(AİHS. m. 25, 37, 39, 43) (765 S. K. m. 168, 169) (3713 S. K. m. 5)
(Başvuru no: 41540/98)
DOSTANE ÇÖZÜM KARARININ ÖZET ÇEVİRİSİ
STRASBOURG
17 Şubat 2004
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (41540/98) başvuru no'lu davanın nedeni Niyazi Kaya ve Birtan Güven'in (başvuranlar) Avrupa İnsan Hakları Komisyonuna 4 Haziran 1998 tarihinde Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesinin Temel İnsan Haklarını güvence altına alan eski 25. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuranlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde İstanbul Barosu avukatlarından G. Tuncer tarafından temsil edilmektedirler.
OLAYLAR
Başvuranların her ikisi de 1959 doğumludurlar ve sırasıyla İstanbul ve Bartın'da ikamet etmektedirler.
16 Temmuz 1993'te Birtan Güven (B.G.) ve 18 Temmuz 1993'te Niyazi Kaya (N.K.) tutuklanarak göz altına alınmışlardır. Göz altı sırasında avukatları hazır bulunmamıştır.
30 Temmuz 1993'te İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi başvuranların tutuklanmasını kararlaştırmıştır.
Cumhuriyet Savcısı 15 Eylül 1993 tarihli iddianamesi ile TCK'nın 168. ve 169. maddelerine ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 5. maddesine dayanarak başvuranları Türkiye Devrim Partisi üyesi ve yasadışı bir örgüte mensup olma, bu örgüte yardım ve yataklık etme suçlan ile itham etmiştir.
27 Ağustos 1993'te mahkeme "suçun niteliğini ve kanıtların durumunu" göz önünde bulundurarak başvuranların tutukluluk hallerinin devamına karar vermiştir.
18 Kasım 1993 tarihli duruşmada B.G. göz altında verdiği ifadeyi ve olay tespit tutanağını reddederek cumhuriyet savcısı ve hakim karşısında verdiği ifadeyi doğrulamıştır. Aynı duruşmada N.K. da ifadesini reddederek cumhuriyet savcısı ve hakim karşısında vermiş olduğu ifadeyi onaylamıştır. Mahkeme, Bakırköy Asliye Ceza Mahkemesinin 22 Ekim 1987 tarihli (no: 640-490) kararını talep etmiştir.
14 Nisan 1994 tarihli duruşmada başvuranların tutumlarını dikkate alan mahkeme adı geçenlerin mahkeme salonundan çıkarılmasına ve ilgili kanıtlar toplanıncaya dek sanıkların gelecek duruşmalara katılmamasına ve tutukluluklarının devamına karar vermiştir.
30 Aralık 1994 tarihli duruşmada başvuranların bulunmaması nedeniyle mahkeme "suçun niteliğini ve kanıtların durumunu" göz önünde bulundurarak tutukluluk süresinin devamına karar vermiştir.
18 Kasım 1995 tarihli duruşmada başvuranlar 18 Kasım 1993 tarihli duruşmada vermiş oldukları ifadeleri yinelemişler, mahkeme başvuranların tutukluluk hallerinin devamını kararlaştırmıştır.
10 Şubat 1998 tarihli duruşmada mahkeme "suçun ve kanıtların niteliğini, tutukluluk süresinin uzunluğunu" dikkate alarak B.G.'yi serbest bırakmıştır.
Başvuranların temsilcileri 17 Ağustos 2001'de AİHM'ye göndermiş oldukları yazıda DGM'de sözkonusu davanın esastan incelenmesinin halen sürdüğünü bildirmişlerdir.
HUKUK AÇISINDAN
17 Kasım 2003'te başvuranların temsilcisinin, 19 Kasım 2003 tarihinde ise Hükümetin ilgili beyanları AİHM'ye sunulmuştur.
"Türk Hükümeti'nin, 41540/98 no'lu başvuruyu dostane çözüme kavuşturmak üzere ex gratia tazminat başlığı altında başvuran Niyazi Kaya'ya 5.100 (beş bin yüz) Euro ve Birtan Güven'e 5.400 (beş bin dört yüz) Euro, masraf ve giderlere ilişkin 1.500 Euro (bin beş yüz) Euro olmak üzere toplam 12.000 (on iki bin) Euro tutarında ödeme yapmayı teklif ettiğini bildiririm. Bu miktar her türlü maddi ve manevi zarar ile masrafı kapsamakta olup Euro olarak başvuranların belirteceği bir hesaba yatırılacak, ilgili tüm vergi ve masraflardan muaf olacak ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 39. maddesi uyarınca verdiği kararın bildirilmesini müteakiben üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödeme davanın nihai kararını oluşturacaktır.
Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Hükümet, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizi ödemeyi taahhüt etmektedir.
Ayrıca Hükümet, Sözleşmenin 43 § 1 maddesi uyarınca davanın Büyük Daireye götürülmeyeceğini taahhüt eder.
Mahkeme, tarafların üzerinde uzlaştıkları dostane çözüm anlaşmasını (Sözleşmenin 39. maddesi) dikkate almakta ve bu anlaşmanın, Sözleşme ve eki Protokollerde tanımlanan insan haklarına saygı ilkesine uygun olduğuna kanaat getirmektedir (Sözleşmenin 37 § 1 ve İçtüzüğün 62 § 3 maddeleri).
BU NEDENLERDEN DOLAYI MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,
1. Davanın, kayıtlardan düşürülmesine karar vermiş;
2. ve tarafların davanın Büyük Dairede tekrar görüşülmesini talep etmeyeceklerine ilişkin taahhütlerini dikkate almıştır.
İşbu karar, 17 Şubat 2004 tarihinde, İçtüzüğün 77 §§ 2 ve 3 fıkralarına uygun olarak Fransızca verilmiş ve yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy