(AİHS m. 5, 6)
Başvuru no: 6301/73
USUL VE ESAS (Özet)
Mahkeme, 24 Ekim 1979 tarihli Esas hakkındaki kararında (bk. no. 35), başvurucunun ruh ve akıl hastanesine zorunlu kapatılması nedeniyle Sözleşmenin 5(4) ve 6(1). fıkralarının ihlal edildiğine karar vermişti. Geriye, Sözleşmenin 50. maddesinin uygulanması sorunu kalmıştı.(2)
Başvurucuya 23 Aralık 1979 tarihinden itibaren tutma tedbiri uygulanmamıştır. Hükümete göre, bu durum Mahkemenin kararının bir sonucu olmayıp, başvurucunun zihinsel durumunda iyileşmenin bir sonucudur; başvurucu yine de sağlık kontrolünde tutulmuş, kendisini tedavi eden doktorlar bunun devam etmesini gerekli görmüşlerdir. Başvurucu kendi iradesiyle yatan hasta olarak, hastanenin açık bölümünde yatmaktadır.(4)
Başvurucunun avukatı ile Hükümet arasında yapılan dostane çözüm görüşmeleri sonunda varılan anlaşmaya göre, Devlet başvurucuyu en kısa sürede bir yurda yerleştirecek, ruh ve sinir hastalıkları hastanesi gerektiği takdirde başvurucuya her an hizmet verebilecek, Devlet başvurucunun sosyalleştirilmesi için vasisine 10 bin Florin ödeyecektir. Hükümet temsilcisine göre bu ödeme, sosyal güvenlik mevzuatıyla karşılanmayan ek masrafları karşılamak için kullanılacaktır.(7)
KARAR GEREKÇESİ (Özet)
Mahkeme, varılan dostane çözüm anlaşmasının (bk. yukarıda parag. 7) bizzat başvurucu ile iç hukuka göre kendisi için atanmış vasisi tarafından imzalandığını not etmiştir.(11)
Üzerinde anlaşılan tedbirlerin "hakkaniyete uygun nitelikte" olduğu dikkate alan Mahkeme, davanın düşmesi gerektiği sonucuna varmıştır.(12)
Bu Gerekçelerle Mahkeme Oybirliğiyle,
Davanın düşmesine
Karar Vermiştir.
SON KARARIN YERİNE GETİRİLMESİ
BAKANLAR KOMİTESİ: DH (82) 2; 24.06.1982
Hükümetin verdiği bilgiye göre: Sözleşmenin 5. maddesinin dördüncü fıkrası bakımından Hükümet, 11270 sayılı yasaya ek getiren tasarıyı Meclise sunmuştur. Bu ek, "psikiyatri hastanelerine özel kabuller" hakkındadır. Bu tasarıda yer alan hükümlerle psikiyatri hastanelerine hastanın iradesi dışı kabuller, kabulün uzatılması ve taburcu olma talepleriyle ilgili her olayda hastanın mahkemeye başvurma hakkı getirilmiştir. Tasarıyla ilgili yazılı süreç tamamlanmış olup, Haziran ayında müzakerelerin yapılması beklenmektedir. Adalet Bakanlığı 16 Nisan 1980de savcılara gönderdiği genelgede, yasadaki değişiklik tasarısını açıklamış ve yukarıdaki tasarının yasalaşmasına kadar hastaların mahkemeler tarafından dinlenmesi talebinde bulunmaları talimatını vermiştir.
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi, Akıl Hastaları ile ilgili Yasadaki akıl hastalarının psikiyatri hastanelerine kabulüyle birlikte mallarını idare haklarını otomatik olarak kaybetmelerine ilişkin hükmün Sözleşmenin 6(1). fıkrasına aykırı olduğuna karar vermişti. Bu tasarıyla bu hüküm kaldırılmaktadır. Yeni tasarının yasalaşmasına kadar, Adalet Bakanlığı savcılıklara gönderdiği bir genelgeyle, gayri iradi olarak psikiyatri hastanelerine kabul edilen hastaların mallarını idare haklarını kaybetmeleri gerekip gerekmediği konusunda mahkemelerden karar istemeleri talimatını vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy