(AİHS 1 NOLU EK PROTOKOL m. 1)
(Başvuru no. 12083/03)
KARAR
STRAZBURG
4 Temmuz 2006
Bu karar AÎHS 'nin 44 § 2 maddesinde belirtilen şartlarda kesinlik kazanacaktır. Ancak, şekle ilişkin değişiklik yapılabilir.
USUL
1. Dava, İnsan Hakları ve Temel Özgürlükler Sözleşmesi'nin ("Sözleşme") eski 25. maddesi uyarınca, Türkiye Cumhuriyeti aleyhine, Cafer Yayabaşı ("başvuran") isimli bir Türk vatandaşı tarafından, 6 Temmuz 1998 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Komisyonu'na ("Komisyon") yapılan başvurudan (no. 12083/03) kaynaklanmaktadır.
2. Başvuran, Ankara Barosu'na bağlı avukat Selahattin Sarıkaya tarafından temsil edilmiştir.
OLAYLAR
I. DAVA OLAYLARI
Başvuran 1946 doğumludur ve Ankara'da ikamet etmektedir.
1990 yılında belirli olmayan bir tarihte, Devlet Karayolları Genel Müdürlüğü, Ankara Merkez Otoyolu'nu inşa etmek için Ankara'da başvurana ait olan bir arsayı kamulaştırmıştır. Bir uzmanlar kurulu arsanın değerini takdir etmiş ve ilgili miktar kamulaştırma gerçekleştiğinde yetkililer tarafından başvurana ödenmiştir.
Başvuranın talebini müteakip, 27 Haziran 1995 tarihinde, Ankara Hukuk Mahkemesi, başvurana, ek kamulaştırma tazminatı artı geçerli yasal oranda faizin ödenmesine karar vermiştir.
18 Mart 1996 tarihinde, Yargıtay, bu kararı onamıştır.
18 Şubat 1998 tarihinde, başvurana, 4.560.000.000 TL ödenmiştir.
II. İLGİLİ İÇ HUKUK VE UYGULAMA
İlgili iç hukuk ve uygulama Akkuş - Türkiye kararında (9 Temmuz 1997 tarihli karar, Reportsof Judgmentsand Decisions 1997-1V, §§ 13-16) ortaya konmaktadır.
HUKUK
I. 1 NO.'LU PROTOKOL'ÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI
Başvuran, yetkililerden ancak 1998 yılının Şubat ayında almış olduğu ek kamulaştırma tazminatının, ödenebilir gecikme faizinin Türkiye'deki yüksek enflasyon oranına ayak uydurmamış olması dolayısıyla, değer kaybetmiş olduğundan şikayetçi olmuştur. Başvuran, 1 Nolu Protokol'ün 1. maddesine istinat etmiştir, sözkonusu maddenin ilgili kısmı şöyledir:
"Her gerçek ve tüzel kişinin mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkı vardır. Herhangi bir kimse, ancak kamu yaran sebebiyle ve yasada öngörülen koşullara ve uluslararası hukukun genel ilkelerine uygun olarak mal ve mülkünden yoksun bırakılabilir."
A. Kabuledilebilirlik
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 35 § 3. maddesinin anlamı dahilinde, bu şikayetin temelsiz olmadığını kaydetmektedir. AIHM, ayrıca, şikayetin başka açılardan da kabuledilmez olmadığını kaydetmektedir.
B. Esaslar
AİHM, bu davadaki konularla benzer konular ortaya koyan bazı davalarda, 1 Nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğini tespit etmiştir (bkz., yukarıda anılan, Akkuş s. 1317, §31).
Hükümet tarafından sunulan delilleri ve iddiaları inceleyen AİHM, önceki davalardaki kararlarından sapmasını sağlayacak hiçbir şey olmadığını değerlendirir. AİHM, yerel mahkemeler tarafından ödenmesine karar verilen ek kamulaştırma tazminatının ödemesindeki gecikmenin, kamulaştırma makamına isnat olunabileceğine ve mal sahibinin kamulaştırılmış arsanın kaybına ek olarak kayba maruz kalmasına sebep olduğuna karar verir. Bu gecikmenin ve işlemlerin süresinin bütün olarak sonucunda, AİHM, başvuranın, kamu yararı gerekleri ve mal ve mülk dokunulmazlığına saygı gösterilmesini isteme hakkının korunması arasında muhafaza edilmesi gereken adil dengeyi bozan, kişisel ve haddinden fazla sıkıntı yaşamak zorunda kalmış olduğuna karar verir.
Sonuç olarak, 1 Nolu Protokol'ün 1. maddesi ihlal edilmiştir.
II. AVRUPA İNSAN HAKLARI SÖZLEŞMESİ'NİN 41. MADDESİNİN UYGULANMASI
AİHS'nin 41. maddesi şöyledir:
"Mahkeme işbu Sözleşme ve protokollerinin ihlal edildiğine karar verirse ve ilgili Yüksek Sözleşmeci Tarafın iç hukuku bu ihlali ancak kısmen telafi edebiliyorsa, Mahkeme, gerektiği takdirde, hakkaniyete uygun bir surette, zarar gören tarafın tatminine hükmeder."
A. Maddi ve manevi tazminat
Başvuran, adil tazmine ilişkin görüşlerinde, başvuru formunda yer alan önceki taleplerini yinelemiş ve 5.414 Amerikan Doları maddi tazminat talep etmiştir. Aynı zamanda, 2.000.000.000 Türk Lirası manevi tazminat talep etmiştir.
Hükümet bu miktarlara itiraz etmiş ve AİHM'den adil tazmin ödenmemesine karar vermesini talep etmiştir.
AİHM, Akkuş kararında olduğu gibi aynı hesaplama yöntemini kullanarak ve ilgili ekonomik verileri göz önünde tutarak, başvurana, talep edilen miktarın tam olarak ödenmesine yani 4.480 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
AİHM, başvuranın uğradığı herhangi bir manevi zarara karşı, 1 Nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlali tespitinin başlı başına yeterli tazmin oluşturduğunu değerlendirir.
B. Mahkeme masrafları
Başvuran, ayrıca, yerel mahkemelerde ve AİHM'de yapılan mahkeme masraflarına karşılık 1.000.000.000 Türk Lirası talep etmiştir.
Hükümet bu miktara itiraz etmiş ve AİHM'den mahkeme masraflarına karşılık tazminat ödenmemesine karar vermesini talep etmiştir.
AİHM, mevcut bilgilere dayanarak, bu başlık altında, başvurana 500 Euro tazminat ödenmesine karar vermiştir.
C. Gecikme faizi
AİHM, gecikme faizi olarak Avrupa Merkez Bankası'nın kısa vadeli kredilere uyguladığı marjinal faiz oranına üç puan eklemek suretiyle elde edilecek oranın uygun olduğuna karar verir.
BU SEBEPLERLE, AİHM OYBİRLİĞİ İLE
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. AİHS'nin 1 Nolu Protokol'ünün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. Başvuran tarafından maruz kalınan herhangi bir manevi zarara karşı ihlal tespitinin başlı başına yeterli adil tazmin oluşturduğuna;
4. a) Sorumlu Devlet'in, başvurana, aşağıdaki miktarları, AİHS'nin 44 § 2. maddesine göre kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, ödeme günündeki kur üzerinden Yeni Türk Lirası'na dönüştürmek üzere ödemesine:
(i) 4.480 Euro (dört bin dört yüz seksen Euro) maddi tazminat;
(ii) 500 Euro (beş yüz Euro) mahkeme masrafları;
(iii) yukarıdaki miktarlara tabi olabilecek her türlü vergi;
b) Yukarıda belirtilen üç aylık sürenin aşılmasından ödeme gününe kadar geçen süre için yukarıdaki miktarlara Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli faizinin üç puan fazlasına eşit oranda basit faiz uygulanmasına;
5. Başvuranın adil tazmin talebinin kalanının reddine
KARAR VERMİŞTİR.
İngilizce olarak hazırlanmış ve Mahkeme İç Tüzüğü'nün 77 §§ 2 ve 3. maddesi uyarınca 4 Temmuz 2006 tarihinde yazılı olarak tebliğ edilmiştir.
(¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy