(İfade Özgürlüğü İhlali İddiası)
Başvuru No: 27209/95 ve 27211/95
Karar Tarihi: 26 Kasım 2002
Çeviren ve Özetleyen: Ali GÖKÇE, Komiser, EGM, Interpol Daire Başkanlığı
OLAYLAR
Başvuru sahibi 1964 doğumludur ve İsviçre'de ikamet etmektedir. 27 Ağustos 1991 tarihli iddianame ile İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, Terörle Mücadeleye ilişkin 3713 sayılı yasanın 6/2, 8/1 ve 2 maddeleri ve 5680 sayılı Basın Kanununun 16. maddesinden hareketle "Yeni Ülke" adlı haftalık derginin sorumlu yayıncısı olan başvuru sahibi hakkında bir dava açmıştır. Sözkonusu haftalık dergide yayınlanan "İsmail Beşikçi'nin Uğur Mumcu'ya açık mektubu: Siz soykırımı onaylıyorsunuz, sömürgeciliğe alkış tutuyorsunuz", "Diyarbakır, Bismil ve Lice'de milli yas", "Konya'da Berxwedan (direniş) gecesi" ve "Çözüm Kürt halkından istenmelidir" başlıklı 4 makaleye dayanarak, başvuru sahibi ayrılıkçı propaganda yapmakla suçlanıyordu.
12 Mart 1993 tarihli diğer bir iddianame ile Cumhuriyet Savcısı, 3713 sayılı kanunun 8/1 maddesine dayanarak başvuru sahibi hakkında bir dava açmıştır. Başvuru sahibi, sorumlu yayıncısı ve sahibi olduğu aylık "Alternatif dergisinde yayınlanan "Birlik sorununa kısa bir giriş" başlıklı makalesine dayanarak ayrılıkçı propaganda yapmakla suçlanmaktadır.
1. Haftalık "Yeni Ülke" dergisinde yayınlanan makaleler ile ilgili ceza davası
28 Ekim 1993 tarihli bir kararla, İstanbul Devlet Güvenlik mahkemesi ("Devlet Güvenlik mahkemesi") başvuru sahibini on iki ay hapis cezasına ve yüz milyon TL. para cezasına mahkum etmiştir. Mahkeme, sözkonusu makalelerin yazarı ve sorumlu yayıncısı olarak başvuru sahibinin durumunu incelemiş, sözkonusu ilk makalenin ayrılıkçı propaganda içerdiğini, diğer üç makalenin ana hatlarıyla yasadışı bir örgütü övdüğünü ortaya koymuştur.
Mahkeme özellikle aşağıdaki hususları zikretmiştir:
"(...)"İsmail Beşikçi'nin Uğur Mumcu'ya açık mektubu: Siz soykırımı onaylıyorsunuz, sömürgeciliğe alkış tutuyorsunuz" makalesinde, Türkiye'nin bir Kürdistan'ı var, Suriye'nin bir Kürdistan'ı var, İran'ın bir Kürdistan'ı var, fakat Kürtlerin bir Kürdistan'ı yok" (...) denilmiş, "Diyarbakır, Bismil ve Lice'de milli yas" başlıklı makalede, PKK'nın öldürülen 10 gerilla için yas ilan ettiği (...) ve bu karara uygun olarak dükkan sahiplerinin kepenklerini kapattıkları, yetkililerin uyarılarına saygı gösterilmediği (...), güvenlik güçleriyle çatışmalar sırasında "Biji Kürdistan" ("Yaşa Kürdistan"), "Biji Sero Apo"(...) sloganlarının atıldığı yazılmış, "Konya'da Berxwedan (direniş) gecesi" adlı makalede, bir "Direniş" gecesinin organize edildiği ve gecenin coşku içinde geçtiği, sanatçıların sahneye çıkışı sırasında "insanlığın onuru işkenceyi yenecek" "gerillayı cezalandır"! Kürdistan'ı kur"(...) şeklinde sloganlar atıldığı yazılmıştır. "Çözüm Kürt halkından istenmelidir" başlıklı makalede, "Kürdistan'ın milli mücadelesinin temsilcileri olan PKK ve ERNK'yı terörist olarak nitelendirmek, ikiyüzlülüktür". Heyet olarak son ziyaretimiz sırasında Kürt halkının mücadelesini sürdürmeye kararlı olduğunu ve PKK'ya tüm desteğini sağladığını gözlemledik"(...)." şeklinde yazılmıştır.
11 Ekim 1994 tarihli kararla, Yargıtay, bidayet mahkemesinin kararını onaylamıştır.
30 Ekim 1995 tarihinde, 3712 sayılı yasanın 8. maddesi ile öngörülen özellikle hapis cezalarını hafifleten fakat para cezalarını ağırlaştıran 27 Ekim 1995 tarihli 4126 sayılı kanun yürürlüğe girmiştir.
Devlet Güvenlik mahkemesi başvuru sahibinin davasını esastan yeniden incelemiştir. 19 Nisan 1996 tarihli kararında, ilgiliyi 6 ay hapis ve 50.000.000 TL. para cezasına mahkum etmiş, mahkeme hapis cezasını daha sonra para cezasına çevirmiştir.
2. "Birlik sorununa kısa bir giriş" başlıklı makale ile ilgili ceza davası
Bu makalede yazar, Türkiye'deki sol hareketi yorumlamış ve bu bağlamda Türk makamları tarafından Kürt sorunu üzerinde sürdürülen politikayı eleştirmiştir. 14 Nisan 1994 tarihli bir kararla, Devlet Güvenlik mahkemesi başvuru sahibini 20 ay hapis ve 208.333.333 TL para cezasına mahkum etmiştir. Mahkeme, başvuru sahibinin durumunu, Alternatif dergisinin sahibi ve sorumlu yayıncısı ye de sözkonusu makalenin yazarı olarak incelemiş ve başvuru sahibinin, Basın Kanununun 16/2 maddesine uygun olarak hakim önündeki ilk sorgusu sırasında makalenin yazarının kimliğini açıklamayı ihmal ettiğini ortaya koymuştur. Bu özel durum karşısında ikinci oturum sırasında başvuru sahibi tarafından yapılan beyanı dikkate almamıştır.
Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuru sahibinin yayın yoluyla propaganda yaptığını ve Devletin toprak bütünlüğüne zarar vermeyi amaçladığını saptamıştır. Ana hatlarıyla Alternatif Dergisinde yayınlanan makalenin "Kürdistan'da bir savaşın cereyan ettiği olayı üzerinde durarak, köylerin ve dağların bombalandığını, her çeşit işkence ve ızdırabın yaşandığını anlattığını saptamış ve bu bölgede Türkiye Cumhuriyeti'nin varlığını sömürgecilik olarak nitelendirmiş ve de tüm acı çekenlerin saygı duyduğu, güvendikleri ve yanında güç aldıkları (...) bir önderin varlığından bahsetmiştir. Bu önderin büyüyen umut olduğunu anlatmaktadır".
26 Eylül 1994 tarihli bir kararla, Yargıtay, bidayet mahkemesinin kararını onaylamıştır.
Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuru sahibinin davasını esastan yeniden incelemiş, 15 Aralık 1995 tarihli bir kararla başvuru sahibini on üç ay on gün hapis ve 111.111.110 TL. para cezasına mahkum etmiştir.
KARAR
Mahkeme, 30 Nisan 2002 tarihinde Hükümetten, 10 Eylül 2002 tarihinde de başvuru sahibinin temsilcisinden almış olduğu açıklamalar neticesinde; Hükümetin, başvuru sahibine dostane çözüm çerçevesinde 50.000 Fransız Frangı tazminat ödemesine ve davanın dostane çözüm ile sonuçlanmasına karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy