(Başvuru no: 77343/01)
(Dostane Çözüm)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (İkinci Daire), 24 Ocak 2006 tarihinde,
Başkan J.-P COSTA,
Yargıçlar, A. B. BAKA,
R. TÜRMEN,
K. JIMGWIERT,
M.UGREKHELIDZE,
A.MULARONI,
E.FURA-SANDSTRÖM ve Yazı İşleri Müdürü S. DOLLE'in katılımı ile toplanmış, Yukarıda anılan 8 Ağustos 2001 tarihli başvuruyu, 1 Temmuz 1994 tarihli kısmi kabul edilebilirlik kararını,
AİHS'nin 29 § 3. maddesi uyarınca davanın esasları ve kabul edilebilirliğini birlikte ele alma kararını,
Davanın dostane çözümünü kabul eden resmi deklarasyonları dikkate alarak izleyen kararı vermiştir.
OLAYLAR
Orhan Atalay, Abdullah Şaşmaz, Ahmet Taş, Adnan Karakaş ve Hikmet Adsız isimli başvuranlar Türk vatandaşıdır ve sırasıyla 1968, 1971, 1974, 1962 ve 1963 doğumludur. AİHM'de Ankara Barosu'na bağlı S. Özdemir tarafından temsil edilmişlerdir.
Dava olayları, taraflarca sunulduğu şekliyle şöyle özetlenebilir:
Birinci ve ikinci başvuran, 22 Aralık 1992'de, üçüncü başvuran 31 Ekim 1992'de, dördüncü başvuran 6 Ocak 1993'te ve beşinci başvuran 16 Ocak 1993'te tutuklanmıştır. PKK'ye (Kürdistan İşçi Partisi) üye olmak ve Türkiye Cumhuriyeti aleyhine ayrılıkçı faaliyetlerde bulunmakla suçlanmışlardır.
18 Ocak 1993 tarihinde, birinci ve ikinci başvuran, sorgu hakimi huzuruna çıkarılmışlardır. Beşinci başvuran, 20 Ocak 1993'te sorgu hakimi huzuruna çıkarılmıştır. Diğer başvuranlar, polis gözaltında bir ay kaldıktan sonra sorgu hakimi huzuruna çıkarılmıştır. Akabinde, sorgu hakimleri, başvuranların tutuklu yargılanmalarına karar vermiştir.
9 Mart 1993 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi Cumhuriyet Savcısı, başvuranlar dahil olmak üzere, elli dokuz kişiyi, diğer hususların yanı sıra, ayrılıkçı faaliyetlere karışmak ve PKK'ya üye olmakla suçlayan bir iddianame hazırlamıştır.
17 Mart 1993 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranların yargılanmasına başlamıştır. İlk duruşma 26 Nisan 1993 tarihinde yapılmıştır.
Başvuranlar, 26 Nisan 1993 ve 8 Mayıs 2000 tarihleri arasında yapılan duruşmaların bir çoğunda bulunmuşlardır.
8 Mayıs 2000 tarihinde, Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi, başvuranları yargılamış ve Türk Ceza Kanunu'nun 125. maddesi uyarınca ölüm cezasına çarptırmıştır. Hüküm, daha sonra müebbet hapse çevrilmiştir.
Dava, temyiz için doğrudan Yargıtay'a intikal etmiştir.
2 Nisan 2001 tarihinde, Yargıtay temyizi reddetmiş ve birinci derece mahkemesinin kararını onamıştır.
ŞİKAYET
Başvuranlar, yargılama süresinin AİHS'nin 6 § 1. maddesinde yer alan "makul süre" şartıyla bağdaşmadığını ileri sürerek şikayetçi olmuşlardır.
HUKUK
AİHM, Hükümet'ten izleyen deklarasyonu almıştır:
"Türk Hükümeti'nin her bir başvurana, Avrupa İnsan Haklan Mahkemesinde görülmekte olan yukarıda anılan davanın dostane çözümünü teminen ex gratia 2.000 Euro (iki bin Euro), toplam 10.000 Euro (on bin Euro) tutarındaki meblağı ödemeye hazır olduğunu beyan ederim.
Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarım kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası'na çevrilmek üzere Euro olarak başvuranlar ve/veya yetkili temsilcileri tarafından belirlenen bir banka hesabına ödenecektir. Bu meblağ, AİHM'nin Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 37. maddesi uyarınca verdiği kararın tebliğ tarihini müteakip üç ay içerisinde ödenecektir. Bu ödemenin söz konusu üç aylık süre içerisinde yapılmaması durumunda, bu sürenin sona ermesinden ödeme gününe kadar, Hükümet, gecikme dönemi için Avrupa Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı orana üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oran üzerinden faiz ödemeyi taahhüt eder. Ödeme, davanın nihai çözümünü teşkil edecektir..."
AİHM, başvuranların temsilcisinin imzaladığı izleyen deklarasyonu almıştır:
"Başvuranların temsilcisi olarak, Türk Hükümeti'nin her bir başvurana, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde görülmekte olan yukarıda anılan davanın dostane çözümünü teminen ex gratia 2.000 Euro (iki bin Euro), toplam 10.000 Euro (on bin Euro) tutarındaki meblağı ödemeye hazır olduğunu not ederim. Davayla ilgili her türlü tazminat ve mahkeme masraflarım kapsayacak olan bu tutar, uygulanabilecek her türlü vergiden muaf olacak, ödeme tarihinde geçerli olan kur üzerinden Yeni Türk Lirası'na çevrilmek üzere, Euro olarak, tarafımızdan belirlenen bir banka hesabına ödenecektir. Bu tutar, AİHM tarafından Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 37. maddesi uyarınca verilen kararın tebliğ tarihinden itibaren üç ay içinde ödenecektir.
Konuyla ilgili olarak başvuranlarla görüştüğümü bildirir, teklifi kabul eder ve bu başvuru olayları bağlamında Türkiye aleyhindeki iddialardan vazgeçtiğimi beyan ederim.
Bu deklarasyon, Hükümet ve başvuranlar arasında varılan dostane çözüm kapsamında yapılmıştır. ..."
AİHM, taraflar arasında varılan dostane çözümü not eder. Çözümün AİHS ve Protokollerinde tanımlandığı şekliyle insan haklarına saygı temelinde olduğunu not etmiş ve başvurunun incelenmesine devam edilmesini gerekli kılabilecek hiçbir gerekçe tespit etmemiştir (AİHS'nin in fine 37 § 1. maddesi). Buna göre, AİHS'nin 29 § 3. maddesi davaya uygulanmamalıdır ve dava kayıttan düşürülmelidir.
Bu sebeplerle, AİHM oybirliğiyle
Başvuruyu kayıttan düşürmeye karar vermiştir. (¤¤)
S.DOLLE J.-P. COSTA
Yazı İşleri Müdürü Başkan
Full & Egal Universal Law Academy