(AİHS m. 6, 41, 44) (765 S. K. m. 168, 169) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 60847/00
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti vatandaşı, 1975 doğumlu Aydın Saçık isimli şahsın, anılan ülke aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne verdiği 60847/00 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. 14 Kasım 1997 tarihinde, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü görevlilerince, PKK-YCK örgütüne yönelik olarak yapılan operasyon kapsamında, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde öğrenim gören başvuru sahibi de yakalanarak göz altına alınmıştır.
7-16. Emniyet Müdürlüğü'nün talebine binaen göz altı süresi İstanbul DGM Cumhuriyet Savcısı tarafından, 4 gün daha uzatılmıştır. Daha sonra, gözetim süresi DGM Nöbetçi Hakimi tarafından 21 Kasım 1997 tarihine kadar uzatılmıştır. Sorgulanması sırasında, susma hakkını kullanmış ve sorulan sorulara herhangi bir cevap vermemiştir. 21 Kasım 1997 tarihinde İstanbul DGM Cumhuriyet Savcısı'na verdiği ifadesinde, PKK-YCK örgütüne üye olduğunu reddetmiş, yalnızca, YÖK tarafından alınan kararların proteste edilmesi amacına yönelik Vatansever Gençlik Örgütü'nce düzenlenen bazı gösterilere katıldığını kabul etmiştir. Nöbetçi Hakim tarafından dinlenmesi sırasında, Cumhuriyet Savcısı önünde verdiği ifadesini yinelemiştir. Hakim, başvuru sahibinin suçlu olduğu yönünde yeterli delilin olmadığı gerekçesiyle, şahsın serbest bırakılmasına karar vermiştir. 24 Kasım 1997 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı başvuru sahibinin serbest bırakılması kararına karşı çıkmış ve aynı gün hakkında tutuklama müzekkeresi çıkartılmıştır. Başvuru sahibi yakalanarak Üsküdar Ceza evine konulmuştur. 1 Ekim 1997 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, başvuru sahibinin, yasadışı örgüt üyesi olduğu iddiasıyla, TCK'nun 168/2. maddesi ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesi uyarınca İstanbul DGM önünde yargılanmasını talep etmiştir. Bir asker ve iki sivil hakimden oluşan İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinde görülen 20 Nisan 1999 tarihli duruşmada, başvuru sahibi, yasadışı bir örgüte yardım etmek suçundan Türk Ceza Kanununun 169. maddesine istinaden 3 yıl 9 ay ağır hapis cezasına mahkum edilmiştir. Yargıtay, 19 Aralık 1999 tarihinde, ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
17. Başvuru sahibi, kendini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını, bu mahkeme önünde yapılan yargılamanın hakkaniyete uygun olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. bendinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
18. Mahkeme, önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas üzerine
19-21. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiş ve bu sebeplerle başvuru sahibini yargılayıp mahkum ettiği esnada İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız olmadığına, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. Fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
22-30. Başvuru sahibi, uğradığı maddi zararın tutarının Mahkeme tarafından belirlenmesini istemiş ve manevi tazminat olarak da 7.622 Euro talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine hükmetmiştir.
Mahkeme masraflar için başvuru sahibine 1.524 Euro ödenmesine karar vermiştir. Bu tutara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Sözleşmenin 6. Maddesinden doğan diğer iddiaların incelenmesine lüzum olmadığına,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca,
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, mahkeme masrafları için ödemesi gereken 1.524 Euro'nun ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine;
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
6- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy