(Başvuru no:71913/01)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRASBOURG
13 Eylül 2005
İşbu karar AİHS'nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti aleyhine açılan ve (71913/01) başvuru no'lu davanın nedeni bu ülke vatandaşı olan Hasan Taşkın'ın (başvuran) 5 Haziran 2001 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM), Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 34.
maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur.
Başvuran AİHM önünde Ankara barosu avukatlarından T. Akıllıoğlu ve Tarsus barosu avukatlarından A. Aktay tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
1948 doğumlu başvuran Mersin'de ikamet etmektedir.
1996 tarihinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (İdare) başvurana ait Tarsus'ta bulunan gayrimenkulü kamulaştırmıştır. 1997 yılında taşınmazın devir tarihinde İdare tarafından belirlenen kamulaştırma bedeli başvurana ödenmiştir.
Ödenen tutar üzerinde anlaşmazlık doğunca başvuran Tarsus Asliye Hukuk Mahkemesi'ne kamulaştırma bedelinin artırılması talebiyle başvuruda bulunmuştur.
Tarsus Asliye Hukuk Mahkemesi başvuranı haklı bularak İdare tarafından başvurana, mülkün devir tarihinden itibaren işlemek üzere gecikme faiziyle birlikte ek tazminat ödenmesine karar vermiştir. Yargıtay verilen bu kararı onamıştır.
2000 tarihinde İdare başvurana 31 Aralık 1997 tarihine kadar %30, 1 Ocak 1998 tarihinden 31 Aralık 1999 tarihine kadar %50, ve bundan sonraki dönem içinse %60 oranlarında gecikme faiziyle birlikte sözkonusu ek tazminatı ödemiştir.
Ayrıntılar aşağıdaki tabloda yer almaktadır
KARAR TARIHI 1.4.1997
GECİKME FAİZİ HESABININ BAŞLANGIÇ TARIHI 22.1.1997
YARGITAY KARAR TARIHI 3.7.1997
EK TAZMİNAT TUTARI (TL) 6 600 000 000
ÖDEMENİN TUTAR VE TARİHİ 19 096 370 000 6.12.2000
HUKUK AÇISINDAN
I. 1 NO'LU EK PROTOKOL'UN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran, İdare'nin ek kamulaştırma bedelini ödemede gecikmesi ve Türkiye'deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle ek tazminatın değer kaybettiğinden şikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesine gönderme yapmaktadır.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
Hükümete göre başvuran, AİHS'nin 35. maddesinin gerektirdiği gibi Borçlar Kanunu'nun 105.maddesinin sunduğu başvuru yollarını gerektiği şekilde kullanmadığından dolayı iç hukuk yollarını tüketmemiştir. Ek tazminat bedelinin ödenmesindeki gecikmenin neden olduğu iddia edilen kaybın tazmini, gecikme faizi ile telafi edilen zararın ötesinde mağdur olduğu bir zararın varlığını ispatladığı sürece mümkün olabilmektedir.
AİHM, içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adıgeçen karar) ve elindeki mevcut unsurların tümünü gözönüne alarak, başvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM başvuruda hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile karşılaşılmadığını tespit etmiştir.
A. Esas Hakkında
AİHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da incelemiş ve I No'lu ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz., Akkuş, adıgeçen karar, s. 1317, §31 ve Aka, adıgeçen karar, s. 2682, §§ 50-51).
AİHM mevcut davayı incelemiş ve Hükümet'in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaştırmayı yapan idare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın ödenmesindeki gecikme, başvuranı, mülkünün kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuştur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresine eklenen bu gecikme, AİHM'yi, başvuranın toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldığı yönünde düşünmeye sevk etmektedir.
Sonuç olarak AİHM, I No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
II. AİHS'NİN 6§1 MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran yürütülen adli işlemlerin süresinin AİHS'nin 6§1 maddesini ihlal ettiğinden şikayetçi olmaktadır.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
AİHM sözkonusu şikayetin AİHS'nin 35§3 maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.
B. Esas Hakkında
1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında, AİHM şikayetin ayrıca Sözleşme'nin 6§1 maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına karar vermiştir.
III. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Maddi ve Manevi Tazminat
Başvuran 9.147 Euro değerinde maddi zarara uğradığını iddia etmektedir.
Hükümet bu iddialara karşı çıkmaktadır.
AİHM, Akkuş (adıgeçen karar, s. 1311, §§ 35-36 ve 39) kararında benimsenen hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında, başvurana talep edilen tutarın tamamının ödenmesine karar vermiştir.
B. Masraf ve Harcamalar
Başvuran bu konuda hiçbir talepte bulunmamıştır.
C. Gecikme faizi
AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı % 3 oranında gecikme faizi uygulanacağını belirtmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. I No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. AİHS'nin 6§1 maddesine dayanan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;
4. a) AİHS'nin 44§2 maddesi uyarınca, kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden Türk Lirası'na çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek KDV, pul, harç ve masraflarla birlikte, Savunmacı Devlet tarafından başvurana maddi tazminat için 9.147 Euro (dokuz bin yüz kırk yedi Euro) ödemesine,
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar, Hükümetin, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77§§ 2 ve 3 maddesine uygun olarak 13 Eylül 2005 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy