(Başvuru no: 60261/00)
KARARININ ÖZET ÇEVİRİSİ (Dostane Çözüm)
STRAZBURG
17 OCAK 2006
Bu karar nihai olup, şekli bazı düzeltmelere tabi tutulabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan 60261/00 başvuru no'lu davanın nedeni, Türk vatandaşı Oral Çalışlar'ın (Başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) 14 Ağustos 2000 tarihinde, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Sözleşmesi'nin (AİHS) 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, İstanbul Barosu avukatlarından F. İlkiz tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
1946 doğumlu başvuran, İstanbul'da ikamet etmektedir. Başvuran gazeteci-yazardır.
Başvuran 1993 yılı Eylül ayında iki Kürt lideri ile yaptığı röportajlarını "Öcalan ve Burkay'la Kürt Sorunu" adlı bir kitapta toplamıştır. Önsöz, sonsöz ve kitabın dördüncü kapağı başvuran tarafından kaleme alınmıştır. Yapılan görüşmeler 14 Haziran-6 Ağustos 1993 tarihleri arasında Cumhuriyet Gazetesi'nde yayınlanmıştır.
5 Kasım 1993 tarihinde İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) hakimi, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu'nun 86. maddesi uyarınca, kitabın toplatılması kararı vermiştir.
DGM 16 Kasım 1993 tarihinde başvuranın söz konusu karara karşı itirazını reddetmiştir.
26 Kasım 1993 tarihinde Cumhuriyet Başsavcısı, başvuranı 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun 8§1 maddesi uyarınca, Devlet'in bölünmez bütünlüğüne karşı yazar olarak ayrımcı propaganda yapmakla suçlamış ve kitabın müsadere edilmesini istemiştir.
DGM 27 Ekim 1994 tarihinde başvuranı isnat edilen suçlardan suçlu bulmuş ve iki yıl hapis ve para cezasına çarptırmıştır. Ayrıca DGM, Türk Ceza Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca sözkonusu kitabın müsadere edilmesine karar vermiştir.
Yargıtay 20 Kasım 1995 tarihinde, sözkonusu kararı bozmuş ve 3713 sayılı Kanun'un 8 ve 13. maddelerinde yapılan değişiklikler bakımından yeniden incelenmesi için davayı ilk derece mahkemesine geri göndermiştir.
DGM, 23 Mayıs 1996 tarihinde, ayrımcı propaganda yapma suçunun bu durumda oluşmadığını kararlaştırmış ve 3713 sayılı Kanun'un 6§2 maddesi uyarınca terör örgütünün beyanlarını yayınlama gerekçesiyle başvuranı para cezasına çarptırmıştır.
Yargıtay 5 Mart 1998 tarihinde, genel olarak değerlendirilen kitabın içeriğinin Devlet'in bölünmez bütünlüğüne zarar vermeyi amaçlayan bölücü propaganda oluşturduğu gerekçesiyle ilk derece mahkemesinin verdiği kararı bozmuştur.
DGM 18 Mayıs 1999 tarihinde, Yargıtay kararına uymuştur.
28 Ağustos tarihinde, cezai yargılama ulusal mahkemeler huzurunda devam ederken, basın yoluyla 23 Nisan 1999 tarihinden önce işlenen suçlar için cezaların infazının ve kararın ertelenmesini öngören 4454 sayılı Kanun çıkarılmıştır.
Yargıtay 1 Şubat 2000 tarihinde 18 Mayıs 1999 tarihli kararı bozmuş ve 4454 sayılı Kanun hükümleri bakımından davayı yeniden incelemesi amacıyla ilk derece mahkemesine geri göndermiştir.
DGM 28 Şubat 2000 tarihinde kararın görülmesini ertelemiştir.
DGM, 5 Mart 2003 tarihinde, 4809 sayılı Kanun tarafından değiştirilen 4454 sayılı Kanun'un 2. maddesinin, vaki olmayan bir mahkumiyeti bulunan kişilerin haklarına getirilen yasakların kaldırılmasını öngördüğünü dikkate alarak, 5 Kasım 1993 tarihli toplatma kararını kaldırmaya karar vermiştir.
Başvuran sürecin hiçbir aşamasında, tutuklu bulundurulmamıştır.
HUKUK AÇISINDAN
AİHM, Hükümet'ten izleyen beyanı almıştır:
"60261/00 no'lu başvuru kaynaklı davanın dostane çözümü amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin, Oral Çalışlar'a karşılıksız olarak 4.000 (dört bin) Euro tutarında ödeme yapmayı önermektedir.
Her türlü maddi ve manevi zararı, masraf ve harcamaları kapsayan bu miktar, uygun dönemdeki her türlü vergiden muaf tutulacak ve AİHS'nin 39. maddesine uygun olarak AİHM'nin verdiği kararın tebliğ edilmesine müteakip üç ay içerisinde başvuran ya da avukatı tarafından belirtilen bir banka hesabına yatırılacaktır. Bahsedilen süre zarfında ödeme yapılmadığı taktirde, Hükümet, sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz ödemeyi taahhüt eder. Bu tutarın ödenmesi, davanın nihai çözüme kavuşturulmasını teşkil edecektir."
Ayrıca Hükümet, AİHS'nin 43 §1 maddesine uygun olarak davayı Büyük Daire'ye göndermeyeceğini taahhüt eder.
AİHM, başvuranın imzaladığı izleyen beyanı almıştır:
"AİHM'de görülmekte olan, yukarıda belirtilen başvuru kaynaklı davanın dostane çözümü amacıyla Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin Oral Çalışlar'a, karşılıksız olarak 4.000 (dört bin) Euro tutarım ödemeye hazır olduğunu not ediyorum.
Her türlü maddi ve manevi zararı, masraf ve harcamaları kapsayan bu miktar, uygun dönemdeki her türlü vergiden muaf tutulacak ve AİHS'nin 39. maddesine uygun olarak AİHM'nin verdiği kararın tebliğ edilmesine müteakip üç ay içerisinde başvuran ya da avukatı tarafından belirtilen bir banka hesabına yatırılacaktır. Bahsedilen süre zarfında ödeme yapılmadığı taktirde, sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizi ödenir.
Başvuran, bu öneriyi kabul etmekte ve sözkonusu başvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye Cumhuriyeti aleyhindeki diğer tüm taleplerden vazgeçmektedir. Davanın nihai sonuca ulaştığım bildirmektedir.
İşbu beyan, Hükümet ile başvuranın ulaşmış oldukları dostane çözüm çerçevesinde kayda geçmektedir.
Ayrıca başvuran, kararın verilmesinden soma, AİHS'nin 43§1 maddesine uygun olarak davayı Büyük Daire'ye göndermeyeceğini taahhüt eder."
AİHM, tarafların üzerinde uzlaştıkları dostane çözümü kaydeder(AİHS'nin 39. maddesi). Bu çözümün Sözleşme ve Eki Protokoller'de tanımlanan insan haklarına saygı ilkesine uygun olduğu kanaatinde olup, diğer taraftan, başvurunun incelenmesine devam etmeyi haklı gösterecek kamu düzenine ilişkin hiçbir gerekçe görmemektedir (AİHS'nin in fine 37§1 ve İçtüzüğün 62§3 maddeleri)
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK MAHKEME OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun zabıttan düşürülmesine karar vermiştir.
2. Tarafların davanın Büyük Daire'ye gönderilmemesi yönündeki taahhütlerini kaydeder.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve 17 Ocak 2006 tarihinde, İçtüzüğün 77. maddesinin 2 ve 3. fıkraları uyarınca yazılı olarak tebliğ edilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy