(AİHS m. 50)
Başvuru no: 7601/76
USUL VE ESAS (ÖZET)
Mahkeme, 13 Ağustos 1981 tarihli esas hakkındaki kararda (bk. no. 47), başvurucuların belirli bir sendikaya girmemeleri nedeniyle işten çıkarılmalarının, Sözleşmenin 11. maddesindeki örgütlenme özgürlüğünü ihlal ettiğine karar verilmişti. Mahkeme adil karşılık sorununu saklı tutmuştu. Geriye, Sözleşmenin 50. maddesinin uygulanması sorunu kalmıştı.(1-7)
KARAR GEREKÇESİ (ÖZET)
I. Giriş
Sözleşmenin 50. maddesinin uygulanabilirliği tartışmalı değildir. Başvurucular maddi ve manevi kayıpları ile masrafları için adil karşılık talep etmişlerdir.(9)
II. Maddi kayıplar
Başvurucular, işten çıkarılma nedeniyle geçmişteki kazançlarını, gelecekteki kazançlarını, aylıklarını, seyahat indirimlerini kaybetmeleri nedeniyle, belirttikleri miktarlarda kendilerine tazminat ödenmesini istemişlerdir.(10)
Bir başvurucunun desteklemediği cep harçlığı talebi dışında, başvurucuların belirttikleri türden kayıplara uğradıkları konusunda bir itiraz yoktur. Sadece miktarlar konusunda, başvurucular ile Hükümetin teklif ettikleri arasında fark vardır. Başvurucular daha sonra Hükümetin teklifine itiraz etmemişlerdir. Buna göre Mahkeme, maddi kayıplar bakımından Younga 17,626, Jamese 45,215, Webstere 8,076 Sterlin ödenmesine karar vermiştir.(11)
III. Manevi kayıplar
Başvurucular, Mahkemenin takdir edeceği miktarda manevi tazminat ödenmesine hükmedilmesini istemişlerdir. Hükümetin teklifi doğrultusunda Mahkeme, Younga 2,000, Jamese 6,000, Webstera 3,000 Sterlin ödenmesine hükmedilmesine karar vermiştir.(12-13)
IV. Hukuki giderler
Başvurucular, avukatlık ücreti olarak Londra ve Paris hukuk firmalarına ödemekle yükümlü oldukları toplam 64,241 Sterlin ile 342,349 Fransız Frangının ödenmesini talep etmişlerdir. Hükümet bir bütün olarak sadece 65,000 Sterlin ödemeyi teklif etmiş, başvurucular taleplerinin tamamında ısrar etmişlerdir.(14)
Mahkemenin içtihatlarına göre, Sözleşmenin 50. maddesi bakımından ücretler ve masraflar, gerçekten ve gerekli olarak ödenmeleri ve miktar olarak makul olmaları şartıyla ödenebilir (bk. diğerleri arasında 06.11.1980 tarihli Sunday Times kararı, parag. 23). Mahkeme bu bağlamda, yüksek yargılama giderlerinin insan haklarının etkili bir şekilde korunmasına ciddi bir engel olabileceğini belirtmiştir. Mahkemenin Sözleşmenin 50. maddesine göre masraflara hükmederken, böyle bir durumu teşvik etmesi yanlış olacaktır. Başvurucular, Sözleşmeye göre şikayetlerini yaparken gereksiz mali güçlüklerle karşılaşmamalıdırlar. Mahkeme bu konuda Sözleşmeci Devletlerdeki hukukçuların işbirliği yapmalarını ve bu amaçla ücretlerini tespit etmelerini beklemektedir.(15)
Başvurucular, Komisyon ile Mahkeme önündeki yargılama sırasında, Komisyon temsilcileriyle irtibat için adli yardım almışlardır. Başvurucular ayrıca, Freedom Association adlı dernekten para alarak veya hukuki giderlerini üstlenerek de yardım görmüşlerdir. Hükümet ve Komisyon, alınan adli yardım dışında başvurucuların ödeme yükümlülükleri bulunmadığını iddia etmemişlerdir (bk. krş. diğerleri arasında 06.02.1981 tarihli Airey kararı, parag. 13). Başvurucuların talepleri ile Hükümetin teklifi arasında fark vardır. Hükümet bunların bazılarının gerçekten ve gerekli olarak yapılmamış ve miktar olarak da makul olmayan giderler olduklarını belirtmiştir. Mahkeme Hükümetin önerdiği miktarı kabul etmiş ve başvuruculara hukuki giderler için toplam 65,000 Sterlin ödenmesine hükmetmiştir.(16)
bu gerekçelerle mahkeme oybirliğiyle,
1. Birleşik Krallığın: (a) maddi ve manevi zararlar için, Younga 18,626 Sterlin, Jamese 46,215 Sterlin, Webstere 10,076 Sterlin ödemesine bu miktarlardan alınacak vergilerin de ödenmesine;
(b) hukuki giderler için, 65,000 Sterlinden adli yardım olarak alınan 35,764 Fransız Frank düşülerek ödenmesine;
2. Diğer adli karşılık taleplerinin reddine
karar vermiştir.
SONKARARIN YERİNE GETİRİLMESİ
BAKANLAR KOMİTESİ: DH (83) 3; 23.03.1983
Hükümetin verdiği bilgiye göre: İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin 18 Ekim 1982 tarihli kararından sonra Hükümet, Mahkemenin maddi ve manevi tazminat ile masraflar konusunda hükmettiği miktarları, 22 Ekim ve 27 Ekim 1982 tarihlerinde başvuruculara avukatları vasıtasıyla ödemiştir.
İnsan Hakları Avrupa Mahkemesinin 13 Ağustos 1981 tarihli kararıyla ilgili olarak, İş Kanunda yapılan değişiklikle, kapalı işyeri sözleşmesiyle başvurucuların işine son verilmesi türünden işe son verme biçimleri, haksız olarak işe son verme durumuna girmiştir. Bu şartlarda işine son verilen işçiler artık İngiliz hukukuna göre tazmin edilecektir. Bu hükümler, önce İş Kanununda yapılan 1980 tarihli değişiklikle 15 Ağustos 1980de yürürlüğe girmiş, aynı hükümler 1982 tarihli yeni İş Yasasıyla yeniden getirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy