(AİHS m. 19)
Karar Tarihi: 29.11.1989
Başvuru no: 10959/84
DAVANIN ESASI
9. Bay Ferdinand Chichlian ile Bayan Jeanne Ekindjian Fransız vatandaşıdırlar; başvuruculardan birincisi Marseillede, ikincisi ise Azasta oturmaktadır.
10. Toulouse Suç Soruşturma Müdürlüğünün Ekonomik ve Mali Suçlar Şubesi 17 Mart 1981de, başvurucuların ortak yaşadıkları evde 807,000 Peseta bulmuşlardır.
Başvuruculara, Gümrük Yasasının çeşitli maddelerine ve 24 Kasım 1968 tarihli 68-1021 sayılı Kararnamenin 7. maddesine dayanılarak, " yabancı parayı onaylı bir aracıyla ... yatırmama" suçunu içeren "yabancı ülkelerle mali ilişkileri düzenleyen yasa ve mevzuata muhalefet" suçu isnad edilmiştir. Ancak Toulouse ilk derece mahkemesi, suç oluşmadığı için başvurucuların beraatına karar vermiş; el konulan paranın geri verilmesine hükmetmiş ve gümrük makamlarının katıldıkları davayı reddetmiştir.
11. Gümrük müdürlüğü ve savcılık, bu karara karşı üst başvuruda bulunmuşlardır. Gümrük müdürlüğü temyiz sebebi olarak, Bay Chichlianın, yukarıda sözü edilen Kararnamenin başka maddelerinin yanında, artık 7. maddesine göre değil ama 1. maddesine göre cezalandırılabilen ve "onaylı bir aracının müdahalesi bulunmaksızın, Fransada ikamet edenler ile etmeyenler arasında parasal işlemlerde bulunmakla" ilgili "suçu işlediğini" kabul etmiş olduğunu ileri sürmüşlerdir. Gümrük müdürlüğüne göre "ilk derece mahkemesi", "isnat edilen suçun bütün kurucu unsurlarını incelemiş" değildir.
Toulouse Üst Mahkemesi 6 Ocak 1983te, başvurucuları bu suçtan suçlu bulmuştur. Bu mahkeme, başvuruculara altı ay hapis ve para cezası vererek cezayı ertelemiştir. Ayrıca, söz konusu miktarın müsadere edilmesine karar vermiştir.
12. Başvurucular, başka şeylerin yanında, Sözleşmenin 6. maddesine de dayanarak kararı temyiz etmişlerdir. Başvurucular, tek temyiz sebebi olarak Toulouse Üst Mahkemesinin, "iddianamede yer almayan ve gümrük müdürlüğü ilk derece mahkemesi önünde 68-1021 sayılı Kararnamenin sadece 7. maddesini ... zikrettiği halde üst başvurusunda bu Kararnamenin 1. maddesine ... dayandığı için, kendilerini savunma imkanı bulamadıkları bir suçtan mahkum etmek üzere yeniden nitelendirme yetkisini" kullanmış olduğunu belirtmişlerdir.
Temyiz Mahkemesi 14 Kasım 1983te, aşağıdaki gerekçelerle temyizi reddeden bir hüküm vermiştir:
"...
... çelişmeli bir yargılama sonunda suçun unsurları hakkında karar vermiş olan Üst Mahkeme, sadece kendisine sunulan maddi olaylara uygun yasal sonuçlar çıkarmış olup, yalnızca sanıkların beyanlarına dayanarak, onaylı aracıyla parayı yatırmama şeklindeki iddianamede belirtilen ilk suç isnadını doğru bir biçimde yeniden nitelendirebilmiştir;
Bir ceza mahkemesi, davayı açan belgede sunulanlardan başka maddi olaylar üzerinde karar veremez; fakat bu belgedeki maddi olaylarla ilgili olup bunlara bir şey eklemeyen ve çelişmeli bir yargılama sırasında kendisine sunulan delilleri kaydetmekle ödevlidir; olaydaki durum budur;
..."
KOMİSYONDAKİ YARGILAMA
13. Bay Chichlian ve Bayan Ekindjian, 25 Nisan 1984 tarihinde Komisyona yaptıkları başvuruda, Sözleşmenin 6(3)(a) ve (b) bendlerine dayanmışlardır. Başvurucular, Toulouse Üst Mahkemesi önündeki duruşmaya kadar, gümrük müdürlüğünün üst başvuru sebepleri hakkında bir bilgi sahibi olmadıklarını söylemişler ve Üst Mahkeme önündeki suçlamanın niteliği ve sebebi hakkında derhal bilgilendirilmedikleri ve böylece savunma hazırlamak için yeterli zaman ve imkana sahip olmadıkları için şikayetçi olmuşlardır.
14. Komisyon, başvuruyu 8 Temmuz 1988de kabuledilebilir bulmuştur. Komisyon 16 Mart 1989 tarihli raporunda, oybirliğiyle, Sözleşmenin 6(3)(a) ve (b) bendlerinin ihlal edildiği görüşünü açıklamıştır.
KARAR GEREKÇESİ
15. Mahkeme Yazı İşleri Müdürlüğü, 20 Kasım 1989da başvurucuların her ikisinden de, 9 Kasım 1989da Hükümetin kendilerine önerdiği aşağıdaki metni imzaladıkları bir beyanı almıştır:
"Ben ..., İnsan Hakları Avrupa Mahkemesi önüne Hükümet aleyhine getirilen davada Fransız Hükümetinin bana ödemeyi teklif ettiği 100,000 Frangı kabul ettiğimi beyan ederim (...).
Bu miktarın, tarafımdan yapılan başvuruda iddia edilen bütün maddi ve manevi zararlara karşılık tam ve nihai bir tazminatı ve ayrıca bu davada tarafımdan katlanılan avukatlık ücretleri ile diğer masrafları bütünüyle karşıladığını kabul ederim.
Bu nedenle, bu miktarın ödenmesi şartıyla, bu davadan vazgeçtiğimi ve bu konuyla ilgili olarak ulusal veya uluslararası mahkemelerde Fransa Devleti aleyhinde başka bir dava açmayacağımı belirtirim.
Fransız Hükümetinin bu miktarı bana, Mahkemenin davanın düşmesine karar vermesinden hemen sonra ödeyeceğini kaydederim.
..."
Bu konuda görüşü sorulan Komisyon temsilcisi bir itirazda bulunmamıştır.
16. Mahkeme, Hükümet ile başvurucular arasında varılan dostane çözümü resmen kaydeder. Mahkeme, Sözleşmenin 19. maddesine göre varolan sorumlulukları karşısında, kamu düzeninin gerektirmesi halinde bu çözümü görmezlikten gelme imkanına sahip olduğunu belirtir.
Mevcut olayda durum böyle değildir; çünkü bu davadaki uyuşmazlık büyük ölçüde maddi nitelikteki sorunlarla ilgili olup (bk. Komisyon raporu, parag. 20-24, 39-40, 52 ve 66-72), Sözleşmenin yorumlanmasıyla ilgili önemli bir mesele doğurmamaktadır.
Buna göre, Mahkeme İçtüzüğünün 49(2). fıkrası gereğince davanın düşmesine karar verilmesi uygundur.
Bu Gerekçelerle Mahkeme OYBİRLİĞİYLE,
Davanın düşmesine
Karar Vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy