(AİHS m. 17, 18, 1 NOLU EK PROTOKOL m. 1)
(Başvuru numaraları: 32153/03 ve 32155/03)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
20 Eylül 2007
İşbu karar AIHS 'nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli düzeltmelere tabi olabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (32153/03 ve 32155/03) başvuru nolu davanın nedeni bu ülke vatandaşlarından Nuray Erbakan ve Serdar Atlı'nın (başvuranlar ), 1 Ağustos 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ("Sözleşme") İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuranlar, Ankara Barosu avukatlarından O. Polat tarafından temsil edilmektedirler.
OLAYLAR
I. DAVANIN UNSURLARI
Başvuranlar, 1992 yılında, Keçiören Belediyesi tarafından gerçekleştirilen bir projeye kaydolmuşlar ve ev sahibi olmak için idare tarafından belirlenen miktarı ödemişlerdir.
İdare, 8 Mart 1994 tarihinde, başvuranlara arsalar vermiştir.
İdare, 19 Ekim 1995 tarihinde, projeyi iptal etmiş ve arsa satış sözleşmelerinin tamamını tek taraflı feshetmiştir.
Zarara uğradıklarını düşünen başvuranlar, Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi'nde İdare'ye karşı tazminat davası açmışlardır.
Mahkeme, başvuranlara kısmen hak vermiş ve İdareyi, başvuranlara, gecikme faizi miktarı ile birlikte tazminat ödemeye mahkum etmiştir.
Yargıtay, ilk derece mahkemesinin kararını onamıştır.
İdarenin ödeme yapmaması üzerine, başvuranlar cebri icra işlemi başlatmışlardır.
İdare, mahkeme kararları yerine getirmiştir.
Başvuranların her birine ilişkin işlemler ile ilgili ayrıntılar şu şekilde gösterilebilir:
İsimleri ve Tazminat GECİKME Yargıtay Ödemelerin tarihleri
başvuru miktarları FAİZLERİNİN kararları ve miktarları
numaraları (Türk Lirası HESAPLANMAYA tarihleri
olarak (TL)) BAŞLAMA
TARİHLERİ
Nuray Erbakan
32153/03 4.791.500 000 TL 19 KASIM 1999 9 Temmuz 2001 28 Ekim2004:
2.000.000000 TL
(1 065 Euro)
Serdar Atlı
32155/03 6.200.000.000 TL 16 AĞUSTOS 2001 12 Mayıs 2003 28 Ekim 2004:
3.000.000.000 TRL (1 597 Euro)
15 Mart 2006:
5.000 Yeni Türk Lirası
(YTL)
(3 121Euro)
17 Mart 2006:
3 150,58 YTL
(1 967 Euro)
HUKUK AÇISINDAN
I. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
Olaylar ve esasa ilişkin ortaya koydukları sorun bakımından davaların benzerliğini dikkate alarak, AIHM, davaların birleştirilerek tek bir davada incelenmesine karar vermektedir.
II. 1 NOLU EK PROTOKOLUN 1. İDDİASI HAKKINDA MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ
Başvuranlar, idare tarafından alacaklarının ödenmemesi sebebiyle mallarına saygı haklarının ihlal edilmesinden şikayetçi olmaktadırlar. Başvuranlar, bu bağlamda, 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
AİHM, dosya unsurlarının tamamını incelediğinde, idarenin, başvuranların alacaklarının bir kısmını ödemek suretiyle mahkeme kararlarını kısmen yerine getirdiğini gözlemlemektedir.
AİHM, içtihadından çıkan kriterler ışığında (Bkz. özellikle, sözü edilen, Akkuş) ve olayın unsurların tamamını dikkate alarak, başvuruların esastan inceleme konusu yapılması gerektiği kanaatindedir. AİHM, başvuruda, hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi tespit etmemiştir.
B. Esas Hakkında
AİHM, bu davadakine benzer sorunların ortaya çıktığı davaları birçok kez incelemiş ve 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini saptamıştır (Bkz. sözü edilen Akkuş \e Aka).
AİHM, mevcut davaları incelemiş ve Hükümet'in sözkonusu durumda farklı bir sonuca ulaştırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğu kanısındadır.
AİHM, içtihatlarından doğan ilkeye göre, 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesi uyarınca, talep edilebilir olduğuna yeterince kanıt varsa, bir "alacağın" "mülk" olarak nitelendirilebilir olduğunu hatırlatmaktadır (Bkz. Yunanistan rafinerileri Stran ve Stratis Andreadis-Yunanistan. 9 Aralık 1994 tarihli karar, Bourdov-Rusya, no: 59498/00 ve Uludağ-Türkiye, başvuru no: 38861/03, 20 Ekim 2005). Mevcut davada böyle bir durum sözkonusudur.
AİHM, ulusal mahkemelerin başvuranlara ödenmesine karar verdiği tazminatın tamamının ödenmesindeki gecikmenin idareden kaynaklandığını gözlemektedir. Uygulanan hesaplama yönteminden yola çıkarak (Bkz. sözü edilen Akkuş), alacağın ödenmesindeki gecikmenin ilgilileri belli bir zarara uğrattığını tespit etmektedir. Bu bağlamda, Hükümet ödemenin yapılmamış olmasını haklı kılacak hiçbir açıklama yapmamaktadır.
Sonuç olarak, 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
III. AİHS'NİN 17. ve 18. MADDELERİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Aynı olaylara dayanarak, başvuranlar, ayrıca AİHS'nin 17. ve 18. maddelerinin de ihlal edildiğini iddia etmektedirler.
AİHM, bir dayanak gösterilmeden bu maddeler çerçevesinde yapılan şikayetlerin 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesi kapsamında yapılan şikayet konu aynı olaylara dayandığını tespit etmektedir.
Sonuç olarak AİHM, AİHS'nin 17. ve 18. maddeleri uyarınca yapılan şikayetlerin ayrı olarak incelenmesinin gerekli olmadığı kanaatindedir.
IV. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA A. Tazminat
Başvuranların her biri, maddi zarar için 3.142 Euro ve maruz kaldıklarını düşündükleri manevi zarar için de 2.958 Euro talep etmektedirler.
Hükümet, bu iddialara karşı çıkmaktadır.
AİHM, Akkuş kararında benimsenen hesaplama yöntemini göz önünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında Nuray Erbakan'a 3.142 Euro ve Serdar Atlı'ya 2.150 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
Manevi tazminata ilişkin olarak, AIHM, mevcut dava koşullarında ihlal tespitinin kendisinin yeterli adil tazmin oluşturduğu kanaatindedir.
B. Masraf ve harcamalar
Başvuranlar, AİHM önünde yapmış oldukları masraf ve harcamalar için 6.406 Euro talep etmektedirler. Başvuranlar, çeviri masraflarına ilişkin olarak 152 YTL miktarında (84 Euro) bir fatura ibraz etmektedirler. Ayrıca başvuranlar, toplamda 5.500.000.000 TL (3.041 Euro) olan avukatlık ücretleri ile ilgili sözleşmelerin kopyalarını da sunmaktadırlar.
Hükümet, aşırı olduğunu düşündüğü bu iddialara karşı çıkmaktadır.
AİHM yerleşik içtihadına göre, AİHS'nin 41. maddesi uyarınca, masraf ve harcamaların ödenmesi, gerçekliğinin, zorunluluğunun ortaya konulmasını ve miktarlarının makul olmasını öngörmektedir. Ayrıca, mahkeme masrafları yalnızca tespit edilen ihlalle ilgili olduğu sürece geri ödenebilir (Beyeler-İtalya, başvuru no: 33202/96, 28 Mayıs 2002).
Mevcut davada, sahip olduğu unsurları ve yukarıda sözü edilen kriterleri göz önüne alarak AİHM, 2.000 Euro'nun makul olduğu ve bu miktarın başvuranlara ortaklaşa olarak ödenmesi kanaatindedir.
C. Gecikme Faizi
AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın eklenmesinin uygun olacağına hükmeder.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvuruların birleştirilmesine;
2. Başvuruların kabuledilebilir olduğuna;
3. 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
4. Başvuranların diğer şikayetlerinin ayrı olarak incelenmesine gerek olmadığına;
5. Başvuranların maruz kaldığı manevi zarara ilişkin olarak ihlal tespitinin kendisinin yeterli adil tazmin oluşturduğuna;
6. a) AİHS'nin 44§2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL' ye çevrilmek üzere Savunmacı Devlet tarafından başvuranlara:
i. maddi tazminat olarak, Nuray Erbakan'a 3.142 Euro (üç bin yüz kırk iki Euro), Serdar Atlı'ya 2.150 Euro (iki bin yüz elli Euro) ödenmesine;
ii. masraf ve harcamalar için başvuranlara ortaklaşa olarak 2.000 Euro (iki bin Euro) ödenmesine;
iii. yukarıda belirtilen miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
7. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR
İşbu karar Fransızca hazırlanmış olup, iç tüzüğün 77§ 2 ve 77§3. maddelerine uygun olarak 20 Eylül 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy