(AİHS m. 6, 11, 13)
(Başvuru no: 78154/01)
23 Mayıs 2006
Kabuledilebilirlik Kararının Özet Çevirisi
OLAYLAR
1960 doğumlu Adem Bayrak, 1962 doğumlu Meyet Tekin, 1945 doğumlu Mehmet Kıtay, 1969 doğumlu Musa Tatlısoy ve 1975 doğumlu Yasemin Değer adındaki başvuranlar Türk vatandaşı olup Diyarbakır'da ikamet etmektedir. Başvuranlar, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) önünde Diyarbakır Barosu avukatlarından S. Kurbanoğlu tarafından temsil edilmektedir.
A. Dava Koşulları
Tarafların sunduğu üzere dava koşulları aşağıdaki gibi özetlenebilir.
Başvuranlar, 25 Ocak 2000 tarihinde kurulan ve Belediye tarafından finanse edilen "Yenişehir Belediyesi Gençlik Kulübü Derneğinin üyesidirler. Bu Derneğin amacı, Diyarbakır'da ikamet eden gençlere yönelik müzik, resim, bilgisayar, elektronik eşya tamir dersleri gibi çeşitli kültürel ve sportif faaliyetler düzenlemektir.
25 Eylül 2000 tarihinde, Yenişehir Belediyesi Gençlik Kulübü Derneği, üyelerinin listesini ve başkanlarının ismini Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü Dernekler Masası'na bildirmiştir.
Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü, 28 Kasım 2000 tarihinde yapılan denetleme sırasında, üç yüzden fazla kişinin Derneğe üye olmamasına rağmen Dernek faaliyetlerine katıldığını, reşit olmayan çocukların ailelerinin izni olmaksızın çeşitli kurslara kaydedildiğini ve düzenlenen kurslar sırasında Türk Hukuku'nda yasaklanmış bir örgüt olan PKK lehine konuşmalar yapıldığını tespit etmiştir. Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü polisleri, Derneğin sözkonusu örgüte yandaş toplama amacıyla hareket ettiğine ilişkin bir rapor düzenlemiştir.
Derneğin faaliyetleri, Valilik kararlarıyla ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 11/0 maddesi gereğince art arda 30 Kasım 200, 28 Şubat, 31 Mayıs, 29 Ağustos, 27 Kasım 2001 tarihlerinde üç aylık süreyle durdurulmuştur.
6 Kasım 2001 tarihli iddianameyle, "yasadışı terör örgütü PKK lehine ayrılıkçı propaganda" yapmak suçlarından aralarında başvuranın da bulunduğu sekiz İdare Kurulu üyesi aleyhinde kamu davası açılmıştır.
Diyarbakır Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM), 7 Şubat 2002 tarihinde gerçekleşen ilk duruşmada, aleyhte delil yetersizliğinden başvuranların beraatlarına karar vermiştir.
1 Haziran 2002 tarihinde, Dernek merkezi açılmış ve faaliyetlerine devam etmiştir.
Dernek, 25 Şubat 2003 tarihinde Genel Kurul Toplantısı düzenlemiştir.
29 Ocak 2005 tarihinde düzenlenen Genel Kurul Toplantısı sırasında yeni İdare Kurulu oluşturulmuş ve derneğin adı "Yenişehir Gençlik Kulübü Derneği olarak değiştirilmiştir.
ŞİKAYETLER
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHS) 10 ve 11. maddelerine atıfta bulunan başvuranlar, Olağanüstü Hal Bölge Valiliği kararıyla dernek faaliyetlerinin herhangi bir gerekçe gösterilmeden askıya alınmış olması sebebiyle şikayetçi olmaktadırlar.
AİHS'nin 11. ve 13. maddesi ile birlikte 6. maddesine atıfta bulunan başvuranlar 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nu uyarınca alınan valilik kararlarına itiraz edebilecekleri bir başvuru yolunun bulunmadığından şikayetçi olmaktadırlar.
HUKUK AÇISINDAN
Başvuranlar, dernek kurma özgürlüklerinin ihlal edildiğini iddia etmektedirler. Başvuranlar, dernek faaliyetlerinin 30 Kasım 2000 ve 1 Haziran 2002 tarihleri arasında durdurulmuş olmasının dernek kurma özgürlüklerinin ihlali anlamına geldiğini ileri sürmektedirler.
Hükümet, Dernek hakkında adli ya da idari herhangi bir fesih kararının alınmadığını ve başvuranların beraat ettiklerini belirtmektedir. Hükümet, 1 Haziran 2002 tarihinde Derneğin faaliyetlerine tekrar başladığına ve yeni bir İdari Kurul'un oluşturulduğuna dikkat çekmektedir. Bu nedenle başvuranlar, sözkonusu dernek adına faaliyetlerini gerçekleştirmede serbestlerdi. Bu nedenle Hükümet, herhangi bir müdahaleden ya da başvuranların dernek kurma haklarının sınırlandığından söz edilemeyeceğini belirtmektedir.
Başvuranlar, Dernek faaliyetlerine ara verilmiş olması sebebiyle fikirlerini açıklama ve derneğe yeni üye kazandırma imkanı bulamadıklarını ileri sürmektedirler. Başvuranlar ayrıca, derneğin merkezinin faaliyete geçmiş olmasının mağdur sıfatlarını ortadan kaldırmak için yeterli olmadığını iddia etmektedirler.
AİHM mevcut davada, Dernek merkezinin 30 Kasım 2000 ile 1 Haziran 2002 arasında, yani bir yıl altı ay süreyle kapalı kaldığını tespit etmektedir. Dernek merkezi, 1 Haziran 2002 tarihinde açılmış ve bu tarihten beri aralıksız olarak faaliyetlerine devam etmiştir. AİHM, DGM önündeki duruşma sırasında başvuranların beraat ettiklerini de gözlemlemektedir. Bu nedenle AIHM, Asliye Ceza Mahkemesi'nin 7 Şubat 2002 tarihinde verdiği beraat kararıyla ve Demek merkezinin açılmasıyla başvuranların şikayetçi oldukları durumun telafi edildiği kanaatindedir. Ayrıca başvuranlar, kapalı kaldığı süre boyunca Demeğin gelecekteki faaliyetleri üzerinde telafi edilemeyecek fırsatların ya da olayların var olduğu hususunu ortaya koyamamaktadır {Erol ve diğerleri-Türkiye, no: 37350/97, (karar) 27 Ocak 2004). Bu nedenlerden dolayı başvuranlar AİHS'nin 34. maddesi bakımından, sözkonusu Derneğin faaliyetlerine ara verilmiş olmasından dolayı AİHS ile güvence altına alınan haklarının ihlal edildiğini ileri süremezler.
Sonuç olarak AİHM, AİHS'nin 29 § 3. maddesinin uygulanmasına son verildikten sonra bu başvurunun, AİHS'nin 35 §§ 3 ve 4. maddesi bakımından açıkça dayanaktan yoksun olması sebebiyle kabuledilemez ilan edilmesinin uygun olacağı kanaatindedir.
Başvuranlar, 11. ve 13. maddeleri ile birlikte AİHS'nin 6. maddesine atıfta bulunarak sözkonusu Valilik kararına itiraz edebilecekleri etkili bir başvuru yolunun bulunmadığını iddia etmektedirler.
AİHS'nin 11. maddesinin ihlal edilmediğine ilişkin sonuçlar dikkate alındığında AİHM, başvuranların 6. maddeye ilişkin olarak dile getirdikleri şikayetleri ayrıca incelemenin gerekli olmadığı kanaatindedir.
Bu gerekçelere dayalı olarak AİHM oybirliğiyle,
Başvurunun kabuledilemez olduğuna karar vermiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy