(AİHS m. 19, 25, 35)
Karar Tarihi: 27.03.1962
Başvuru no: 214/56
DAVANIN ESASI (Özet)
Bir gazeteci olan başvurucu, İkinci Dünya savaşı sırasında düşmanla işbirliği yaptığı gerekçesiyle önce idam cezasına mahkum edilmiş, bu cezası daha sonra hapse çevrilmiştir. Başvurucu 17 yıl hapis yattıktan sonra salıverilmiştir. Başvurucunun hapis cezası sona erdiği halde, yaşam boyu oy kullanma, avukatlık, öğretmenlik, gazetecilik yapma, kültürel ve sportif faaliyetlere katılma, şirket işletme gibi hak mahrumiyetleri sürmüştür.
Başvurucu İnsan Hakları Avrupa Komisyonuna başvurarak, gazetecilik yapma yasağının ifade özgürlüğünü ihlal ettiğini ileri sürmüştür. Başvuru, süresi içinde Mahkeme önüne getirilmiştir.
Dava Mahkeme'nin önünde bulunduğu sırada Ceza Kanununun 123. maddesinde değişiklik yapılmış, yargısal yolla hakların iadesine imkan tanınmıştır.
KARAR GEREKÇESİ (Özet)
I. Sözleşmenin 19 ve 37(1)(b) (Eski 28). maddeleri ile Mahkeme (Eski) İçtüzüğünün 47(1). fıkrasına göre inceleme
Başvurucu yasada yapılan bu değişiklikten tatmin olmuş ve Strasbourg organları önündeki davasından vazgeçmiştir. Komisyon ve Hükümet Mahkeme'den bu davanın düşmesine karar vermesini istemişlerdir.
Mahkeme'ye göre, Sözleşme'nin 19. maddesi bakımından Mahkeme'nin, Devletlerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirmelerini sağlamak için genel bir sorumluluğu vardır. İçtüzüğün 47. maddesindeki özel şartların bulunması veya Sözleşme'nin 28. maddesindeki gibi tarafların dostane çözüme ulaşmaları halinde Mahkeme, tarafların itirazı olmadığı takdirde davanın düşmesine karar verebilir. Mahkeme bu kararı verirken Sözleşme'deki hak ve özgürlükleri tehlikeye sokabilecek bir durumun bulunmadığına ikna olmalıdır. Olayda yapılan yasa değişikliğinden sonra taraflar arasındaki görüş farklılıkları önemini yitirmiştir. Taraflar, yasa değişikliğinden sonra 123. maddenin Sözleşme'ye uygun hale geldiği görüşündedirler. Bu durumda Mahkeme, davaya devam etme gereği bulunmadığı gerekçesiyle davanın düşmesine karar vermiştir.
II. Sözleşmenin 35 (1) (Eski 25(1). fıkrasına göre inceleme
Komisyon Mahkeme'den, yasa değişikliğinden sonra söz konusu maddenin Sözleşme'ye uygun hale geldiğini tespit etmesini istemiştir.
Sözleşme'nin 19 ve 25. maddelerine göre Mahkeme, bir yasa hükmünün Sözleşme hükümlerine uygunluğu ile ilgili soyut bir sorun hakkında değil, fakat böyle bir yasa hükmünün başvurucuya uygulanması ve başvurucunun Sözleşme'deki haklarını kullanmasının önlenmesiyle ilgili somut bir olay hakkında karar vermekle görevlidir. Belçika yasasının yeni hükmü, bir yorum sorunu ortaya çıkarmaktadır. Mahkeme'nin böyle bir sorun hakkında re'sen karar verme yetkisi yoktur. Bu nedenle Mahkeme, Komisyon'un soyut norm denetimi yapılması talebinin reddine karar vermiştir.
Bu Gerekçelerle Mahkeme,
Bire karşı altı oyla, davanın düşmesine
Karar Vermiştir.
SONKARARIN YERİNE GETİRİLMESİ
De Becker - Belçika davasında Mahkeme'nin dostane çözüm nedeniyle davanın düşmesine karar vermesinden önce, Belçika Parlamentosunun kabul ettiği 30 Haziran 1961 tarihli yasa, Belçika Ceza Kanununun 123. maddesini değiştirmiştir. Bu değişiklikle, düşmanla işbirliği yapma suçundan mahkum olan kişiler hakkında kişisel ve siyasal hakların kaybına karar verilmesi kısıtlanmıştır. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy