Malatya Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. Maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
4- Ayrıca
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesi gereğince, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine masrafları için 2.000 Euro ödemesine;
b) Bu tutara, belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar, Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla uygulanmasına,
5- Hakkaniyete uygun ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy