(Yaşama, Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği ve Etkili Başvuru Hakları İhlali İddiaları)
Başvuru No: 30953/96
Başvuru No: 30953/96, 30954/96 30955/96, 30956/96
Karar Tarihi: 6 Kasım 2001
Çeviren ve Özetleyen: Vahit Bıçak, Yrd.Doç.Dr., Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi
OLAYLAR
Başvuru sahiplerine göre, başvuru sahipleri, aileleri ile birlikte Kırkağaç köyünde yaşamaktadırlar. 1994 yılında Kırkağaç köyünde yaşayan herkes güvenlik güçlerinin talimatıyla Fındıklı köyüne göç etmiştir. 13 Ağustos 1994 tarihinde adı geçen köye Fındıklı köyündeki Bölge Jandarma Karakolu tarafından bir operasyon yapılmıştır. Köyde bulunan tüm evler jandarma tarafından aranmış, fakat hiçbir şey bulunamamıştır. Başvuru sahiplerinin yakınları evlerinden alınmış ve helikopter ile bilinmeyen bir yere götürülmüştür. 14 ve 19 Eylül 1994 tarihlerinde başvuru sahipleri yakınlarının nerede olduğunu öğrenmek için Şırnak Bölge Jandarma Komutanlığı'na başvurmuştur. Destekleyici delil sunmaksızın başvuru sahipleri Şırnak Cumhuriyet Savcılığı'na, Adalet Bakanlığı'na, İçişleri Bakanlığı'na ve Olağanüstü Hal Bölge Valiliğine defalarca başvuru yaptıklarını ileri sürmüşlerdir. 5 Mayıs 1995 tarihinde başvuru sahiplerinden I.S. ve I.I. kayıp olan yakınları konusunda yardım talebiyle İnsan Hakları Derneğine başvurmuşlardır.
Hükümete göre, 6 Mart 1995 tarihinde Eruh Cumhuriyet Başsavcılığı I.S. ve I.I nın ifadelerini almış, B.E ve A.Ö ve onların diğer iki akrabalarını ifadelerini almak üzere davet etmiştir. Ancak bu ifadeler mahkemeye sunulmamıştır. Başvuru sahiplerinin, yakınlarını kaçırdıkları iddia edilen kişilerin askeri personel olması gerekçesiyle Cumhuriyet Savcılığı takipsizlik kararı vermiş ve dosyayı 12 Haziran 1995 tarihinde Diyarbakır 7. Askeri Komutanlığı'na göndermiştir. Askeri Komutanlığa bağlı Askeri Savcılık da başvuru sahiplerinin yakınlarını kaçırdığı suçu isnat edilen personelin başka bir ilde görev yapıyor olması nedeniyle takipsizlik kararı vermiştir. Konya İl Jandarma Komutanlığı'nın bağlı bulunduğu Savcılık 13 Şubat 1996 tarihinde sanık Mustafa Pehlivanlı'nın ifadesini almıştır. Bu ifadede sanık söz konusu operasyon ve bu operasyon sonrası yapılan gözaltı işlemlerinden bilgisi olmadığını ifade etmiştir. Bunun üzerine başvuru sahiplerinin ifadeleri alınmak istemiyle Eruh Cumhuriyet Savcılığı'na resmi yazı yazılmış, Savcılık bu kişileri getirmesi için Güçlükonak İlçe Jandarma Komutanlığı'na yazı yazmıştır. Güçlükonak İlçe Jandarma Komutanlığı 9 Temmuz 1996 tarihli cevabında bu kişilerin Fındıklı Köyünden iki yıl önce ayrıldıklarını, Cizre'ye gittiklerini, yeni adreslerinin bilinmediğini bildirmiştir. Bu gelişmeden haberdar edilen Cizre Cumhuriyet Savcılığı'nın çabaları başvuru sahiplerini bulmakta yeterli olmamıştır.
Gözaltında kaybolma iddiaları 18 Mart 1996 tarihinde dört Türk vatandaşı tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi önüne getirilmiştir, ilk iki başvuru sahibi oğullarının, üçüncü başvuru sahibi kocasının ve dördüncü başvuru sahibi de kardeşinin gözaltında kaybolduğu iddiasıyla Sözleşmede düzenlenen yaşama hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Türkiye hakkında kişisel başvuruda bulunmuştur.
KARAR
30 Mayıs 2001 tarihinde başvuru sahiplerinin başvurularını "kabul edilebilir" bulunması üzerine taraflar kendilerine yapılan dostane çözüm önerisini kabul etmiştir. Bu çözüm çerçevesinde; yaşama hakkı, kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı ve etkili başvuru haklarının ihlal edildiği kabul edilerek Türkiye tarafından, üç ay içerisinde başvuru sahiplerine, mahkeme masrafları da dahil olmak üzere, 34.000 İngiliz Sterlini ödenmesi kabul edilmiştir.
Bu kararın yorumu için Tanlı v. Türkiye Kararının yorumuna bakınız.
Full & Egal Universal Law Academy