(AİHS 1 NOLU EK PROTOKOL m. 1)
(Başvuru no:73068/01 ve 73657/01)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
17 Temmuz 2007
İşbu karar AIHS 'nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve (73068/01 ve 73657/01) başvuru numaralı davanın nedeni başvuru tarihlerini de içeren detaylarının ekte sunulduğu bu ülke vatandaşlarının Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AIHM) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin ("Sözleşme") İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurulardır.
Başvuranlar, isimleri ekte belirtilen avukatlar tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. MEVCUT DAVA KOŞULLARI
İdare, başvuranlara ait taşınmazları kamulaştırmış ve başvuranlara kamulaştırma bedeli ödemiştir.
İdare tarafından ödenen tutarda anlaşmazlık doğması üzerine, başvuranlar, Asliye Hukuk Mahkemelerine kamulaştırma bedelinin arttırılması talebiyle dava açmışlardır.
Yargıtay tarafından verilen kararların tarihi, gecikme faizi başlangıç tarihi, ödeme tarihi, yerel mahkemeler tarafından belirlenen ek kamulaştırma bedelleri ve gecikme faizi ile birlikte hesaplanan kamulaştırma bedelleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Başvuranların adlan ve başvuru numaralan Ek kamulaştırma bedelleri TL Gecikme faizi başlangıç tarihi Yargıtay kararları tarihi Ödemelerin tarihi Ödemelerin miktarları TL
Bağcı ve diğerleri 73068/01 3 955 768 512 TL (Ankara Asliye Hukuk Mahkemesi) 16 Ocak ve 26 Ocak 1998 15 Şubat ve 1 Mayıs 2000 20 Haziran 2000 8 990 660 000 TL
Emlek 73657/01 123 114 023 625 TL (Diyarbakır Asliye Hukuk Mahkemesi) 25 Mart 1999 28 Eylül ve 27 Kasım 2000 20 Mart 2001 260 386 100 000 TL
HUKUK AÇISINDAN
I. DAVALARIN BİRLEŞTİRİLMESİ
Olayların ve esasa ilişkin ortaya koydukları sorunların benzerliği dikkate alınarak, AİHM, İç Tüzüğü'nün 42§1. maddesi uyarınca, davaların birleştirilmesinin uygun olacağı kanaatindedir.
II. 1 NO'LU EK PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar, Türkiye'deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetersiz kalan gecikme faizleri nedeniyle Devlet tarafından gecikmeli olarak ödenen ek kamulaştırma bedellerinin değer kaybettiğinden şikayetçi olmakta ve 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesine atıfta bulunmaktadırlar.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
AİHM, içtihadından doğan kriterler ışığında ( Bkz; özellikle, sözü edilen Aka) ve sahip olduğu unsurların tamamı göz önüne alındığında, bu şikayetin esastan incelenmesi gerektiği kanaatindedir. AIHM, kabuledilmezliğe dair hiçbir gerekçe bulunmadığını saptamaktadır.
B. Esas Hakkında
AİHM, daha önce, mevcut davadaki sorunlara benzer sorunların belirtildiği başka davaları da incelemiş ve 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir. ( Bkz; sözü edilen Aka)
AİHM, mevcut davada Hükümet'in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmaktadır. AIHM, ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvurana verilmesi gereken ek tazminatın ödenmesindeki gecikmenin başvuranları mülkiyetin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmaktadır. Bu zarar, enflasyon oranı karşısında gecikme faizi oranının yetersiz kalmasıyla ikiye katlamaktadır. Başvuranların taşınmazlarının kamulaştırıldığı anda alacaklarının değeri ile ödemenin yapıldığı andaki değer arasındaki fark, AİHM'yi başvuranların toplum yararının gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düşünmeye sevk etmektedir.
Sonuç olarak, 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
III. AİHS'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Tazminat
Bağcı ve Diğerleri davasında (başvuru no: 73068/01), başvuranlar, 14.542 Euro'ya tekabül eden 8.204.856.144 TL maddi tazminat olarak istemektedirler. Emlek davasında (başvuru no: 73657/01) başvuranlar, 65.513 Euro maddi tazminat olarak istemektedirler. Bununla birlikte başvuranlar, manevi tazminat olarak kendilerine bir meblağının ödenmesini de talep etmektedirler.
Hükümet bu miktarlara karşı çıkmakta ve bu miktarların desteklenmediği kanısındadır.
İçtihadı ışığında ve kendi hesaplama yönetiminden hareketle, AIHM, Bağcı ve Diğerleri davasında başvuranlara ortaklaşa olarak 6.370 Euro ödenmesinin uygun olduğu kanaatindedir.
AİHM, Emlek davasında, başvuran İdil Emlek'e 8.360 Euro ve diğer altı başvuranların her birine 4.180 Euro olmak üzere toplamda 33. 440 Euro ödenmesinin uygun olacağı kanaatindedir.
AİHM, ihlal tespitinin kendisinin manevi tazminata ilişkin olarak yeterli adil tazmin oluşturduğu kanaatine varmıştır.
B. Masraf ve Harcamalar Hakkında
Emlek davasında, başvuranlar, avukat masrafları için 2.286 Euro istemektedirler. Bağcı ve Diğerleri davasında, başvuranlar, 1.000 Amerikan Doları istemektedirler. Sahip olduğu unsurları ve içtihadından doğan kriterleri dikkate alarak, AIHM, hakkaniyete uygun olarak, Bağcı ve Diğerleri davasında, başvuranlara ortaklaşa olarak, 500 Euro ve Emlek davasında avukat masrafları başlığı altında da başvuranlara ortaklaşa olarak 500 Euro verilmesine karar vermiştir.
C. Gecikme Faizi
AİHM, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puanlık bir artışın eklenmesinin uygun olacağına hükmetmektedir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK, AIHM, OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvuruların birleştirilmesine;
2. Başvuruların kabuledilebilir olduğuna;
3. 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
4. İhlal tespitinin kendisinin başvuranların maruz kaldığı manevi zarar için yeterli adil tazmin oluşturduğuna;
5. a) AİHS'nin 44§2. maddesi uyarınca kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme tarihindeki döviz kuru üzerinden YTL' ye çevrilmek üzere Savunmacı Devlet tarafından başvuranlara aşağıdaki miktarların ödenmesine;
i. Bağcı ve Diğerleri davasında, maddi tazminat olarak: başvuranlara ortaklaşa olmak üzere 6.370 Euro (Altı bin üç yüz yetmiş Euro) ödenmesine;
ii. Emlek davasında maddi tazminat olarak: başvuran İdil Emlek'e 8.360 Euro (sekiz bin üç yüz altmış Euro) ve diğer altı başvuranın her birine 4.180 Euro (dört bin yüz seksen Euro) olmak üzere toplam 33.440 Euro ( otuz üç bin dört yüz kırk Euro) ödenmesine;
iii. masraf ve harcamalar: Bağcı ve Diğerleri davasında, başvuranlara ortaklaşa olarak 500 Euro ( beş yüz Euro) ve Emlek davasında başvuranlara ortaklaşa olarak 500 Euro ( beş yüz Euro) ;
iv. yukarıdaki miktarların her türlü vergiden muaf tutulmasına;
b) sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar
Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;
6. Adil tazime ilişkin diğer tüm taleplerin reddine;
KARAR VERMİŞTİR.
İşbu karar Fransızca hazırlanmış olup, iç tüzüğün 77§ § 2 ve 3. maddelerine uygun olarak 17 Temmuz 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir.
EK
73068/01 Nolu Bağcı ve Diğerleri başvurusu
Başvuru tarihi: 23 Ekim 2000
Başvurunun Hükümete tebliğ edildiği tarih: 9 Eylül 2005
Başvuranların isimleri: Kamile Bağcı, Ayşe Kaya, Nezahat Erkanal, Melahat Özdoğan, Hüseyin Yarar ve Yılmaz Bağcı
Doğum tarihleri: sırasıyla, 1931, 1952, 1955, 1941 ve 1948 Temsilci: Antalya Barosu avukatı, A.E. Tetik
73657/01 NoTu Emlek başvurusu
Başvuru tarihi: 21 Mayıs 2001
Başvurunun Hükümete tebliğ edildiği tarih: 27 Eylül 2005
Başvuranların isimleri: İdil Emlek, Selamet Emlek, Remziye Emlek ( Önemli), Bereket Emlek, Kısmet Emlek, Mehmet Emlek ve Hareket Emlek
Doğum tarihleri: sırasıyla, 1930, 1951, 1953, 1964, 1967,1968 ve 1973
Temsilciler: Diyarbakır Barosu avukatlarından, R. ve S. Tanrıkulu (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy