(AİHS m. 6, 25, 27, 41, 1 NOLU PROTOKOL, 11 NOLU PROTOKOL)
(Başvuru No: 31740/96)
KARAR
STRAZBURG
27 ŞUBAT 2003
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (1. Bölüm),
Sn. C.I. Rozakis, Başkan,
Sn. G. Bonello,
Sn. P. Lorenzen,
Sn. N. Vajic,
Sn. S. Botoucharova,
Sn. E. Steiner, hakimler,
Sn. G. Raimondi, ad hoc yargıç
İle Bölüm Yazı İşleri Müdürü Sn. S. Nielsen' in katılımı ile Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Heyeti olarak toplanmış,
6 Şubat 2003 tarihinde yapılan özel görüşme sonucunda, bu tarihte benimsenmiş olan aşağıdaki karara varmıştır:
1 - Dava ( Başvuru No:31740/96), İtalyan tabiiyetinde olan Bay A.G. ve Bayan G. M. (başvurucular) tarafından, 11 Mayıs 1996 tarihinde, İtalya Cumhuriyeti aleyhine İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına Dair Sözleşmenin (Sözleşme) 25. maddesine göre Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na yaptığı başvuruya dayanmaktadır.
2 - Başvurucular, Floransa'da çalışan bir avukat olan S. Ceni tarafından temsil edilmiştir. İtalyan Hükümeti (Hükümet) ise ajan U. Leanza ve yardımcı ajan F. Crisafulli tarafından temsil olunmuştur.
3 - Başvurucular, "makul süre içinde" dairelerinin zilyetliğini kazanamamaları sebebiyle 1 Numaralı Protokolün 1. maddesine dayanarak şikayette bulunmuştur. Daha sonra, 6. maddenin 1. paragrafını esas alarak tahliye sürecinin uzunluğu nedeniyle de şikayetçi olmuşlardır.
4 - Başvuru, Sözleşmenin 11 numaralı Protokolü yürürlüğe girdikten sonra, 1 Kasım 1998 tarihinde (11 numaralı Protokolün 5/2. maddesi) Mahkemeye iletilmiştir.
5 - Başvuru, Mahkemenin 2.Bölümüne tevzi edilmiştir (Mahkeme İçtüzüğünün 52/1. Kuralı). Bu bölümde, davayı inceleyecek Daire (Sözleşmenin 27/1. Maddesi), Mahkeme İçtüzüğünün 26/1. Kuralında öngörüldüğü şekilde oluşturulmuştur. İtalyan yargıç olarak seçilen Sn. V. Zagrebelsky, bu davadaki görevinden geri çekilmiştir (Kural 28). Devlet, Sn. G. Raimondi'yi onun yerine ad hoc yargıç olarak görevlendirmiştir (Sözleşmenin 27/2. maddesi ve Kural 29/2)
6- 15 Haziran 2000 tarihinde Mahkeme, başvurunun kabul edilebilir olduğuna karar verdi.
7- 1 Kasım 2001 tarihinde Mahkeme, Bölümlerinin terkibini (mahiyetini) değiştirdi (Kural 25/1). Bu dava, yeni oluşturulan Birinci Bölüme tahsis edildi.
MADDİ VAKIALAR
I. DAVANIN DAYANDIĞI OLAYLAR
8- 1951 ve 1953 yıllarında doğan başvurucular Floransa'da yaşamaktadır.
9- Bayan B. P., Floransa'da bulunan, M.D.S.'ye kiraladığı bir dairenin malikidir.
10- 21 Kasım 1985 tarihinde kiracıya yaptığı ihtarla, ev sahibi kira akdini 31 Mayıs 1986 tarihinde sona erdirme isteğini bildirmiş ve Floransa Sulh Hakimliği önünde hazır bulunmaya davet etmiştir.
11- 11 Ekim 1988 tarihinde uygulanabilir hale gelen 9 Aralık 1985 tarihli bir kararla, Floransa Sulh Hukuk Hakimliği, evin terk edilmesine dair ihtarın geçerliğini onaylamış ve dairenin 31 Aralık 1988 tarihinden önce boşaltılmasını emretmiştir.
12- Başvurucular, 17 Aralık 1986 tarihinde, dairenin malikleri haline gelmiştir
13- Başvurucular, 8 Kasım 1989 tarihinde, kiracıya daireyi tahliye etmesi için ihtarda bulundular.
14- 27 Aralık 1989 tarihinde, başvurucular, dairenin zilyetliğinin sağlanması emrinin icra memuru tarafından uygulanacağını, kiracıya ihtaren bildirmiştir.
15- 2 Haziran 1990 tarihinde başvurucular, acilen daireye kendilerinin yerleşme taleplerini kanuna dayanan bir beyanla iletmişlerdir.
16-23 Ocak 1990 ve 17 Haziran 1996 tarihleri arasında, icra memuru zilyetliğin sağlanması için on dört girişimde bulunmuştur. Her girişim, zilyetliğin sağlanması emrinin yerine getirilmesi için başvuruculara polis yardımı sağlanmaması nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
17- Kiracı, daireyi 4 Eylül 1996 tarihinde boşaltmıştır,
II. İLGİLİ MİLLİ HUKUK
18 - İlgili milli hukuk, Immobiliare Saffi v. İtalya (GC) Davasında, (no. 22774/93, Bölüm 18-35, ECHR 1999-V), Mahkemenin kararında tanımlanmıştır.
HUKUK
I. SÖZLEŞMENİN 6/1. MADDESİNİN VE 1 NUMARALI PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI:
19- Başvurucular, polis yardımının sağlanamaması nedeniyle dairelerinin zilyetliğini "makul süre" içinde elde edememiş olmaları sebebiyle şikayette bulunmuştur. Başvurucular,
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Bir kimse, ancak kamu yararı sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslar arası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir.
Yukarıdaki hükümler, devletlerin, mülkiyetin kamu yararına uygun olarak kullanılmasını düzenlemek veya vergilerin ya da başka katkıların veya para cezalarının ödenmesini sağlamak için gerekli gördükleri yasaları uygulama konusunda sahip oldukları hakka halel getirmez." Kuralını öngören Sözleşmeye ek 1 Numaralı Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmiştir.
20- Başvurucular, ayrıca "Herkes, kişisel hak ve yükümlülüklerinin..... karara bağlanmasında...... bir yargı yeri tarafından.....makul bir süre içinde....yargılanma hakkına sahiptir" kuralını öngören 6/1. maddenin da ihlal edildiğini iddia etmiştir.
21- Mahkeme, mevcut davadaki benzer hususların söz konusu olduğu birkaç önceki davada karar vermiş ve Sözleşmenin 6/1. maddesinin ve 1 Numaralı Protokolün 1. maddesinin ihlal edildiğini belirlemiştir (bkz. Immobiliare Saffi, yukarıda anılan, &&46- 66; Lunari v Italy, no. 21463/93, 11 Ocak 2001, &&34-46; Palumbo v Italy, no. 15919/89, 30 Kasım 2000, && 33-47).
22- Mahkeme, mevcut davayı incelemiş ve Devletin davanın sonucuna etki edecek deliller sunmadığını tespit etmiştir. Mahkeme, yukarıda anılan kararlarının gerekçelerine işaret etmiş ve başvurucuların dairelerinin zilyetliğini tekrar kazanmadan önce 6 yıl ve 7 ay beklemek zorunda kaldıklarını belirtmiştir.
Netice olarak bu davada, 1 Numaralı protokolün 1. maddesinin ve Sözleşmenin 6/1. maddesinin ihlal edildiğine karar verilmiştir.
II. SÖZLEŞMENİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
23- Sözleşmenin 41. maddesi;
"Mahkeme, Sözleşmenin veya protokollerin ihlal edildiğini tespit ederse ve ilgili Sözleşmeci Devletin İç Hukuku bu ihlali ancak kısmen giderme imkanı veriyorsa, Mahkeme gerekli görürse zarara uğrayan tarafa adil bir karşılık verilmesine hükmeder" kuralını öngörür.
A. MADDİ ZARAR
24- Başvurucular, zilyetliğin sağlanması emrinin icra edilmesi masrafları dahil, uğradıkları maddi, zararın tazmin edilmesini talep etmiştir. Zararın takdirini, hakkaniyet ve adalet prensiplerine uygun davranacak Mahkemeye bırakmışlardır.
25- Hükümet, başvurucunun, iddia olunan ihlalin bir sonucu olarak katlandığı maddi zararın kanıtını gösteremediğini vurgulamıştır.
26 - Mahkeme, başvuruculardan bütün taleplerinin, destekleyici belgeleri ve faturaları ile birlikte sunulmasını; "bunun yapılmaması halinde" taleplerinin Daire tarafından tamamıyla veya kısmen reddedilebileceğini öngören Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtüzüğü'nün 60. maddesine işaret etmiştir. Başvurucular, bu kurala uymadıklarından Mahkeme, bu başlık altında karar verilmemesine hükmetmiştir.
B. MANEVİ ZARAR
27- Başvurucular, bu meselenin takdirini, hakkaniyet ve adalet prensiplerine uygun davranacak Mahkemeye bırakmışlardır.
28- Mahkeme, başvurucuların manevi zararının karşılanması gerektiğine karar vermiştir. Bu sebeple Mahkeme, hakkaniyet ve adalet prensiplerine uygun olarak her başvurucuya bu başlık altında 6000 EUR (altı bin euro) ödenmesine hükmetmiştir.
C. YARGILAMA MASRAFLARI
29- Başvurucular, Mahkemeden yargılama masraflarının tazmin edilmesini istemiştir, Onlar, bu konuyu Mahkemenin takdirine bırakmıştır.
30- Mahkeme, başvuruculardan bütün taleplerinin, destekleyici belgeleri ve faturaları ile birlikte sunulmasını; "bunun yapılmaması halinde" taleplerinin Daire tarafından tamamıyla veya kısmen reddedilebileceğini öngören Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İç tüzüğünün 60. maddesine işaret etmiştir. Başvurucular, bu kurala uymadıklarından Mahkeme, bu başlık altında karar verilmemesine hükmetmiştir.
BU GEREKÇELERLE, MAHKEME OYBİRLİĞİ İLE,
1. Sözleşmeye ek 1 Numaralı Protokolün ihlal edildiğine,
2. Sözleşmenin 6/1. Maddesinin ihlal edildiğine,
3. a) Sorumlu devletin, Sözleşmenin 44/2. maddesine göre kararın kesinleşmesinden itibaren 3 ay içinde her bir başvurucuya aşağıdaki miktarı ödemesine manevi tazminat için 6000 EUR (altı bin euro)
b) Yukarıda belirtilen 3 aylık sürenin sona ermesinden daireye yerleşilmesine kadar, yukarıdaki meblağa, temerrüt süresince Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal borç verme oranına eş, ek %3 oranında basit faiz ödenmesine,
4. Başvurucuların diğer tazminat taleplerinin reddine karar vermiş,
Mahkeme İçtüzüğünün 77/2 ve 3. Kurallarına uygun olarak İngilizce hazırlanıp, yazılı olarak 27 Şubat 2003 tarihinde bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy