(Başvuru no: 47628/99)
Kararın Özet Çevirisi
STRAZBURG
2 ŞUBAT 2006
İşbu karar Sözleşme 'nin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 47628/99 başvuru nolu davanın nedeni, Türk vatandaşı Ali Engin Yurtsever'in (Başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AIHM) 10 Kasım 1998 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi'nin (AİHS) eski 25. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, Ankara Barosu avukatlarından Ş. Sarıhan tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
1966 doğumlu başvuran, başvuruyu yaptığı sırada Afyon Cezaevi'nde yatmaktaydı.
Başvuran, 12 Nisan 1995 tarihinde, Ankara Emniyet Müdürlüğü polisleri tarafından yasadışı silahlı örgüt DHKP/C'ye karşı yürütülen operasyonlar çerçevesinde yakalanarak gözaltına alınmıştır. Başvuran bu örgüte mensup olmakla suçlanmıştır.
Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) yedek hâkimi, 26 Nisan 1995 tarihinde, başvuranı dinledikten sonra, tutuklanmasına karar vermiştir.
DGM Cumhuriyet Başsavcısı, 13 Haziran 1995 tarihli iddianameyle, başvuranla beraber, söz konusu örgüte üye olmakla suçlanan birçok kişi aleyhinde ceza davası başlatmıştır. Cumhuriyet Başsavcısı, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK) 168§2 ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 5. maddelerinin uygulanmasını istemiştir.
Biri askeri hâkim olmak üzere üç hâkimden oluşan DGM, 27 Şubat 1997 tarihli kararla, başvuranı, kendisine atılı olaylardan suçlu bulmuş ve on iki yıl altı ay hapis cezasına çarptırmıştır.
Yargıtay, 13 Temmuz 1998 tarihli kararla 27 Şubat 1997 tarihli kararı onamıştır.
HUKUK AÇISINDAN
I. AİHS'NİN 6§1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran, kendisini yargılayan ve mahkûm eden Ankara DGM'nin, bünyesinde bir askeri hâkim bulunması nedeniyle kendisine adil yargılanmayı garanti edecek "tarafsız ve bağımsız bir mahkeme" olmadığını savunmaktadır. Başvuran AİHS'nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
AİHM, bu durumda ortaya çıkan sorunlara benzer sorunları birçok kez irdelemiş ve AİHS'nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (Bkz. Özel, § 33-34 ve 6 Şubat 2003 tarihli Özdemir-Türkiye kararı, no: 59659/00, §§35-36, 6 Şubat 2003).
AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet'in, söz konusu durumda farklı bir sonuca ulaştırabilecek ne bir olay ne de bir argüman sunduğunu gözlemlemektedir. "Milli Güvenlik" e ilişkin suçlar hakkında DGM'ye çıkarılan başvuran, aralarında askeri hâkimin de bulunduğu mahkeme heyeti önüne çıkmaktan çekinmesinin anlayışla karşılanacağını belirtmektedir. Bu nedenden dolayı, başvuran, DGM'nin bu türden davalara ters düşen değerlendirmelerle haksız yere yönlendirilmelerine izin vermesinden haklı olarak çekinmektedir. Böylece, bu mahkemenin tarafsızlığı ve bağımsızlığı hakkında başvuran tarafından duyulan şüpheler objektif olarak kanıtlanmaktadır. (Incal-Türkiye, 9 Haziran 1998 tarihli karar, 1998- IV, S. 1573, §72 in fine).
AİHM, başvuranı yargıladığı ve mahkûm ettiği sırada Ankara DGM'nin, AİHS'nin 6§1 maddesi uyarınca tarafsız ve bağımsız bir mahkeme olmadığı sonucuna varmaktadır.
Dolayısıyla bu hüküm ihlal edilmiştir.
II. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Maddi ve Manevi Tazminat
Başvuran, 124.804 Euro tutarında maddi ve manevi zarara uğradığını iddia etmektedir.
İddia edilen maddi zarara ilişkin olarak AİHM, AİHS'ye aykırılık mevcut olmadığında, DGM önünde sonuçlanan yargılama usulünün sonucu üzerinde değerlendirmeye gitmez. Sonuç olarak başvurana bu bağlamda tazminat verilmesine gerek yoktur (Bkz. Findlay-İngiltere, 25 Şubat 1997 tarihli karar, 1997-1, s.284, § 85).
İddia edilen manevi zarara gelince AİHM, dava şartlarında, tespit edilen ihlalin hakkaniyetli bir tatmin oluşturduğuna dikkati çekmektedir (Çıraklar-Türkiye, 28 Ekim 1998 tarihli karar, 1998-VII, s. 3074, § 49).
AİHM, bir başvuran hakkında verilen mahkûmiyetin, 6 § 1 maddesine göre tarafsız ve bağımsız olmayan bir mahkeme tarafından verildiği görüşüne vardığında, prensip olarak en uygun tazminin, zamanında, tarafsız ve bağımsız bir mahkeme tarafından başvuranı yeniden yargılamanın olacağı kanaatine varmaktadır (sözü edilen Gencel, § 27).
B. Masraf ve Harcamalar
Başvuran, AİHM ve ulusal mahkemeler önünde yaptığı masraf ve harcamalar için 3.774 Euro istemektedir.
Hükümet bu iddiaya itiraz etmektedir.
AİHM, konu hakkında elinde bulunan unsurlar ve içtihadını gözönünde bulundurarak, yapılan bütün masraflar için 1.000 Euro tutarının başvurana ödenmesinin uygun olacağına kanaat getirmektedir.
C. Gecikme Faizi
Gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE,
1. AİHS'nin 6§1 maddesinin ihlal edildiğine;
2. Mevcut kararın tek başına manevi tazminat için yeterli adli tazmin oluşturduğuna;
3. a) Bu kararın, AİHS'nin 44§2 maddesine göre kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL'ye çevrilmek üzere Savunmacı Hükümet'in, miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak başvurana masraf ve harcamalar için 1.000 (bin ) Euro ödemesine;
b) Belirtilen süre bitiminden ödemenin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için, yukarıda belirtilen tutara, Avrupa Merkez Bankası'nın kredi faiz oranına üç puan eklemek suretiyle gecikme faizi uygulanmasına;
4. Hakkaniyete uygun tazminata ilişkin diğer taleplerin reddine karar vermiştir.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve 2 Şubat 2006 tarihinde, İçtüzüğün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy