(AİHS. m. 4, 6, 35, 41, 44 ) (765 S. K. m. 168) (ÇIRAKLAR - TÜRKİYE DAVASI)
Başvuru No: 55951/00
Karar Tarihi: 27 Kasım 2003
PROSEDÜR VE OLAYLAR
1-4. Davanın temelinde Türkiye Cumhuriyeti Devleti uyruğuna tabi, 1975 doğumlu Cahit Uçar, 1974 doğumlu Cihangir Aslan ve 1979 doğumlu Erdinç Aslan isimli şahısların, anılan ülke aleyhine Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne verdiği 55951/00 sayılı başvuru dilekçesi bulunmaktadır.
1. İkinci ve üçüncü başvuru sahipleri
5-9. 11 Nisan 1997 tarihinde Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk Ceza Kanununun 169. maddesi uyarınca, başvuru sahiplerinden Cihangir Aslan'ı, 3 yıl 9 ay, Erdinç Aslan'ı ise 2 yıl 6 ay ağır hapis cezasına mahkum etmiştir. 10 Mayıs 1999 tarihinde ise Yargıtay ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır. 5 Temmuz 1999 tarihinde, Yargıtay'ın kararı DGM'de bulunan dava dosyasına girmiş ve tarafların bilgisine sunulmuştur. 16 Nisan 2003 tarihinde, başvuru sahiplerinin avukatı Mahkeme'ye başvurarak, kararın bir suretine talep etmiştir.
2. Birinci başvuru sahibi
10-12. 16 Mart 1997 tarihinde Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, Türk Ceza Kanununun 168/2. maddesi uyarınca, başvuru sahiplerinden Cahit Uçar'ı 12 yıl 6 ay ağır hapis cezasına mahkum etmiştir. 25 Ekim 1999 tarihinde ise Yargıtay ilk mahkemenin verdiği kararı onamıştır. 24 Kasım1999 tarihinde, Yargıtay'ın kararı DGM'de bulunan dava dosyasına girmiştir.
HUKUKİ BOYUT
I. SÖZLEŞMENİN 6. MADDESİNİN İHLALİ İDDİASI
15-. Başvuru sahipleri, kendilerini yargılayıp mahkum eden Devlet Güvenlik Mahkemesinin bünyesinde bulunan Askeri Hakimden dolayı bağımsız ve tarafsız bir Mahkeme olmadığını, mahkum edilmelerine dayanak teşkil eden göz altındaki ifadelerinin avukat yardımından yoksun olarak alındığını, aleyhlerinde tanıklık yapan şahısların sorgulanmadıklarını, Yargıtay'da yapılan yargılamanın hakkaniyete uygun olmadığını zira, Cumhuriyet Başsavcısının görüşünün kendilerine tebliğ edilmediğini belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin ihlal edildiğini iddia etmişlerdir.
A. Kabul edilebilirlik üzerine
1. DGM'nin bağımsızlık ve tarafsızlığı üzerine
16-24. Hükümet, ikinci ve üçüncü başvuru sahiplerinin Sözleşmesinin 35. maddesine uygun olarak müracaatlarını 6 ay içerisinde yapmadıkları iddiasıyla müracaatlarının reddedilmesini talep etmiştir.
Mahkeme, Hükümetin bu talebini incelemiş ve ikinci ve üçüncü başvuru sahiplerinin, Yargıtay kararının 5 Temmuz 1998 tarihinde DGM'deki dosyaya girmesine rağmen, avukatlarının kararın bir suretinin yaklaşık 3 sene sonra 16 Nisan 2003 tarihinde talep etmiş olmalarının, onların ihmalinden kaynaklandığını belirterek, yukarıdaki başvuru sahiplerinin müracaatlarının Sözleşmenin 35/1 ve 4. maddesi uyarınca kabul edilmemesi gerektiğine karar vermiştir.
Birinci müracaat sahibinin müracaatını ise yerinde bularak, önceki içtihatlarından doğan kriterlerin ışığında (Çıraklar v. Türkiye davasına bakınız) ve elindeki verilerden hareketle bu davanın esasının incelenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir.
2. Adli prosedürün hakkaniyeti üzerine,
25-27. Hükümet, müracaat sahiplerinin dilekçelerindeki bu iddialarının da 6 aylık süreye bağlı kalınmadığını iddia ederek, kabul edilmemesini talep etmiştir. Mahkeme hükümetin bu talebini uygun bulmuş ve bu iddianın incelenmesine gerek olmadığına karar vermiştir.
A. Esas üzerine,
28-30. Mahkeme, dava konusu olaylarla ilgili Hükümetin önceki davalardan farklı bir karar verilmesini gerektirecek hiçbir argüman sunmadığını ifade etmiştir. Mahkeme, bu sebeplerle davacıyı yargılayıp mahkum ettiği esnada Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsız ve tarafsız bir mahkeme olmadığını belirterek, Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine hükmetmiştir.
II. SÖZLEŞMENİNİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
31-40. Başvuru sahibi maddi ve manevi tazminat olarak 50.000 euro talep etmiş olmasına rağmen, Mahkeme maddi tazminat ödenmesine gerek olmadığına, Sözleşmenin ihlal edildiğinin ortaya çıkarılmasının da haddi zatında manevi tazminat yerine kabul edilebileceğine karar vermiştir.
Mahkeme masraflar için başvuru sahibine 1.500 euro ödenmesine karar vermiş ve bu tutara uygulanacak faiz oranının Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlası olarak tespit edilmesini uygun bulmuştur.
TÜM BU NEDENLERLE MAHKEME, OYBİRLİĞİYLE;
1- Cihangir Aslan ve Erdinç Aslan'ın müracaatının kabul edilmemesine,
2- Cahit Uçar'ın müracaatının kabul edilmesine,
3- Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesinin bağımsızlık ve tarafsızlık niteliklerinin eksikliğinden dolayı Sözleşmenin 6. maddesinin 1. fıkrasının ihlal edildiğine,
4- Mevcut kararın, talep edilen manevi tazminat yerine geçen hakkaniyete uygun bir tazmin olduğuna,
5- Ayrıca,
a) Davalı Devletin Sözleşmenin 44 & 2. maddesine göre, kararın kesinleşeceği tarihten itibaren 3 ay içinde, mahkeme masrafları için başvuru sahibine ödemesi gereken 1.500 euro'nun ödeme günündeki kur üzerinden Türk Lirasına çevrilmek kaydıyla başvuru sahibine ödemesine,
b) Bu tutara belirtilen sürenin bitiminden itibaren ödeme yapılıncaya kadar Avrupa Merkez Bankasının borç faiz oranının % 3 fazlasıyla faiz uygulanmasına,
6- Hakkaniyete uygun olmayan ilave tazminat talebinin reddine karar vermiştir.
Full & Egal Universal Law Academy