(Başvuru no: 72970/01)
Kararın Özeti
STRAZBURG
4 Nisan 2006
İşbu karar Sözleşmenin 44 § 2. maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecek olup şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (72970/01) başvuru nolu davanın nedeni Gültekin Karaaslan'ın (Başvuran) Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne 28 Mayıs 2001 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Temel İnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış olduğu başvurudur. Başvuran, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Antalya barosu avukatlarından Elvan Tetik tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (İdare) 1997 yılında başvurana ait Antalya'da bulunan araziyi istimlâk etmiştir.
Başvuran, İdare tarafından ödenen miktarın yetersiz olduğu gerekçesiyle ek kamulaştırma bedeli talebiyle Antalya Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurmuştur.
Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 10 Şubat 1999 tarihinde alınan karar Yargıtay tarafından bozulmuş ve dosya İlk derece mahkemesine gönderilmiştir.
Dava dosyasının yeniden incelenmesinin ardından 1 Kasım 2000 tarihinde Asliye Hukuk Mahkemesi başvurana 912.900.740 TL. ek bedel ödenmesine ve taşınmazın İdareye geçtiği 18 Şubat 1998 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faizin eklenmesine karar vermiştir.
Taraflar temyize gitmediğinden, karar 29 Kasım 2000 tarihinde nihai hale gelmiştir.
İlgili döneme ilişkin yıllık % 50 ve % 60 yasal faiz oranıyla birlikte başvurana 28 Kasım 2000 tarihinde 2.310.690.000 TL. ek bedel ödenmiştir.
HUKUKA DAİR
I. EK 1 NO'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİ'NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuran ek kamulaştırma bedelinin geç ödenmesi nedeniyle değer kaybettiğinden ve Türkiye'deki yüksek enflasyon karşısında yasal faiz oranının yetersiz kalmasından şikâyetçi olmakta, bu doğrultuda Ek 1 nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini ileri sürmektedir.
A. Kabuledilebilirlik hakkında
AİHM, mahkemenin bu yöndeki yerleşik içtihatları (Bkz. özellikle Aka kararı) ve sunulan unsurların bütünü ışığında, başvurunun esastan incelenmesi gerektiğine itibar etmektedir. Başvurunun kabul edilemez bulunması için hiçbir gerekçe tespit edilmemiştir.
B. Esas hakkında
AİHM, daha önceki kararlarda benzer şikayetlerin dile getirildiğini ve bunların Ek 1 nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlali ile sonuçlandığını dile getirmektedir (Bkz. sözü edilen Akkuş kararı, s. 1317, §§ 30-31, ve Aka kararı, s. 2682, §§ 50-51).
AİHM, olayların koşullarını incelemiş ve Hükümetin davanın sonucunu değiştirecek hiçbir tespiti ve delili sunmadığını not etmektedir. AIHM'ye göre, Karaaslan'ın arazisinin kamulaştırılması esnasında alacağı miktar ile bunun düzenlenmesi -ki bu eksiklikler kamulaştırıcı idareye yüklenebilir- arasındaki fark başvuranın maddi kayba uğramasına yol açabilir ve bunun yanı sıra mülkiyet hakkının korunması ile genel menfaatin gereklilikleri arasındaki hassas dengeyi bozabilir (Bkz. mutatis mutandis, sözü edilen Akkuş kararı, s. 1310, §§30-31).
Sonuç olarak Ek 1 nolu Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
II. AİHS'NİN 41. MADDESİ'NİN UYGULANMASI
A. Maddi ve manevi tazminat
Başvuran 640 Amerikan Doları (USD) maddi zarara uğradığını iddia etmektedir. Ayrıca manevi tazminat olarak 10.000 USD talep etmektedir.
Hükümet bu miktarları aşırı ve ispat edilmemiş olarak nitelendirmektedir.
AİHM, Aka kararında (sözü edilen, s. 2683-2684, §§ 55-56) belirlenen hesaplama yöntemini dikkate alarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında, başvurana maddi tazminat olarak talep ettiği miktara karşılık gelen 536 Euro'nun ödenmesine karar vermiştir.
Manevi zararla ilgili olarak AİHM, ihlal kararının tespitinin başlı başına bir adil tazmini oluşturduğu kanısındadır.
B. Masraf ve harcamalar
Başvuran 2 Kasım 2004 tarihli görüşlerinde AİHM nezdinde yapmış olduğu harcamalar için 400 USD talep etmiştir.
Hükümet bu miktarın belgelenmediğini savunmaktadır.
AİHM, başvuran tarafından öne sürülen iddiaların yeterince kanıtlanmamasına karşın davanın özel koşulları dikkate alındığında başvurana talep ettiği 400 USD karşılığı 335 Euro'nun ödenmesinin uygun olacağına itibar etmiştir.
C. Gecikme Faizi
AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına 3 puanlık bir artışın ekleneceğini belirtmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AİHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. AİHS'ye Ek 1 nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. Mevcut kararın manevi zarar için tek başına adil bir tazmini oluşturduğuna;
4. a) AİHS'nin 44 § 2. maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL.'ye çevrilmek ve her türlü vergiden muaf olmak üzere Savunmacı Hükümetin başvurana:
i. maddi tazminat olarak 536 (beş yüz otuz altı) Euro;
ii. masraf ve harcamalar için 335 (üç yüz otuz beş) Euro ödemesine;
b) Söz konusu sürenin bittiği tarihten itibaren ve ödemenin yapılmasına kadar, Avrupa Merkez Bankasının o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faizin uygulanmasına;
5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AİHM'nin iç tüzüğünün 77 §§ 2. ve 3. maddelerine uygun olarak 4 Nisan 2006 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy