(AİHS. m. 29, 37)
Hasan KUZU tarafından Türkiye aleyhine yapılan 74529/01 sayılı başvurunun
KABULEDİLEBİLİRLİĞİNE İLİŞKİN KARAR
(26 Eylül 2006)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire), 26 Eylül 2006 tarihinde,
Başkan J.-P COSTA,
Yargıçlar A.B. BAKA,
R. TÜRMEN,
M.UGREKHELIDZE,
E.FURA-SANDSTRÖM
D. JOCIENE,
D. POPOVIC ve
Yazı İşleri Müdürü S.DOLLE'nin katılımı ile toplanmış,
1 Temmuz 1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonuna yapılmış olan yukarıdaki başvuruyu,
AİHM'ye başvuruyu inceleme yetkisi veren AİHS'nin 11 nolu Protokolü'nün 5 § 2. maddesini,
AİHS'nin 29 § 3. maddesini uygulamaya ve davanın esası ile kabuledilebilirliğini beraber incelemeye dair kararı,
AİHM'nin başvurunun kayıttan düşürülmesine ilişkin 20 Eylül 2005 tarihli kararını;
AİHM'nin başvurunun dava listesine alınmasına ilişkin 28 Şubat 2006 tarihli kararını;
Davanın dostane çözümünü kabul eden resmi deklarasyonları dikkate alarak, izleyen kararı vermiştir:
OLAYLAR
Hasan Kuzu isimli başvuran, Türk vatandaşıdır, 1929 doğumludur ve Mersin'de ikamet etmektedir. AİHMde, Mersin Barosu'na bağlı Ö. Sözer tarafından temsil edilmiştir.
Davanın olayları, taraflarca sunulduğu şekliyle şöyle özetlenebilir.
14 Temmuz 1993 tarihinde, karayolu yapımından sorumlu bir devlet organı olan Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, karayolu yapmak amacıyla, İçel'de başvurana ait olan arsayı kamulaştırmıştır. Bir bilirkişi komitesi, başvurana ait arsaların değerlendirmesini yapmış ve kamulaştırma gerçekleştiğinde 144.410.000 TL kendisine ödenmiştir.
28 Aralık 1993 tarihinde, başvuran artırma bedeli talebiyle Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi'nde dava açmıştır. 14 Aralık 1994 tarihinde, Mersin Asliye Hukuk Mahkemesi, başvurana, arsanın tapusunun devredildiği tarih olan 14 Aralık 1993'ten itibaren geçerli olmak üzere 150.736.255 TL artırma bedeli ve yıllık % 30 gecikme faizi ödenmesine karar vermiştir. 26 Ocak 1998 tarihinde, Yargıtay, Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararını onamıştır.
24 Haziran 1998 tarihinde, başvuran, mahkemenin ödenmesine hükmettiği, toplam 417.997.000 TL tutarındaki artırma bedelini ve gecikme faizini almıştır.
Detaylar aşağıdaki tabloda görülebilir:
ARTIRMA ARTIRMA ÖDEME TARİHİ ÖDEME MİKTARI
BEDELİNE BEDELİ TUTARI (YILLIK %30
İLİŞKİN (FAİZLER VE YASAL FAİZ
KARARIN ADLI ORANI VE
KESİNLEŞTİĞİ MASRAFLAR) MASRAFLAR
TARİH (Türk Lirası) DAHİL) (Türk Lirası)
26.01.1998 150.736.255 24.06.1998 417.997.000
ŞİKAYET
Başvuran, 1 nolu Protokol'ün 1. maddesi çerçevesinde, Türkiye'de enflasyon oranı hayli yüksek iken, arsaları kamulaştırıldıktan sonra, kendilerine artırma bedeli üzerinden yetersiz faiz ödendiğinden şikayetçi olmuşlardır. Ayrıca, yetkililerin kendilerine ilgili meblağları ödemekte geciktiğini iddia etmişlerdir.
USUL
Başvuranın ve Hükümet'in temsilcileri arasındaki gayrı resmi görüşmelerden sonra, Bölüm Katibi'nden, tarafların konu üzerinde bir çözüme ulaşmasında yardımcı olması talep edilmiştir. Bunun sonunda Katip, taraflara deklarasyon taslakları hazırlamıştır.
12 Mayıs 2005 ve 26 Nisan 2002 tarihlerinde, sırasıyla, başvuran ve Hükümet, davanın dostane çözümünü kabul eden resmi deklarasyonları sunmuştur. 20 Eylül 2005 tarihinde, AİHM, davanın çözüme ulaşmasının ardından, başvurunun kayıttan düşürülmesine karar vermiştir.
19 Aralık 2005 tarihli bir faks mesajı ile, Hükümet, başvuranın 24 Nisan 2003 tarihinde vefat etmiş olduğunu AİHM'ye bildirmiştir.
14 Şubat 2005 tarihli bir faks mesajı ile, başvuranın temsilcisi, AİHM'ye, başvuranın vefatından haberi olmadığını bildirmiştir. Ayrıca, başvuranların mirasçıları olan Elif Başlı (Kuzu), Havva Kalınlı (Kuzu), Reşat Kuzu, Rafet Kuzu ve Mehmet Altuğ'un, başvuranın yaptığı başvuruyu takip etmek istediklerini AİHM'ye bildirmiştir.
28 Şubat 2006 tarihinde, AİHM, başvuryu dava listesine tekrar dahil etmeye karar vermiştir.
Bunun akabinde, Yazı İşleri Müdürü, taraflara yeni taslak deklarasyonlar sunmuştur.
HUKUK
29 Mayıs 2006 tarihinde, AİHM, Hükümet'ten izleyen deklarasyonu almıştır:
"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde görülmekte olan yukarıda anılan davanın dostane çözümü için Türk Hükümeti'nin, Hasan Kuzu'nun mirasçıları olan Elif Başlı (Kuzu), Havva Kalınlı (Kuzu), Reşat Kuzu, Rafet Kuzu ve Mehmet Altuğ'a ex gratia 7.500 Euro (yedi bin beş yüz Euro) ödemeyi teklif ettiğini beyan ederim.
Her türlü maddi ve manevi zarar ile mahkeme masrafım kapsayacak olan bu meblağ, ödeme tarihinde uygulanabilecek her türlü vergi, damga ve gümrük vergisinden muaf olacaktır. Bu meblağ, AİHM'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 37. maddesi uyarınca verdiği kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödemenin sözkonusu üç aylık süre içerisinde yapılmaması durumunda, bu sürenin sona ermesinden ödeme gününe kadar, Hükümet, gecikme dönemi için Avrupa Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oran üzerinden faiz ödemeyi taahhüt eder. Ödeme, davamn nihai çözümünü teşkil edecektir.
AİHM, 7 Haziran 2006 tarihinde, başvuranların temsilcisinin imzaladığı izleyen deklarasyonu almıştır:
"Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde görülmekte olan yukarıda anılan davanın dostane çözümü için Türk Hükümeti'nin, Hasan Kuzu'nun mirasçıları olan Elif Başlı (Kuzu), Havva Kalınlı (Kuzu), Reşat Kuzu, Rafet Kuzu ve Mehmet Altuğ'a ex gratia 7.500 Euro (yedi bin beş yüz Euro) ödemeyi teklif ettiğini tarafımızca not edilmiştir.
Her türlü maddi ve manevi zarar ile mahkeme masrafım kapsayacak olan bu meblağ, ödeme tarihinde uygulanabilecek her türlü vergi, damga ve gümrük vergisinden muaf olacaktır. Bu meblağ, AİHM'nin Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 37. maddesi uyarınca verdiği karamı tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödemenin sözkonusu üç aylık süre içerisinde yapılmaması durumunda, bu sürenin sona ermesinden ödeme gününe kadar, Hükümet, gecikme dönemi için Avrupa Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oran üzerinden faiz ödemeyi taahhüt eder.
Teklifi kabul eder ve sözkonusu başvuruya yol açan olaylar hususunda Türkiye aleyhindeki iddialardan vazgeçerim.
Bunun, davanın dostane çözümünü teşkil ettiğini beyan ederim. Bu deklarasyon, Hükümet ve başvuranın mirasçıları arasında varılan dostane çözüm kapsamında yapılmıştır. ..."
AİHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü not eder. Çözümün, AİHS ve Protokollerinde tanımlanan insan haklarına saygı temeline dayandığı hususunda tatmin olmuş ve başvurunun incelenmesinin devamını haklı çıkaracak kamu yararına hiçbir neden bulmamıştır (AİHS'nin in fine 37 § 1. maddesi). Dolayısıyla, AİHS'nin 29 § 3. maddesinin davaya uygulanmasına devam edilmemelidir ve dava kayıttan düşürülmelidir.
Yukarıdaki gerekçelere dayanarak, AIHM oybirliği ile
AİHS'nin 29 § 3. maddesinin uygulanmasına devam edilmemesine ve başvurunun kayıtlardan düşürülmesine karar vermiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy