(AİHS m. 6)
(Dostane Çözüm)
Kararın Özet Çevirisi
(Başvuru no. 904/03)
7 Aralık 2006
OLAYLAR
1959 doğumlu Türk vatandaşı başvuran Zülküf Korkmaz Erzurum'da ikamet etmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önünde, İstanbul Barosu'na bağlı avukat M. Avcı tarafından temsil edilmektedir.
Başvuran, 11 Eylül 1999 tarihinde Tekman İlçe Jandarma Karakolu'na bağlı ekipler tarafından Z.G. ile beraber gözaltına alınmıştır.
15 Eylül 1999 tarihinde, başvuran, Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı huzuruna çıkartılmış, aleyhinde yapılan suçlamaları inkar etmiştir. Cumhuriyet Savcısı, delil yetersizliğinden, başvuranın aynı gün salıverilmesine karar vermiştir.
PKK kuryesi S.B., 3 Kasım 1999 tarihinde Erzurum'da yakalanmıştır. S.B., verdiği ifadede, PKK üyelerine götürmek üzere başvurandan sekiz portatif telsiz telefon ve bir stereo teyp cihazı aldığını belirtmiştir.
Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, 31 Ekim 2001 tarihinde, başvuran aleyhinde cezai takibat başlatmıştır. Cumhuriyet Savcısı başvuranı yasadışı PKK örgütüne yardım etmekle suçlamıştır. İddia makamı, başvuranın, Türk Ceza Kanunu'nun 169. Maddesi'ne göre cezalandırılmasını talep etmiştir.
21 Kasım 2001 tarihinde, Tekman Ceza Mahkemesi, Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin kendisine devrettiği yetkiye dayanarak, başvuranın savunmasını almıştır. Cumhuriyet Savcısı'nın iddianamesi duruşmanın öncesinde başvurana gönderilmemiş, duruşmanın başında yüksek sesle okunmuştur. Aynı duruşmada, hukuki temsilcisi olmayan başvurandan, savunma ve delil sunması istenmiştir. Başvuran kendisine yöneltilen suçlamaları reddetmiş, 14 Eylül 1999 tarihinde verdiği ifadenin baskı altında alındığını ileri sürmüştür.
Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi, 30 Kasım 2001 tarihinde, başvuran gıyabında ikinci bir duruşma düzenlemiştir. Mahkeme, Tekman Ceza Mahkemesi'nin gönderdiği başvurana ait savunmayı göz önünde bulundurarak, aynı duruşmada başvuranı suçlu bulup, üç yıl dokuz ay hapis cezasına çarptırmıştır.
Yargıtay, 22 Mayıs 2002 tarihinde, Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin kararını onamıştır.
ŞİKAYETLER
Başvuran, AİHS'nin 6. Maddesi uyarınca, baskı altında alınan ifadesinin dava dosyasına eklendiğinden ve Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi'nin, kararını, bu ifadeye dayandırdığından şikayetçi olmuştur.
Başvuran, Erzurum Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı'nın iddianamesi ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı'nın yazılı görüşlerinin, AİHS'nin 6. Maddesi'nin 3. fıkrasının (b) paragrafı uyarınca kendisine bildirilmediğini, dolayısıyla bu durumun, kendisini, karşı savlarını ortaya koyma olanağından yoksun bıraktığını iddia etmiştir.
Başvuran ayrıca, gözaltında tutulduğu sırada, AİHS'nin 6. Maddesi'nin 3. fıkrasının (c) paragrafı uyarınca, ücretsiz avukat edinebilme hakkından yoksun bırakıldığını ileri sürmüştür. Aynı hüküm çerçevesinde, başvuran, yargılamanın tamamında Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde hazır bulunmadığını, dolayısıyla kendisini mahkum eden mahkeme önünde kendini savunamadığını belirtmiştir.
Başvuran, AİHS'nin 6. Maddesi'nin 3. fıkrasının (d) paragrafı uyarınca, kendisine, verdiği ifadeler mahkumiyetine neden olan iddia tanıklarına karşı çıkma olanağının verilmediğini iddia etmiştir.
HUKUK AÇISINDAN
15 Kasım 2006 tarihinde AIHM, Hükümet'ten izleyen deklarasyonu almıştır:
"Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin, Avrupa İnsan Haklan Mahkemesi'nde bekleyen adı geçen başvurunun dostane çözümünü teminen, tüm masrafları kapsayacak biçimde başvurana ex gratia 5.000 Euro (beş bin Euro) ödemeyi teklif ettiğini beyan ederim.
Davayla ilgili tüm mahkeme masraflarım da kapsayan bu meblağ, uygulanabilecek her türlü vergiden muaf ve Euro olarak, ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilerek, başvuran ve/veya resmen yetkili temsilcisi tarafından belirlenen bir banka hesabına yatırılacaktır. Meblağ, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 37 § 1. Maddesi uyarınca AİHM kararı tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecektir. Bu ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir. Sözkonusu meblağın üç ay içinde ödenmemesi halinde, Hükümet, ödeme gerçekleşinceye kadar, Avrupa Merkez Bankası'nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluşacak faiz oranına göre basit faiz ödemeyi taahhüt eder."
27 Ekim 2006 tarihinde, AİHM, başvuranın temsilcisi tarafından imzalanmış olan izleyen deklarasyonu almıştır:
"Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde bekleyen adı geçen başvurunun dostane çözümünü teminen, tüm masrafları kapsayacak biçimde başvurana ex gratia 5.000 Euro (beş bin Euro) ödemeye hazır olduğunu not ettim.
Hem maddi ve manevi zararları hem de davayla ilgili tüm mahkeme masraflarım karşılayacak olan bu meblağ, Euro olarak ve ödeme tarihinde uygulanan kur üzerinden Türk Lirası'na çevrilerek, tarafımın belirleyeceği bir banka hesabına yatırılacaktır. Meblağ, Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 37 § 1. Maddesi uyarınca AİHM karan tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecektir. Sözkonusu meblağın üç ay içinde ödenmemesi halinde, Hükümet, ödeme gerçekleşinceye kadar, Avrupa Merkez Bankası'nın uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle oluşacak faiz oranına göre basit faiz ödemeyi taahhüt etmektedir.
Teklifi kabul eder ve sözkonusu başvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialardan vazgeçerim. Bu şekilde, davanın nihai olarak karara bağlandığım bildiririm.
Bu deklarasyon, Hükümet ve başvuran arasında varılan dostane çözüm kapsamında yapılmıştır."
AİHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü dikkate almıştır. Çözümün, AİHS ve Protokollerinde öngörülen insan haklarına saygı temeline dayandığı hususunda tatmin olmuştur (AİHS'nin in fine 37 § 1. Maddesi). Dolayısıyla, AİHS'nin 29 § 3. Maddesi'nin davaya uygulanmasına devam edilmemelidir ve dava kayıttan düşürülmelidir.
Yukarıdaki gerekçelere dayalı olarak, AİHM oybirliği ile,
Başvurunun kayıtlardan düşürülmesine karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy