(AİHS. m. 44, 35, 6)
(Başvuru no:13932/03)
KARARIN ÖZET ÇEVİRİSİ
STRAZBURG
23 Ocak 2007
İşbu karar AÎHS 'nin 44§2 maddesinde belirtilen koşullar çerçevesinde kesinleşecektir. Şekli bazı düzeltmelere tabi olabilir.
Türkiye Cumhuriyeti aleyhine açılan ve 13932/03 başvuru nolu davanın nedeni bu ülke vatandaşları olan Mustafa Kurt, Fatma Kurt, Emine Kurt, Fatma Fırat, Zeynep Fırat ve Zübeyde Yalçınkaya (başvuranlar), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne (AİHM) 28 Mart 2003 tarihinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin Temel İnsan Haklarını güvence altına alan 34. maddesi uyarınca yapmış oldukları başvurudur.
Başvuranlar, AİHM önünde Şanlıurfa Barosu avukatlarından M. Birlik tarafından temsil edilmektedir.
OLAYLAR
I. DAVA KOŞULLARI
Başvuranlar Gaziantep ili Nizip ilçesinde ikamet etmektedirler.
1999 yılında, başvuranlara ait taşınmazlar Birecik Barajı projesi çerçevesinde Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı tarafından kamulaştırılmıştır.
Bir bilirkişi komisyonu bu arazilerin değerini saptamış ve kamulaştırma bedelleri mülkün devir tarihinde başvuranlara ödenmiştir.
Ödenen tutar üzerinde anlaşmazlık doğması üzerine başvuranlar, Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi'ne her bir taşınmaz için kamulaştırma bedelinin artırılması talebiyle başvuruda bulunmuşlardır.
Nizip Asliye Hukuk Mahkemesi başvuranları kısmen haklı bulmuş ve İdare tarafından başvuranlara hisseleri oranında ek kamulaştırma bedelinin ödenmesine karar vermiştir.
Yargıtay, ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
İdare, 2002 yılında sözkonusu kamulaştırma bedellerini ödemiştir.
Bu ödemelere ilişkin ayrıntılar aşağıdaki tabloda yer almaktadır.
Parsel no Gecikme Yargıtay Ek Ödeme tarihi Ödeme tutarı
faizi hesap karar tarihi kamulaştırma
başlangıç bedeli
tarihi
no: 110-757 14.3.1999 27.11.2000 2.836.740.458 (5.027 Euro) 2.12.2002 8.569.792.924 (5.307 Euro)
no: 101-878 27.2.1999 26.6.2000 8.102.658.749 (14.687 Euro) 2.12.2002 24.644.236.585 (15.264 Euro)
no: 106-447 5.3.1999 19.6.2000 1.500.000.000 (2.719 Euro) 31.10.2002 4.529.589.041 (2.820 Euro)
no: 106-645 4.3.1999 19.6.2000 4.091.125.000 (7.416 Euro) 31.10.2002 12.343.462.943 (7.687 Euro)
no: 106-584 5.3.1999 9.10.2000 5.452.125.000 (9.883 Euro) 2.12.2002 16.536.022.519 (10.241 Euro)
no: 108-655 4.3.1999 19.6.2000 1.119.960.061 (2.030 Euro) 31.10.2002 3.323.359.513 (2.069 Euro)
no: 106-552 5.3.1999 19.6.2000 2.338.125.000 31.10.2002 6.999.874.168 (4.359 Euro)
no:101-823 28.2.1999 26.6.2000 8.586.704.700 (15.565 Euro) 2.12.2002 26.104.440.958 (16.168 Euro)
no:101-825 27.2.1999 19.6.2000 2.611.445.750 31.10.2002 7.846.926.083
(4.733 Euro) (4.886 Euro)
no: 106-577 5.3.1999 19.6.2000 10.509.123.800 (19.050 Euro) 31.10.2002 31.671.924.208 (19.724 Euro)
no: 108-657 5.3.1999 18.12.2000 26.002.687.800 (46.568 Euro) 2.12.2002 78.782.035.572 (48.795 Euro)
no: 103-342 28.2.1999 9.10.2000 24.163.750.000 (43.802 Euro) 2.12.2002 73.485.588.313 (45.515 Euro)
no: 103-343 27.2.1999 3.4.2001 27.728.942.000 27.12.2002 85.877.942.623 (53.190 Euro)
no:106-581 5.3.1999 9.10.2000 1.822.950.000 (3.304 Euro) 2.12.2002 5.529.554.235 (3.424 Euro)
HUKUK AÇISINDAN
I. 1 NOLU EK PROTOKOLÜN 1. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar, Türkiye'deki yüksek enflasyon oranı karşısında yetersiz kalan gecikme faizi nedeniyle ek tazminatın değer kaybettiğinden şikayetçi olmakta ve bu itibarla 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesine gönderme yapmaktadırlar.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
Hükümete göre, başvuranlar tarafından icra takibi başlatılmadığı için AİHS'nin 35 § 1. maddesinde öngörüldüğü gibi iç hukuk yolları tüketilmemiştir.
AİHM, buna benzer bir itirazı daha önce reddettiğini hatırlatmaktadır (Bkz., diğerleri arasında, Yalçınkaya-Türkiye, no: 14796/03, 2 Şubat 2006, Yılmaz-Türkiye, no: 28171/02, 21 Temmuz 2005, Metaxas-Yunanistan, no: 8415/02, 27 Mayıs 2004 ve Karahalios-Yunanistan, no: 62503/00, 11 Aralık 2003). AİHM, bu kararından ayrılmasını gerektirecek hiçbir neden bulamamakta ve bu nedenle Hükümet'in itirazını reddetmektedir.
AİHM, içtihatlarından doğan kriterler ışığında (Bkz., özellikle Akkuş, adı geçen karar) ve elindeki mevcut unsurların tümünü göz önüne alarak, başvurunun esastan incelenmesi gerektiği kanaatine varmıştır. AİHM, başvuruda başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi ile karşılaşılmadığını tespit etmiştir.
B. Esas Hakkında
AİHM daha önce bu davanınkine benzer soruları gündeme getiren başka davalar da incelemiş ve 1 No'lu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiği sonucuna varmıştır (Bkz., Akkuş, adı geçen karar, ve Aka, adı geçen karar).
AİHM, mevcut davayı incelemiş ve Hükümet'in davayı farklı şekilde sonuçlandıracak hiçbir tespit ve delil sunmadığı kanaatine varmıştır. Ulusal mahkemelerin kararına göre kamulaştırmayı yapan İdare tarafından başvuranlara verilmesi gereken ek tazminatın ödenmesindeki gecikme, başvuranları, mülklerinin kamulaştırılmasına ilaveten ayrı bir zarara daha sokmuştur. Sözkonusu davanın toplam fiili süresi ile ikiye katlanan bu gecikme, AİHM'yi, başvuranların genel yararın gerektirdikleri ile mülkiyet hakkına saygının korunması arasında hüküm sürmesi gereken adil dengeyi bozan alışılmışın dışında ve ölçüsüz bir yüke katlanmak zorunda kaldıkları yönünde düşünmeye sevk etmektedir.
Sonuç olarak AİHM, I Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine karar vermiştir.
II. AİHS'NİN 6 § 1. MADDESİ'NİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI HAKKINDA
Başvuranlar, yürütülen adli işlemlerin süresinin AİHS'nin 6 § 1. maddesini ihlal ettiğinden şikayetçi olmaktadırlar.
A. Kabuledilebilirlik Hakkında
AİHM, sözkonusu şikayetin AİHS'nin 35 § 3. maddesine göre açıkça dayanaktan yoksun ilan edilemeyeceğine kanaat getirmiştir. Başka hiçbir kabuledilemezlik gerekçesi bulunmamaktadır.
B. Esas Hakkında
1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesi kapsamında ulaşılan sonuç dikkate alındığında, AİHM şikayetin ayrıca Sözleşme'nin 6 § 1. maddesi açısından incelenmesine gerek olmadığına karar vermiştir.
III. AİHS'NİN 41. MADDESİ'NİN UYGULANMASI HAKKINDA
A. Maddi ve Manevi Tazminat
Başvuranlar, 310.000 Euro tutarında maddi zarara uğradıklarını iddia etmektedir. Başvuranlar ayrıca manevi tazminat olarak 500.000 Euro talep etmektedir.
Hükümet, bu iddialara karşı çıkmaktadır.
AİHM, Akkuş kararında benimsenen hesaplama yöntemini gözönünde bulundurarak ve ilgili ekonomik veriler ışığında, başvuranlara toplu olarak 77.500 Euro maddi tazminat ödenmesine karar vermiştir.
Manevi tazminat hususunda ise AİHM, mevcut dava koşullarında, 1 Nolu Ek Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğinin tespitinin adil tazmin için başlı başına yeterli olduğuna kanaat getirmiştir.
B. Masraf ve Harcamalar
Başvuranlar, masraf ve harcamalara ilişkin bir talepte bulunmamışlardır. Bu nedenle AİHM, bu ad altında herhangi bir ödeme yapılmasının gerekli olmadığı kanaatine varmıştır.
C. Gecikme Faizi
Gecikme faizi olarak, Avrupa Merkez Bankası'nın marjinal kredi kolaylıklarına uyguladığı faiz oranına üç puan eklenecektir.
BU GEREKÇELERE DAYALI OLARAK AİHM OYBİRLİĞİYLE,
1. Başvurunun kabuledilebilir olduğuna;
2. Ek 1 Nolu Protokol'ün 1. maddesinin ihlal edildiğine;
3. AİHSnin 6 § 1. maddesine dayanan şikayetin ayrıca incelenmesine gerek olmadığına;
4. a) AİHS'nin 44 § 2 maddesi gereğince kararın kesinleştiği tarihten itibaren üç ay içinde, döviz kuru üzerinden Y.T.L.'ye çevrilmek üzere ve miktara yansıtılabilecek her türlü vergiden muaf tutularak, Savunmacı Hükümet tarafından başvuranlara maddi tazminat için 77.500 Euro (yetmiş yedi bin beş yüz) ödenmesine;
b) Sözkonusu sürenin bittiği tarihten itibaren ödemenin yapılmasına kadar Hükümet tarafından, Avrupa Merkez Bankası'nın o dönem için geçerli olan faiz oranının üç puan fazlasına eşit oranda faiz uygulanmasına;
5. Adil tazmine ilişkin diğer taleplerin reddine;
karar vermiştir.
İşbu karar Fransızca olarak hazırlanmış ve AIHM'nin iç tüzüğünün 77 § 2 ve 3. maddesine uygun olarak 23 Ocak 2007 tarihinde yazıyla bildirilmiştir. (¤¤)
Full & Egal Universal Law Academy