(AİHS. m. 6, 41) (765 S. K. m. 168) (3713 S. K. m. 5) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
(Adil Yargılanma Hakkı İhlali İddiası)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Üçüncü Daire Kararı
Başvuru No: 50118/99
Karar Tarihi: 23 Ekim 2003
Kararı Fransızca aslından çeviren: Fikret TİREN, Komiser, İnterpol Daire Başkanlığı
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-6. Davanın temelinde, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı, 1975 doğumlu, Emrullah Şimşek isimli şahsın Türkiye Cumhuriyeti aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne sunduğu 50118/99 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır. Başvuru sahibi, 14 Temmuz 1996 tarihinde, yasadışı TİKB örgütüne yönelik Ankara İl Emniyet Müdürlüğü Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü ekiplerince gerçekleştirilen operasyon kapsamında yakalanarak göz altına alınmıştır. Evinde yapılan aramalarda, bahse konu örgüte ait pankart, bildiri ve dergiler ele geçirilmiştir.
7-13. Gözaltında bulunduğu sırada kendisine yöneltilen soruları cevaplamayı ve soruşturma evrakını imzalamayı reddetmiştir. 25 Temmuz 1996 tarihinde, başvuru sahibi Ankara DGM, Cumhuriyet Savcısı tarafından dinlenilmiş, şahıs kendisine isnat edilen tüm suçlamaları reddetmiştir. Yalnızca, örgüt adına yapılan bir basın bildirisine katıldığını beyan etmiştir. Aynı gün, başvuru sahibinin tutuklanması emrini veren DGM Nöbetçi Hakimliğine sevk edilmiştir. 12 Ağustos 1996 tarihinde, Cumhuriyet Savcısı, bir askeri hakimin de görevli olduğu Ankara DGM nezdinde, başvuru sahibinin TİKB örgüt mensubu olduğu iddiasıyla, TCK.'nun 168/2. maddesi ve 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanunun 5. maddesi uyarınca yargılanmasını talep etmiştir. Mahkemede yapılan duruşmasında, şahıs kendisine yapılan tüm suçlamaları reddetmiş, yalnızca bir basın açıklamasına katıldığını, hiç bir yasadışı örgüt ile ilgisinin bulunmadığını belirtmiştir. 10 Mart 1998 tarihli kararda, DGM başvuru sahibini yasadışı silahlı bir örgüte üye olmak fiilinden suçlu bulmuş ve 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına mahkum etmiştir. Yargıtay ilk mahkemenin verdiği kararı 28 Aralık 1998 tarihinde onamıştır. Bu karar müracaat sahibine 12 Ocak 1999 tarihinde bildirilmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
16. Başvuru sahibi, kendisini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğini iddia etmiştir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
17. Mahkeme, önceki içtihatlarından doğan kriterler (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerin ışığında bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
B. Esas Üzerine
18-20. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme, bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığına ve Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
21-27. Başvuru sahibi, maddi ve manevi tazminat olarak toplam 25.000 Euro talep etmiş olsa da, Mahkeme, maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine karar vermiştir.
Başvuru sahibi, mahkeme masrafları için her hangi bir talepte bulunmamıştır.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Davanın kabul edilebilirliğine,
2- Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
3- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
4- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy